TY  - JOUR
T1  - Doğal boya uygulamalarıyla kesim atığı kumaşların giysi tasarım süreçlerinde kullanımı: bir üretim modeli
TT  - The use of cutting waste fabrics in garment design processes with natural dye applications: a fabrication model
AU  - Sari, Safiye
AU  - Elibol, Betül
PY  - 2024
DA  - November
JF  - Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
PB  - Pamukkale Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 2147-5881
SP  - 841
EP  - 852
VL  - 30
IS  - 6
LA  - tr
AB  - Kumaş atıklarından ürün tasarımı yapma düşüncesi giyimuygulamaları için yeni değildir. Uygulamaların temel düşüncesindeinsan ve çevreye zarar vermeyen üretim yöntemlerinin geliştirilmesiyatmaktadır. Çevresel duyarlılık konusundaki farkındalıklar arttıkçaçevreyi kirletmeyen, doğal kaynaklara saygılı giysi ürünlerine olantalep de yükseltmektedir. Bu talep tekstil atıklarının sürdürülebiliryöntemlerle değerlendirilmesi çabalarını artırırken aynı zamandatasarım değeri yüksek giysi koleksiyonlarının da önemini açığaçıkarmaktadır. Atık malzemelerle hazırlanan katma değeri yüksek giysikoleksiyonları, tasarımcı-üretici ve tüketici üçgeninde giderek dahaönemli bir hal almaktadır. Günümüzde atık kumaşlarla doğal boyauygulamaları giysi tasarımcıları için farklı bir yaklaşım olarakdeğerlendirilmekte ve bu uygulamalarla atık kumaşlara zengingörüntüler kazandırılmaktadır. Çalışmada farklı ölçülerde elde kalmışŞile bezi üzerine adaçayı, çay, ıhlamur, armut kabuğu, zencefil, zerdeçalve tarçın kabuğu ile farklı mordan malzemeleri kullanılarak tekstilyüzey denemeleri yapılmıştır. Araştırmanın yöntemi iki aşamadagerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada doğal boya uygulamaları ileboyama reçeteleri oluşturulmuş, ikinci aşamada ise kapsül koleksiyonözelinde tasarım süreçlerine yer verilmiş ve sektörün vazgeçilmezuygulamalarından olan 3D modelleme ve prototiplemeyle koleksiyontamamlanmıştır. Koleksiyon ile çevresel yönü güçlü bir üretimmodelinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmadan çıkan bulgular,giysi tasarım süreçlerinde atık kumaşlarla doğal boya uygulamalarınınstandart üretim modellerinden farklı geliştiğini göstermiştir. En büyükfarklılık ise giysi koleksiyonlarına getirilen “eşsiz-benzersiz-biricik”özelliğidir.
KW  - Doğal boya uygulamaları
KW  - Kesim atığı kumaş
KW  - Özgün giysi tasarımı
KW  - Üretim modeli
N2  - The idea of designing products from fabric waste is not new in clothingapplications. The main idea of the applications lies in the developmentof production methods that do not harm humans and the environment.The demand for clothing products is increasing, which does not pollutethe environment and respects natural resources. Which increasesenvironmental sensitivity with consumer awareness. This demand hasincreased efforts to evaluate textile waste with sustainable methods.Clothing collections with high added value prepared with wastematerials are becoming more important in the designer-producer andconsumer triangle day by day. Nowadays, natural dye applications withwaste fabrics are evaluated as a different approach for clothingdesigners. And the rich images on waste fabrics that are obtained withthese applications. In the study were conducted textile surfaceexperiments with sage, tea, linden, pear peel, ginger, turmeric andcinnamon peel on waste fabric Sile cloth using different mordantmaterials. The method of the research was carried out in two stages. Atthe first stage, coloring recipes with the application of natural dyes werecreated. In the second stage, the design processes are included in thecapsule collection. And the collection has been completed with 3Dmodeling and prototyping, which are one of the indispensableapplications of the sector. The collection is aimed with the developmentof a production model with a strong environmental aspect. The findingsfrom the research have shown that the garment design process hasdeveloped differently from the standard production models of naturaldye applications with waste fabrics. The biggest difference is the"uniqueness" feature brought to the clothing collections.
CR  - [1] Türk Dil Kurumu. “Atığın Tanımı”. https://sozluk.gov.tr/. (09.05.2022).
CR  - [2] Kazakeviciute G, Ramanauskiene R, Abraitiene A. “A survey of textile waste generated in Lithuanian textile apparel and soft fortitude industries environmental research”. Engineering and Management, (2), 41-48, 2008.
CR  - [3] Gwilt A., Rissanen T. Shaping Sustainable Fashion Changing the Way We Make and Use Clothes. Publishing for a Sustainable Future- First published. LondonWashington, DC, England, Earthscan, 2011.
CR  - [4] Stocker B. Wise Craft: Turning Thrift Store Finds, Fabric Scraps, and Natural Objects into Stuff You Lov. Running Press. Philadelphia, Pennsylvania, United States, Adult, 2014.
CR  - [5] Gordon J. F, Hill C. Sustainable Fashion Past. 1st ed. Bloomsbury Academic, Ebook (PDF). London, England, Bloomsbury Publishing, 2015.
CR  - [6] Malkoç H. “Sınıf öğretmeni adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarının ve bilişsel farkındalık becerilerinin incelenmesi”. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye, 2011.
CR  - [7] Doğan İ, Prutçuoğlu E. “Sosyal hizmet uzmanlarının çevresel farkındalık seviyeleri ile çevreye yönelik tutumlarının belirlenmesi”. Turkish Journal of Social Research/Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 21(2), 389-405, 2017.
CR  - [8] Doğan Z. “Tekstil sektöründe atık ekolojisi uygulamaları”. Akdeniz Sanat Dergisi, 4(8), 24-26, 2011.
CR  - [9] Nieminen E, Linke M, Tobler M, Beke BV. EU Cost Action628: Life Cycle Assessment of Textile Products, Eco Efficiency and Definition of Best Avalible Technology of Textile Processing. Journal of Clear Production, Elsevier, 2007.
CR  - [10] Kocamanlar, E. “Ambalajın pazarlamadaki yeri”. Ambalaj Bülteni Dergisi, (4), 44-46, 2008.
CR  - [11] Johansson, E. Slow Fashion. “Degree of Master in Applied Textile Management the Swedish School of Textiles, Sweden, 2011”. https://hb.divaportal.org/smash/get/diva2:1312116/FULLTEXT01 (08.01. 2022).
CR  - [12] Niinimäki K. Tenents of Sustainable Fashion, in Sustainable Fashion: New Approaches. Aalto University Publication Series, Helsinki, Finland, Aalto University publication series Art, 2013.
CR  - [13] Eser B, Çelik P, Çay A, Akgümüş D. “Tekstil ve konfeksiyon sektöründe sürdürülebilirlik ve geri dönüşüm olanakları”. Tekstil ve Mühendis, 23, 101, 43-60. 2016.
CR  - [14] Fletcher K. Sustainable Fashion and Textiles Design Journeys. 2nd ed. London-Newyork, USA, Routledge, 2008.
CR  - [15] Gardetti M.A, Muthu S. S. “Handbook of sustainable luxury textiles and fashion”. Springer, Singapore, (1), 18-28, 2015.
CR  - [16] Kozak M. “Tekstil atıkların yapı malzemesi olarak kullanım alanlarının araştırılması”. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi, 6 (1), 62-70, 2010.
CR  - [17] Üçgül İ, Turak B. “Tekstil katı atıklarının geri dönüşümü ve yalıtım malzemesi olarak değerlendirilmesi”. APJES III, (3), 39-48, 2015.
CR  - [18] Güngör A, Palamutçu S, İkiz Y. “Pamuklu tekstiller ve çevre: bir bornozun yaşam döngü değerlendirmesi”. Tekstil ve Konfeksiyon, 3, 197-205, 2009.
CR  - [19] Kyoto_Design_Declaration 2008. “Kyoto Design Declaration 2008”. www.iau-hesd.net. file:///C:/Users/HP/Downloads/kyoto_design_declarati on2008.pdf (18.11.2022).
CR  - [20] Güler C. “Lif Levha üretiminde kumaş atıklarının değerlendirilmesi”. D.Ü Ormancılık Dergisi, 17(1), 53-61, 2022.
CR  - [21] Çalışkan, M. Yünlü Atık Kumaş Takviyeli Kompozitler. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2011.
CR  - [22] Harmancıoğlu M. Türkiye’de Bulunan Önemli Bitki Boyalarından Elde Olunan Renklerin Çeşitli Müessirlere Karşı Yün Üzerinde Haslık Dereceleri. 2. Baskı, Ankara, Türkiye, Ankara Üniversitesi Basımevi, 1955.
CR  - [23] Güngörmez H. “Doğal boyalar ve tuz”. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 57-63, 2015.
CR  - [24] Cristea D, Vilarem G. “Improving light fastness of natural dtes on cotton yarn”. Dyres and Pigments, 70(3), 238-245, 2006.
CR  - [25] Karadağ R. Doğal Boyamacılık. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü, DÖSİM, Ankara, Türkiye, 2007.
CR  - [26] Liu N, Dai X, Wang X. “The process of silk fabric printed with mulberry red”. Advanced Materials Research, 441, 78-82, 2012.
CR  - [27] Erdem İşmal Ö. “Doğal boya uygulamalarının değişen yüzü ve yenilikçi yaklaşımlar”. YEDİ: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, (22), 41- 8, 2019.
CR  - [28] Bechtold T., Mussak R. Hanbook of Natural Colorants. Wiley Series in Rewable Resources, John Wiley-Sons Ltd., West Sussex, United Kingdom, Wiley, 2009.
CR  - [29] Shahid M, Islam S, Mohammad F. “Recent advancements in natural dye applications”. A Review, Journal of Cleaner Production, 53, 310-331, 2012.
CR  - [30] Zhang B, Wang L, luo L, King MW. “Natural dye extracted from chinese gall-the application of color and antibacterial activity to wool fabric”. Journal of Cleaner Production, 80 (1), 204-210, 2014.
CR  - [31] Do L.K, Su M, Zhao F. “From historical dye to bio-colourant: processing, identification in historical textiles and potential applications of anthraquinone-based morindone”. Dyes and Pigments Journal Homepage: 2022. www.elsevier.com/locate/dyepig, (22.11.2022).
CR  - [32] Qion HF, Zhu P, Bai G, Liu C. “Dyeing silk with tea polyphenol”. Advanced Materials Research, 441, 83-87, 2012.
CR  - [33] Arık B, Dikkal İ, Karacan S. “Farklı molekül ağırlıklarında kitosan ile işlem görmüş ve nane ile boyanmış yün kumaşların boyanma ve haslık özelliklerinin değerlendirilmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 26(7), 1186-1192, 2020.
CR  - [34] Yılmaz F, Aydınlıoğlu Ö, Benli H, Gültepe G, Bahtiyari M. İ. “Naturally functionalization of a traditional textile good “ehram”. Coloration Technology, 136, 1-12, 2022.
CR  - [35] Çeğindir N.Y. “Prototiplemenin moda tasarımı öğrencilerinin model tasarımı ve ürün geliştirme becerilerine etkisi”. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi International Journal of Education Science and Technology, 4(3), 130-140, 2018.
CR  - [36] Sari S. Elibol, B. (2024). Tarihi İlhamlardan Yararlanan Heykelsi Aksesuarlar, Üniversitesi SKP-2021-1016, Atatürk BAP https://bapsis.atauni.edu.tr/Default2.aspx (15.01.2024).
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/pajes/article/1591902
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4396430
ER  -