@article{article_1672902, title={Mirjaqıp Duwlatov’un Türkçe-Rusça Sözlüğü: Türk Tili}, journal={YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi}, volume={5}, pages={576–583}, year={2025}, DOI={10.59902/yazit.1672902}, author={Tatlı, Fatma}, keywords={Türk dünyası, Türkçe, Mirjaqıp Duwlatov, sözlük, Türk tili}, abstract={Sözlükler, dilin korunması ve gelişimi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Türk dünyasında sözlükçülük 11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud tarafından Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmış olan Dîvânu Lugati’t-Türk ile başlamıştır. Türk dünyasının ilk sözlüğü olan Dîvânu Lugâti’t-Türk’ten itibaren günümüze kadar Türk dilinin hemen hemen her lehçesi ile ilgili sözlük yapılmaya çalışılmıştır. Özellikle Kazak, Kırgız, Özbek, Azerbaycan ve Türkiye Türkçesi üzerine kapsamlı çalışmalar yapılmıştır. Bazı sözlükler ise tıpkı Dîvânu Lugati’t-Türk gibi, Türkçe ile başka diller arasındaki karşılıkları göstermektedir. Bu geleneğin önemli örneklerinden biri de Kazak aydını Mirjaqıp Duwlatov tarafından yazılmış olan Türk Tili sözlüğüdür. Duwlatov’un kaleme aldığı bu eser ömrü vefa etmediği için tamamlanamamış ancak büyük bir dil mirası olarak kalmıştır. Duwlatov’un Sovyet Yönetimi zamanında esir edildiği dönemde hapishanedeki diğer Türk soylu mahkumlara Rusça öğretmek için yazmış olduğu Türkçe – Rusça sözlüğü, yıllar sonra Türkiye’de, Onur Balci ve Gülmira Ospanova tarafından Mirjaqıp Duwlatov’un Türkçe-Rusça Sözlüğü: Türk Tili başlığıyla bazı ekler ve açıklamalar ilave edilmek suretiyle yayınlanmıştır. Söz konusu eser, yalnızca Türk Tili sözlüğünü içermekle kalmayıp, aynı zamanda Duwlatov’un hayatını ve dil alanındaki katkılarını da kapsamlı bir şekilde ele almıştır. Bu sayede, yazarın sözlükçülük alanındaki katkıları ile Türk dünyasındaki düşünsel mirası, okuyucuya daha geniş bir perspektiften sunulmuş ve dil alanında önemli çalışmalara ışık tutmuştur.}, number={2}, publisher={TOKÜAD-Toplum ve Kültür Araştırmaları Derneği}