@article{article_1658852, title={Türkiye’de Esnaf Kurye Modeli ve Direniş: Trendyol’a Bağlı Kuryelerin İş Bırakma Eylemleri}, journal={Emek Araştırma Dergisi}, volume={16}, pages={25–52}, year={2025}, author={Karanfil, İlknur and Efe, Eren}, keywords={Platform ekonomisi, esnaf kurye, iş bırakma, sendikalaşma, taban örgütlenmeleri.}, abstract={Bu çalışma 2022 ve 2023 Ocak aylarında Trendyol platformuna bağlı çalışan kuryelerin iş bırakma eylemleri üzerinden ‘platform çalışma’, ‘gig çalışma’ şeklinde tanımlanan ekonomik modele ve bu çalışma modelinde Türkiye’deki emek hareketine odaklanmaktadır. Platform çalışanlarının çalışma koşulları, örgütlenme çalışmaları, firma yöneticileri ile ilişkileri, eylemlerin örgütlenmesinde aktif olarak yer almış kuryeler ile gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlar üzerinden değerlendirilerek platform çalışmanın doğası ve direnişin emek hareket içindeki konumu anlaşılmaya çalışılmıştır. Platform ekonomisi bünyesinde çalışanların sınıflandırılmasına dönük farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Platform çalışanları kendilerini “güvencesiz çalışanlar” olarak tanımlamalarına rağmen hukuken “kendi hesabına” serbest çalışanlar olarak sınıflandırılmaktadır. Çalışanlar, bağımsız çalışan olma vaadiyle işe başlamış olmalarına rağmen çalışma süreci içinde işçiden farksız deneyimler yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Bu nedenle çalışmada platform çalışanlarının örgütlenme ve iş bırakma süreçleri işçi sınıfı eylemleri kapsamında değerlendirilmiştir. Çalışma, platforma bağlı esnaf kuryelerin direnişinin Türkiye’deki fiili grev dalgasının önemli bir parçası olduğunu, geleneksel biçimleri aşan mücadele yöntemlerine dönük önemli dersler içerdiğini belirtmekte ancak bu örgütlenme biçimlerinin devamlılığının kısıtlı olduğunu da öne sürmektedir. Bulgular işçilerin karşılaştıkları denetim teknolojilerine geri tepki vererek direniş biçimleri geliştirebildiklerini de göstermektedir. Çalışmada özellikle işyerinin fiziki sınırları dışında çevrimiçi araçlar üzerinden yürütülen örgütlenme deneyimlerinin platform çalışma modeli açısından önemine vurgu yapılmaktadır. Bulgular platform çalışanlarının kendilerini işçi olarak tanımladıklarını ancak Türkiye’deki geleneksel sendikal yapıların bu kesimi kapsamaktan uzak olduğunu göstermektedir. Araştırma platform çalışma modelinde çalışanların örgütlenmesinin kendine özgü nitelikleri konusunda literatüre katkı yapmaktadır.}, number={27}, publisher={Genel-İş Sendikası}