@article{article_1689340, title={TÜRK HALK ANLATILARINDA “BİZ-ÖTEKİ” ALGISI}, journal={Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, volume={11}, pages={310–331}, year={2025}, DOI={10.31463/aicusbed.1689340}, author={Bars, Mehmet Emin}, keywords={Mit, destan, halk hikâyesi, biz, öteki}, abstract={Bir toplumu tanımanın en etkili yollarından biri, onların kendileri (biz) ve başkaları (öteki) hakkındaki düşüncelerini öğrenmektir. Tarih sahnesine çıktıkları dönemden itibaren yeryüzündeki tüm toplumlar biz ve ötekiye dair algılarına göre yaşamlarını biçimlendirmişlerdir. Biz-öteki algısı hayatta kalmanın, farklı topluluklarla güvenli iletişimin temelini oluşturur. Bu algı insanın doğasından kaynaklanmaktadır. Biz-öteki algısı millî kimliğin temel kodlarını taşıyarak kültürel belleği oluşturur. Türk toplumunun biz-öteki algısı da Türk millî kimlik kodlarının korunduğu ve kültürel belleğin aktarıldığı temel yapıdır. Türk halk edebiyatı ürünleri, kültürel zenginlik ve çeşitlilik barındıran farklı edebî türlere sahiptir. Bu ürünlerin içeriğini belirleyen temel etkenlerden biri biz-öteki algısıdır. Bu çalışmada halk edebiyatı anlatılarında “biz-öteki” kavramları incelenmiştir. Değerlendirmeler daha çok birbirinden belirgin çizgilerle ayrılan üç medeniyet döneminin sosyokültürel yaşamını yansıtan mit, destan ve halk hikâyesi örnekleri üzerinden yapılmıştır. Çalışma sonucunda Türk halk edebiyatı ürünlerinde biz-öteki algısının statik değil, dinamik olduğu görülmüştür. Her toplumda genel kabul görmüş bir biz-öteki algısı yoktur. Bir toplumun biz-öteki algısı sosyokültürel değişim ve dönüşümlere bağlı olarak sürekli yenilenir. Mitlerde “biz” mutluluğu/ilahi düzeni/aydınlığı/ölümsüzlüğü, “öteki” mutsuzluğu/şeytani düzeni/karanlığı/ölümü simgeler. Destanlarda biz ve öteki daha çok renk, ırk, dil, din veya cinsiyet üzerinden tanımlansa da düşmanlaştırıcı bir bakış yoktur. Toplum içi sorunları ele alan halk hikâyelerinde ise biz ve öteki arasındaki ayırım yutucu/yok edici/büyük düşman konumundaki yabancı ötekinden yakınımızdaki ötekiye dönüşmüştür. Halk edebiyatı ürünlerinin çoğunda biz-öteki mücadelesi “biz”in üstünlüğü düşüncesine dayanır. Türk halkı bizi her zaman kazanan tarafta, ötekiyi kaybeden tarafta görmek istemiştir.}, number={2}, publisher={Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi}