@article{article_1724701, title={Aldatıcı Tasarım Kalıplarının Tipolojisi Üzerine Bir İnceleme: Şikayetvar Platformunda Farklı Markalara İlişkin Kullanıcı Şikayetlerinin Betimsel Analizi}, journal={Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi}, pages={137–166}, year={2025}, DOI={10.16878/gsuilet.1724701}, url={https://izlik.org/JA66KL57PD}, author={Şenyüz, Bilge}, keywords={Aldatıcı tasarım, karanlık tasarım, kullanıcı deneyimi, manipülasyon, etik, arayüz tasarımı}, abstract={Aldatıcı tasarım kalıpları çevrimiçi platformlarda kullanıcıların karar alma süreçlerini etkileyerek onları manipüle eden tasarım örüntüleridir. Kullanıcıları belirli kararlar verip eylemler gerçekleştirmeleri için yönlendiren tasarım unsurlarıdır. Kullanım türüne ve bağlamına bağlı olarak değişen birçok aldatıcı tasarım türü olup; bu tasarım unsurları son yıllarda çeşitli ulusal ve uluslararası yasal mevzuatta yasa dışı olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda, bu araştırmada öncelikle literatürden hareketle aldatıcı tasarım kalıpları sınıflandırılarak tipolojisi çıkartılmıştır. Ardından arayüz algı kuramı bağlamında betimleyici durum analizi yöntemiyle Türkiye’de kullanıcı şikayetlerine yönelik bir platform olan Şikayetvar sitesinde farklı markaların kullandıkları aldatıcı tasarım unsurlarına ilişkin şikayetlerin izi sürülmüştür. Şikayetvar sitesinde bulunan farklı markalara yönelik kullanıcı şikayetleri üzerinden Türkiye’nin dijital ekosisteminde yer alan aldatıcı tasarım örüntülerine somut örnekler verilmiştir. Kullanıcıların kararlarının farklı aldatıcı tasarım kalıplarıyla yönlendirildiği saptanmıştır. Yalnızca içerik değil, tasarım temelli denetim mekanizmalarının da gerekli olduğu gözlenmiş; bu doğrultuda düzenleyici kurumlar, teknoloji/tasarım şirketleri ve tasarımda etiği önceleyen sivil toplum kuruluşlarının katkısına ihtiyaç duyulduğu değerlendirilmiştir.}, number={43}