TY - JOUR T1 - Erzurumlu Kadızâde Efendi’nin Vasiyetnamesine Tahlili Bir Bakış TT - Erzurumlu Kadızâde Efendi’nin Vasiyetnamesine Tahlili Bir Bakış AU - Ateş, Nilüfer AU - Yediyıldız, Asım PY - 2007 DA - June JF - Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JO - UÜİFD PB - Bursa Uludağ Üniversitesi WT - DergiPark SN - 1301-3394 SP - 309 EP - 326 VL - 16 IS - 2 LA - tr AB - Vasiyetnameler, vasiyet sahiplerinin ruh ve düşünce dünyalarını yansıtmanın yanı sıra onların sosyo-kültürel çevreleri hakkında da önemli ipuçları veren belgeler durumundadır. Bu yönüyle tarihin veri kaynakları arasında yer almaktadırlar. Bu makalede, XVIII. yüzyılda yaşamış Osmanlı din âlimlerinden Erzurumlu Kadızâde Mehmed Efendi’nin vasiyetnamesi tahlili bir bakış açısıyla ele alınmıştır. XVIII. yüzyıl Osmanlı Devleti’nde her alanda değişimin yaşandığı bir dönemdir. Kadızâde Efendi, Osmanlı müslüman kadınlarını muhatap alan vasiyetnamesinde, bu değişimin kadınlar cephesindeki durumunu kendine özgü eleştirel bir üslupla tasvir etmektedir. Onun, kadınlar hakkındaki hem nasihat hem de şikâyet içeren vasiyetleri, yaşadığı asırda konuyla ilgili çıkarılan fermanlar ve Batılı seyyahların gözlemleri çerçevesinde analiz edilmeye çalışılmıştır. Son olarak da vasiyetnamede öne çıkan dünya-ölüm algısı üzerinde durulmuştur KW - Kadızâde Efendi KW - Vasiyetname KW - XVIII. Yüzyıl KW - Osmanlı Toplumu KW - Kadın KW - Değişim KW - Kıyafet. CR - Ahmet Refik, Lâle Devri, (neşr. İbrahim Hilmi), 5. baskı, Hilmi Kitap- hanesi, İstanbul, 1932 CR - Ahmed Vâsıf Efendi, Mehâsinu’l-Âsâr ve Hakâiku’l-Ahbâr, (neşr. Müc- teba İlgürel), İÜEF Yayınları, İstanbul, 1978 CR - Apak, Melek Sevüktekin-Gündüz, Filiz Onat-Eray, Fatma Öztürk, Osmanlı Dönemi Kadın Giyimleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1997 CR - D’Ohsson, Me de M., 18. Yüzyıl Türkiye’sinde Örf ve Âdetler, (çev. Zerhan Yüksel), 1001 Temel Eser, tarihsiz CR - Erten, Hayri, Konya Şer’iyye Sicilleri Işığında Ailenin Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapısı (XVIII. Yüzyılın İlk Yarısı), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2001 CR - İbn Manzûr, Lisânu’l-Arab, c.15, Dâr-ı Sâdır, Beyrut, t.y. CR - İstanbul Müftülüğü, İstanbul Şer’iyye Sicilleri, İstanbul Kadılığı, 24, 65 ve 106 numaralı defterler CR - İstanbul Müftülüğü, İstanbul Şer’iyye Sicilleri, Üsküdar Kadılığı, 307 numaralı defter CR - Karaman, Hayrettin, İslam’da Kadın ve Aile, Ensar Neşriyat, İstan- bul, 1994 CR - Kazıcı, Ziya, Osmanlılarda İhtisâb Müessesesi (Ekonomik, Dinî ve Sosyal Hayat), Zafer Matbaası, İstanbul, 1987 CR - Kılınç, Aziz, Türk Edebiyatında Vasiyetnâmeler, Akçağ Yayınları, Ankara, 2006 CR - Kınalızâde Ali Efendi, Ahlâk-ı Alâî, c. II., Bulak Matbaası, 1248 CR - Kurt, Abdurrahman, Bursa Sicillerine Göre Osmanlı Ailesi (1839– 1876), Uludağ Üniv. Basımevi, Bursa, 1998 CR - Lady Montagu, Şark Mektupları, (çev. Ahmet Refik), Hilmi Kitapha- nesi, İstanbul, 1933 CR - Lewis, Bernard, Modern Türkiye’nin Doğuşu, (çev. Metin Kıratlı), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1984 CR - Muhammed Ârif bin Muhammed Kadızâde Erzurûmî, Vasiyetnâme, Süleymaniye (Şâzelî Tekkesi) Kütüphanesi, No: 37 CR - Mutçalı, Serdar, Arapça - Türkçe Sözlük, Dağarcık Yayınları, İstanbul, 1995 CR - Özcan, Abdülkadir, “Lâle Devri”, Diyanet İslâm Ansiklopedisi, c. 27, Ankara, 2003 CR - Özdek, Refik, Siyasi Vasiyetnâmeler, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 1976 CR - Râşid Efendi, Târih-i Râşid, c. 5, Matbaa-i Âmire, 1282 CR - Sami, Şemseddin, Kâmûs-ı Türkî, Akdam Matbaası, Dersaadet, 1317 CR - Sevim, Mustafa, Gravürlerle Türkiye, c. 1–2, Kültür Bakanlığı Yayın- ları, Ankara, 1997 CR - Som, Mehmet Nusret, Târihçe-i Erzurum, (haz. Ahmet Fidan), Erzurum Kitaplığı, İstanbul, 2005 UR - http://dergipark.org.tr/tr/pub/uluifd/issue//162929 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/143779 ER -