@article{article_1655984, title={Abbasî Şiirinde Kur’ân’ın Mecaz ve Kinaye Sanatlarına Etkisi: el-Buhturî Örneği}, journal={Sinop İlahiyat Dergisi}, pages={1–24}, year={2025}, url={https://izlik.org/JA54FH28MW}, author={Dursun, Hüseyin}, keywords={Arap Dili ve Belegatı, Abbasî Şiiri, Kur’ân’ın Edebî Etkileri, Mecaz ve Kinaye, el-Buhturî}, abstract={Bu çalışma, Abbâsî döneminin önde gelen şairlerinden Buhturî’nin şiirlerinde Kur’ân-ı Kerîm’in mecâz ve kinâye sanatlarıyla olan etkileşimini disiplinlerarası bir yaklaşımla incelemeyi hedeflemektedir. Kur’ân’ın sadece dinî bir metin değil, aynı zamanda Arap dilinin belâgat ve estetik zirvesini temsil etmesi, klasik şiirdeki yansımalarının sistematik analizini akademik bir gereklilik haline getirmiştir. Bu bağlamda araştırma, Buhturî’nin seçilmiş şiirlerinde Kur’ânî sanatların nasıl işlevselleştirildiğini, anlam katmanlarını zenginleştirmedeki rolünü ve edebî üsluba kattığı derinliği ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma paradigmasına dayalı olarak edebî tahlil, söylem analizi ve göstergebilimsel yöntemler gibi modern dilbilim teknikleriyle klasik Arap belâgat teorilerini bütünleştirmektedir. Şiir metinleri, Kur’ân’daki mecâz ve kinâye örnekleriyle karşılaştırmalı okumaya tabi tutulmaktadır. Yöntemsel titizlik, hem tarihsel bağlamın dikkate alınması hem de dilsel göstergelerin yapısal ve anlamsal çözümlemesiyle sağlanmıştır. İncelenen şiirlerde, Kur’ân’ın mecâzî ifadelerinin (örneğin istiâre ve mecâz-ı mürsel) el-Buhturî’nin tasvirlerinde tematik yoğunluk oluşturduğu; kinâyenin ise şairin toplumsal eleştirilerinde üstü kapalı anlatım aracı olarak işlev gördüğü tespit edilmiştir. Özellikle kasidelerindeki tabiat betimlemeleri, Kur’ân’daki kozmolojik mecazlarla paralellik göstermekte, bu da şairin kutsal metinle estetik diyaloğunu kanıtlamaktadır. Çalışma, literatürdeki genel “Kur’ân ve şiir” ilişkisi tartışmalarından farklı olarak, sanatlar düzeyinde mikro bir okuma sunarak, Dini metinlerin edebî dönüşüm mekanizmalarını somutlaştırmaktadır. Dilbilimsel: Kur’ân’ın şiir diline etkisi, sadece lafzî alıntılarla sınırlı olmayıp retorik stratejilerin yeniden üretiminde de belirleyicidir. Edebî: Klasik belâgat ile modern dilbilim yöntemlerinin uyumu, Arap şiir çözümlemelerinde yeni bir model önermektedir. Disiplinlerarası: İslâmî ilimler, karşılaştırmalı edebiyat ve hermeneutik arasında köprü kuran bu analiz, kutsal metinlerin seküler sanata nasıl ilham verdiğine dair metodolojik bir örnek teşkil etmektedir. el-Buhturî özelinde yapılan bu inceleme, Kur’ân’ın Arap şiirindeki estetik ve zihinsel dönüştürücü gücünü kanıtlamakla kalmaz, aynı zamanda İslâm kültür tarihinde dil-sanat-din Üçgenindeki ilişkilere dair derinlikli bir perspektif sunar.}, number={3}