TY  - JOUR
T1  - Kararlara Katılım Atmosferinin Çalışan Sesliliğine Etkisinde Paternalist Liderlik Algısının Düzenleyici Rolü
TT  - The Moderating Role of Paternalistic Leadership Perception in the Effect of Decision Participation Atmosphere on Employee Voice
AU  - Oğuz, Yaşar Ayşegül
PY  - 2026
DA  - March
Y2  - 2025
DO  - 10.25295/fsecon.1694792
JF  - Fiscaoeconomia
JO  - FSECON
PB  - Ahmet Arif EREN
WT  - DergiPark
SN  - 2564-7504
SP  - 1
EP  - 13
VL  - 10
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Araştırma, çalışanlara sağlanan kararlara katılım atmosferinin çalışan sesliliğine etkisinde paternalist liderlik algısının düzenleyici rolünün test edilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Bu kapsamda nicel araştırma yöntemlerinden yararlanılarak dış ticaret sektörleri arasında yer alan imalat işletmelerinden 392 katılımcı ile araştırma yürütülmüştür. Elde edilen veriler frekans, güvenirlik, açıklayıcı faktör analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizlerine tabi tutulmuştur. Pearson korelasyon analizi bulgularına göre kararlara katılım atmosferinin çalışan sesliliği ve paternalist liderlik algısı ile pozitif yönde anlamlı bir ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışan sesliliği ve paternalist liderlik algısı arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki söz konusudur. Bu durumda tüm değişkenlerin birbirleri ile pozitif yönde ilişkiye sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca kararlara katılım atmosferinin çalışan sesliliğini istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Ancak kararlara katılım atmosferinin çalışan sesliliğine etkisinde paternalist liderlik algısının düzenleyici bir rolünün bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda kararlara katılım atmosferi oluşturulması durumunda çalışanların seslilik gösterebileceği ve bu durumda liderlik tarzlarının kolaylaştırıcı rolüne ihtiyaç duyulmayabileceği sonucuna ulaşılabilir. Araştırma modeli ile daha önce karşılaşılmaması araştırmanın özgün yönünü ortaya koymaktadır ve bu yönü ile literatüre katkı sağlayacağı beklenmektedir.
KW  - Kararlara Katılım Atmosferi
KW  - Çalışan Sesliliği
KW  - Paternalist Liderlik
N2  - The research is designed to test the moderating role of paternalistic leadership perception in the effect of the atmosphere of participation in decision-making on employee voice. In this context, the research was conducted with 392 participants from manufacturing enterprises in the foreign trade sector by utilising quantitative research methods. The data obtained were subjected to frequency, reliability, explanatory factor analysis, correlation analysis, and regression analysis. According to the findings of Pearson correlation analysis, it was determined that the atmosphere of participation in decisions has a significant positive relationship with employee voice and paternalistic leadership perception. There is also a significant positive relationship between employee voice and perception of paternalistic leadership. In this case, it is seen that all variables have a positive relationship with each other. In addition, it has been observed that the atmosphere of participation in decisions has a statistically significant and positive effect on employee voice. However, it was determined that the perception of paternalistic leadership does not have a moderating role in the effect of the atmosphere of participation in decisions on employee voice. In line with these findings, it can be concluded that if an atmosphere of participation in decisions is created, employees may show vocalisation, and in this case, the facilitating role of leadership styles may not be needed. The fact that the research model has not been encountered before reveals the original aspect of the research and is expected to contribute to the literature with this aspect.
CR  - Akgemci, T., Kalfaoğlu, S., & Erkunt, N. (2019). Hizmetkar liderlik davranışlarının çalışan sesliliğine etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2), 757-771.
CR  - Arslan, A., & Yener, S. (2016). İşgören sesliliği ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması çalışması. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 14(1), 173-191.
CR  - Aycan, Z. (2006). Paternalism: Towards conceptual refinement and operationalization. K. S. Yang, K. K. Hwang & U. Kim (Eds.), Scientific advances in indigenous psychologies: Empirical, philosophical, and cultural contributions (445-466). Sage Ltd.
CR  - Aycan, Z., Schyns, B., Sun, J.-M., Felfe, J., & Saher, N. (2013). Convergence and divergence of paternalistic leadership: A cross-cultural investigation of prototypes. Journal of International Business Studies, 44, 962–969. https://doi.org/10.1057/jibs.2013.48
CR  - Bağcı, Z., & Akbaş, T. T. (2016). Kararlara katılım ve iş doyumu arasındaki ilişki: Banka çalışanları üzerinde bir araştırma. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(4), 97-111.
CR  - Bedük, A. (2024). Karşılaştırmalı işletme-yönetim terimleri sözlüğü (4. Baskı). Atlas Akademi.
CR  - Bıyık, Y., Erden, P., & Aydoğan, E. (2016). Çalışanların kararlara katılımı ve örgütsel politika algısı ilişkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 8(1), 100-116.
CR  - Bilen, G., Yıkılmaz, İ., & Sürücü, L. (2023). Examining the mediating role of organizational trust on the effect of ethical climate on employee voice in the health sector. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 2117-2136. https://doi.org/10.17755/esosder.1314376
CR  - Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. Wiley.
CR  - Cengiz, H. (2024). Çalışan ses davranışı çalışmaları üzerine bibliyometrik bir araştırma. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 25(2), 114-134.
CR  - Cenğiz, G. (2011). Kadın öğretmenlerin kariyer engellerini algılamalarına göre kararlara katılım düzeyleri [Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
CR  - Cheng, M.-Y., & Wang, L. (2015). The mediating effect of ethical climate on the relationship between paternalistic leadership and team identification: A team-level analysis in the Chinese context. Journal of Business Ethics, 129, 639-654.
CR  - Cihangiroğlu, N. (2009). Örgütsel bağlılığın belirleyicileri olarak örgütsel adalet ve kararlara katılım [Doktora Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
CR  - Çakır, H. (2023). Paternalist liderliğin çalışan sesliliğine etkisi üzerine ampirik bir çalışma [Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
CR  - Çam, D. İ., & Kuş, Y. (2024). Kişilik özelliği ile çalışan sesliliği arasındaki ilişkide psikolojik güvenlik ve psikolojik sahiplenmenin rolü: Seri aracılık modeli. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(2), 885-902. https://doi.org/10.20491/isarder.2024.1831
CR  - Delice, M., & Gül, Z. (2012). Kararlara katılımın çalışanlarda oluşturduğu algının incelenmesi: Polis teşkilatı örneği. EKEV Akademi Dergisi, 16(52), 15-28.
CR  - Demirtaş, Z., & Alanoğlu, M. (2015). Öğretmenlerin karara katılımı ve iş doyumu arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 83-100.
CR  - Detert, J. R., & Burris, E. R. (2007). Leadership behavior and employee voice: Is the door really open?. Academy of Management Journal, 50(4), 869-884. https://doi.org/10.5465/amj.2007.26279183
CR  - Edmondson, A. C. (2003). Speaking up in the operating room: How team leaders promote learning in interdisciplinary action teams. Journal of Management Studies, 40(6), 1419-1452. https://doi.org/10.1111/1467-6486.00386
CR  - Göksoy, S. (2014). Okul yönetiminde karara katılım. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 253-268.
CR  - Gürbüz, S. (2021). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi (2. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
CR  - Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis second edition: A regression-based approach (Second Edition). The Guilford Press.
CR  - Hosseini, E., & Ferreira, J. J. (2023). The impact of ethical leadership on organizational identity in digital startups: Does employee voice matter?. Asian Journal of Business Ethics, 12, 369-393, https://doi.org/10.1007/s13520-023-00178-1
CR  - Huang, X., Wilkinson, A., & Barry, M. (2023a). The role of contextual voice efficacy on employee voice and silence. Hum Resour Manag J., 34, 960-974.
CR  - Huang, Y., Sharma, A. & Yu, H. (2023b). A systematic review of employee voice literature in hospitality. Journal of Hospitality and Tourism Management, 56, 532-542.
CR  - Hung, D., Rundall, T. G., Cohen, D. J., Tallia, A., & Crabtree, B. F. (2006). Productivity and turnover in PCPs: The role of staff participation in decision-making. Medical Care, 44(10), 946-951.
CR  - Karabulut, A., & Aytemiz Seymen, O. (2020). Paternalist liderlik tarzı ve örgütsel özdeşleşme ilişkisinde algılanan yönetici desteğinin aracılık etkisi. Troyacademy International Journal of Social Sciences, 5(2), 59-82.
CR  - Kenar, G. (2023). Otantik liderliğin işgören sesliliği üzerindeki etkisinde lidere güvenin aracı rolü. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 34-47.
CR  - KOSB. (2024). Karaman Organize Sanayi Müdürlüğü. https://www.karamanosb.org.tr/ (09.10.2024)
CR  - Köylü, D., & Gündüz, Y. (2019). Öğretmenlerin karar alma sürecine katılım düzeylerinin örgütsel bağlılık ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisi. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 279-299. https://doi.org/10.1080/10669868.2018.1459130.
CR  - KTSO. (2024). Karaman Ticaret ve Sanayi Odası. https://www.ktso.org.tr/ (09.10.2024)
CR  - Landau, J. C. (2017). Employee voice and silence: Two different constructs?. Multidisciplinary Academic Conference (pp. 143-148). Proceedings of the 10th MAC.
CR  - Locke, E. A., Schweiger, D. M., & Latham, G. P. (1987). Participation in decision making: When should it be used?. Organizational Dynamics, 14(3), 65-79.
CR  - Morrison, E. W. (2011). Employee voice behavior: Integration and directions for future research. Academy of Management Annals, 5(1), 373-412. https://doi.org/10.5465/19416520.2011.574506
CR  - Morrison, E. W. (2023). Employee voice and silence: Taking stock a decade later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 79-107, https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-120920-054654
CR  - Öğe, H. S., & Canbolat, M. A. (2019). Örgütlerde karar verme literatürüne genel bir bakış. E. Arslan, T. Tapur & C. Aladağ (Eds.), Sosyal bilimler araştırmaları (60-67). Çizgi Kitabevi Yayınları.
CR  - Örücü, E., Hasırcı, I., & Arslan, A. (2024). Hubris liderlik algısının kararlara katılım davranışı üzerindeki etkisinde örgütsel bağlılığın düzenleyici rolü: Otel işletmeleri üzerine bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (42), 1-18.
CR  - Ötken, A. B., & Cenkçi, T. (2012). The impact of paternalistic leadership on ethical climate: The moderating role of trust in leader. Journal of Business Ethics, 108(4), 525-536.
CR  - Silin, R. H. (1976). Leadership and values: The organization of large. Scale Taiwanese enterprises (Vol. 62). Harvard Univ Asia Center.
CR  - Stale, R. N., & Vogel, R. E. (1997). Participative management and correctional personal: A study of the perceived atmosphere for participation in correctional decision making and its impact on employee stres and thoughts about quitting. Journal of Criminal Justice, 25(5), 397-408.
CR  - Suber, P. (1999). Paternalism. C. B. Gray (Ed.), The philosophy of law an encyclopedia volume II (K-Z) (632-635). Garland Publishing.
CR  - Susanto, P. C., Parmenas, N. H., Febrian, W. D., Sani, I., Tannady, H., & Suryawan, R. F. (2023). Paternalistic leadership in law firm: Indicators of success and implementation. Journal of Law, Politic and Humanities, 4(1), 28-35.
CR  - Taksi Deveciyan, M. (2024). Bibliometric analysis of paternalistic leadership. Journal of Economics Business and Political Researches, 9(24), 321-337. https://doi.org/10.25204/iktisad.1424808
CR  - Tarsuslu, S., & Coşkun, G. (2024). Çalışanların paternalist liderlik davranışları ile iş performansları arasındaki ilişkide örgütsel adalet algısının aracılık rolü: Bir kamu hastanesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(49), 174-205.
CR  - Tunçel, H., & Çelik, M. (2024). Okul yöneticilerinin paternalist liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(4), 1225-1246. https://doi.org/10.33206/mjss.1433260
CR  - Uçar, Z., & Gülmez, B. (2023). Hofstede’nin kültür boyutları ve paternalist liderlik ilişkisinin kuramsal düzlemde incelenmesi. International Journal of Applied Economic and Finance Studies, 8(1), 39-52.
CR  - Van Dyne, L., & LePine, J. A. (1998). Helping and voice extra-role behaviors: Evidence of construct and predictive validity. Academy of Management Journal, 41(1), 108-119.
CR  - Yavuz, E. C., & Gül, H. (2023). Kapsayıcı liderliğin psikolojik sahiplenme üzerindeki etkisinde işgören sesliliğinin rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(4), 2577-2596.
CR  - Yunpeng, G., & Zaman, U. (2023). Exploring mega-construction project success in China’s vaunted Belt and Road Initiative: The role of paternalistic leadership, team members’ voice and team resilience. Engineering, Construction and Architectural Management, 31(9), 3801-3825.
UR  - https://doi.org/10.25295/fsecon.1694792
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4849457
ER  -