@article{article_1700733, title={14. ve 15. Yüzyıllarda Sultaniye Şehrine Dair Bir İnceleme}, journal={Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, volume={16}, pages={426–444}, year={2025}, DOI={10.54558/jiss.1700733}, author={Korkmaz, Fatih and Eğilmez, Savaş}, keywords={: İlhanlılar, Sultaniye, Şehircilik, Ticaret, İmar Faaliyetler}, abstract={Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, İlhanlı Sultanı Olcaytu tarafından kurularak başkent ilan edilen Sultaniye şehrinin, 14. ve 15. yüzyıllardaki siyasi, sosyal, ekonomik ve mimari gelişimini çok yönlü biçimde incelemektir. Sultaniye, sadece idari bir merkez değil; farklı inanç ve etnik grupların bir arada yaşadığı, çok katmanlı kültürel yapısıyla dikkat çeken kozmopolit bir yerleşimdir. Çeşitli uygarlıklara ait mimari unsurların aynı kent dokusunda birleşmesi ve doğu-batı ticaret yolları üzerindeki stratejik konumu, dönemin şehirleşme anlayışı ve toplumsal yapısı açısından özgün bir örnek olduğunu göstermektedir. Ayrıca çalışmada Sultaniye’nin siyasal işlevinin ötesine geçerek kültürel etkileşim, sanatsal üretim ve ticari dolaşımın merkezi hâline geliş sürecinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, betimleyici tarihî analiz yöntemiyle yürütülmüştür. Tarihî belgeler, seyyah notları, arkeolojik kazılar ve sanat tarihine dair ikincil literatür taranarak değerlendirilmiştir. Nitel veriye dayalı bu analiz sürecinde, mimari eserler karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve şehircilik anlayışının ideolojik temelleri çözümlenmiştir. Çalışma ayrıca sosyal yapının, dinî ve etnik çeşitliliğini açıklayıcı örneklerle detaylandırmıştır. Bulgular: Sultaniye, İlhanlılar döneminde siyasi merkez olmanın ötesinde büyük bir ekonomik ve kültürel merkez hâline gelmiştir. Sultaniye Kümbeti, Daşkesen Tapınağı ve Nur Tepesi gibi yapılar, Moğol, İran, Türk ve Çin etkilerini yansıtan farklı kültürlerden mimari örnekler sunmaktadır. Şehir, Müslüman, Hristiyan ve Yahudi nüfusun birlikte yaşadığı, kozmopolit bir yapıya sahip olmuştur. Ticari açıdan Venedik, Cenova, Çin, Hindistan ve Mısır gibi çok sayıda bölgeyle etkileşim kurulmuş, şehir önemli bir ticaret merkezi hâline gelmiştir. Ancak 15. yüzyıldaki savaşlar, yağmalar ve siyasi çalkantılar nedeniyle Sultaniye kısa sürede düşüşe geçmiştir. Sonuç: Sultaniye, İlhanlılar döneminde şehircilik, mimari ve kültürel gelişim açısından zirveye ulaşmış ancak siyasi istikrarsızlıklar ve istilalar sonucunda tarihsel önemini kaybetmiştir. Buna rağmen günümüze kadar ulaşan yapılar ve belgeler aracılığıyla şehir, Orta Çağ İslam ve İlhanlı tarihi açısından değerli bir inceleme alanı olmaya devam etmektedir. Özgünlük: Bu çalışma, Sultaniye’yi sıradan bir başkent olmanın ötesinde, dönemin sosyal dokusunu ve mimari estetiğini barındıran bir “model şehir” olarak ele almaktadır. Sultan Olcaytu döneminde şehir planlaması, dini toplulukların birlikte yaşamı ve uluslararası ticaretteki yeri üzerine yapılan incelemeler, Sultaniye’nin dönemin diğer şehirlerinden farklı özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.}, number={2}, publisher={Çankırı Karatekin Üniversitesi}