@article{article_1667921, title={Osmanlı’dan Erken Cumhuriyet’e Darülfünun: Eğitim ve Toplumsal Yapıdaki Değişimler}, journal={darulfunun ilahiyat}, volume={36}, pages={117–139}, year={2025}, DOI={10.26650/di.2025.36.2.1667921}, url={https://izlik.org/JA65JH56CT}, author={Tezcan, Ayşe Mahinur}, keywords={Darülfünun, Batılılaşma, modernleşme, Cumhuriyet, Osmanlı, kadın, ikilik}, abstract={Tanzimat ile birlikte modernleşme yolunda atılan adımlar hız kazanmaya başlamıştır. Batı tarzı bilimsel eğitim verme gayesiyle 1863 tarihinde Darülfünun’un açılmasıyla eğitimde modernleşme hareketi başlamış ve toplumda çeşitli yankılar uyandırmıştır. Halka açık konferanslarla faaliyetlerine başlayan Darülfünun çeşitli sebeplerle üç kere kapanmış ve son olarak Darülfünun-u Şahane ismiyle 1900 yılında kurulmuş ve 1933 Üniversite Reformu’yla İstanbul Üniversitesi’ne dönüşene kadar varlığını sürdürmüştür. Darülfünun bir eğitim kurumu olmasının ötesinde modernleşme ve Batılılaşma sürecinde hem Osmanlı hem de erken Cumhuriyet döneminde toplumsal yapı üzerinde önemli etkileri olan bir kurum olmuştur. Bu çalışmada Osmanlı ve erken Cumhuriyet Darülfünunlarının toplumsal yapı üzerindeki etkileri analiz edilecektir. Osmanlı döneminde Darülfünun batıcı ve modernleşmeci olması dolayısıyla, erken Cumhuriyet döneminde ise batı ve modernleşme karşıtı olması dolayısıyla eleştiriler almıştır. Batı tarzında eğitim alacak gençler aracılığıyla Osmanlı Devleti’nin ilerlemesinin amaçlandığı Darülfünun’un varlığı, kuruluş döneminde medrese eğitimi alan kişiler ve medrese hocalarının eleştirilerine maruz kalmış ve toplumda ikiliğin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Darülfünun sadece gençlerin modern bilimi öğrenmeleri değil aynı zamanda siyasetten uzak durmaları amacı da gütmüştür. Darülfünun’un toplumsal yapıya olan etkilerinden bir diğeri de kadınların yükseköğretimde öğrenim almalarına vesile olmasıdır. Bu durum, kadının toplumsal yapıdaki yerinin yeniden şekillenmesinde etkili olmuştur. Erken Cumhuriyet döneminde ise Darülfünun Osmanlı mirası olması sebebiyle Batı standartlarında bir üniversite olarak kabul edilmemiştir. 1933 Üniversite Reformu’yla üniversite hocalarının üçte ikisi tasfiye edilmiş, Darülfünun, laik ve modern bir toplum oluşturma önünde engel olarak görülmüştür.}, number={‘Darulfunun İlahiyat’}