@article{article_1652600, title={Klasik ve Çağdaş İslâm Hukukunda Çocukların Evlendirilmesi Meselesi}, journal={Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, pages={87–114}, year={2025}, DOI={10.35209/ksuifd.1652600}, author={Bozbaş, Fatiha}, keywords={İslam Hukuku, Çocuk, Evlilik, Ehliyet, Velî}, abstract={Küçüklerin evlendirilmesi meselesi, İslam dünyasında tarihsel ve toplumsal bir olgu olarak varlık göstermiş, klasik fıkıh literatüründe ise şer‘î geçerliliği olan bir işlem olarak kabul edilmiştir. Klasik fıkıh doktrininde mubah alan çerçevesinde bir uygulama olarak kabul edilen bu meselede cebrî velayet yetkisi doğrultusunda velinin küçük yaştaki çocuklarını evlendirebileceği görüşü genel kabul olarak benimsenmiştir. Klasik doktrindeki bu görüş tarihsel süreçte fazla itiraza uğramamış olsa da son dönemde ciddi eleştirilere maruz kalmıştır. Bu minvalde bu tür evliliklere dair farklı yaklaşımlar ortaya çıkmış, çocuk evliliklerinin menfi yönleri vurgulanırken bir yandan da bu olgunun İslam diniyle ilişkilendirilmesi çeşitli tartışmalara yol açmıştır. Günümüzde birçok İslam ülkesinde medeni kanunlarda evlilik yaşı belirlenmiş ve çocuk evlilikleri büyük ölçüde yasaklanmıştır. Ancak, Yemen, Suudi Arabistan, Sudan, Afganistan gibi bazı ülkelerde bu tür evliliklerin hâlâ sürdüğü ve bunun genellikle eğitimsizlik, yoksulluk, gelenek gibi sebeplerle devam ettiği görülmektedir. Bu nedenle, klasik ve çağdaş fıkıh perspektifi ışığında küçük yaşta evliliklerin nasıl değerlendirildiği, bu evliliklere yönelik günümüzdeki itirazların hangi temellere dayandığı ve bu tartışmaların toplumsal boyutları ele alınarak meseleyi bütüncül bir şekilde değerlendirmek önem arz etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, küçüklerin evlendirilmesi meselesinin klasik doktrindeki tarihsel arka planını analiz etmek, çağdaş dönemde bu konuya dair ortaya çıkan yeni yorumları incelemek ve bu iki yaklaşımı mukayeseli bir şekilde değerlendirmektir. Aynı zamanda günümüz İslam dünyasındaki hukukî düzenlemelerin İslam hukuku ile nasıl örtüştüğü veya ayrıştığı konusunda bir perspektif sunmayı amaçlanmaktadır. Mevcut literatür incelendiğinde, küçüklerin evlendirilmesi üzerine yapılan akademik çalışmaların genellikle rivayetlerin sıhhati veya günümüzdeki hukuki düzenlemeler açısından ele alındığı görülmektedir. Ancak bu evliliklerin fıkıh metodolojisi ve tarihsel bağlam içinde nasıl değerlendirildiği üzerine yeterince kapsamlı ve mukayeseli bir çalışma yapılmamıştır. Bu minvalde çalışmada öncelikle klasik fıkıh doktrininde hangi toplumsal ve usûlî gerekçelerle bu uygulamanın meşru görüldüğü araştırılmış, akabinde 20. yüzyıldan itibaren çocuk evliliklerine yönelik eleştiriler ve modern hukuk düzenlemeleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş, günümüz İslam ülkelerinde çocuk evliliklerine dair getirilen yasal düzenlemelerin klasik fıkıh anlayışıyla nasıl ilişkilendirilebileceği analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, klasik fıkıhta çocuk yaşta evliliklerin belirli tarihsel ve sosyokültürel koşullar çerçevesinde meşru görüldüğü, ancak günümüz toplumsal gerçekleri ışığında bu hükümlerin mutlak normatif bir kural olarak kabul edilmesinin sorunlu olabileceği ortaya konmuştur. Küçük yaşta evliliklerin fıkhen mümkün olup olmadığına dair kullanılan delillerin kesin bir hüküm ortaya koymadığı, aksine yorumlanabilir olduğu sonucuna varılmıştır. Hz. Âişe’nin evlilik yaşı üzerine yapılan tartışmaların son dönemlerde farklı değerlendirmelere tabi tutulduğu, klasik literatürde bu rivayetlere yönelik doğrudan bir itirazın bulunmadığı ancak çağdaş dönemde bu rivayetlerin tarihi bağlamları açısından yeniden ele alındığı görülmüştür. Klasik dönemde küçüklerin evlendirilmesinin maslahat ilkesi çerçevesinde meşru kabul edildiği ancak bu maslahatin günümüz toplumsal yapıları açısından farklı değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Evlilik yaşı ile ilgili yasal düzenlemelerin maslahat, zarar ilkesini bertaraf etme ve insanın fıtrî gelişimine uygun olma açısından İslam hukukuyla uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Erken yaşta evliliklerin önüne geçmek için yalnızca yasal düzenlemelerin yeterli olmayacağı, aynı zamanda toplumsal bilinçlendirme çalışmalarının artırılması, eğitim politikalarının güçlendirilmesi ve ekonomik destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.}, number={45}, publisher={Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi}