@article{article_1745093, title={AMERİKAN VE OSMANLI EDEBİYATINDA FARKLI TOPLUM TASAVVURLARI: GERİYE BAKIŞ 2000’DEN 1887’YE VE RÜYADA TERAKKİ VE MEDENİYET-İ İSLAMİYEYİ RÜYET}, journal={Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi}, volume={14}, pages={108–136}, year={2026}, DOI={10.33692/avrasyad.1745093}, url={https://izlik.org/JA62SM38UF}, author={Lidar, Veysel}, keywords={Karşılaştırmalı Edebiyat, Karşılaştırmalı Ütopya Çalışmaları, Edward Bellamy, Molla Davutzade Mustafa Nazım Erzurumi, Ütopya.}, abstract={Bu çalışmada Amerikalı yazar Edward Bellamy’nin Geriye Bakış 2000’den 1887’ye ve Türk yazar Molla Davutzade Mustafa Nazım Erzurumi’nin Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı ütopyaları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışma kapsamında ele alınan bu iki ütopyada benzerlik, farklılık ve ortak yönlerin tespit edilmesine gayret edilmiş, sosyolojik eleştiri yöntemi ve karşılaştırmalı edebiyat biliminin Varyasyon kuramı uyarınca çözümlemelerde bulunulmuştur. 1888 yılında kaleme alınan Geriye Bakış 2000’den 1887’ye ve 1913 yılında yazılan Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı eserlerde tasarlanan toplumların pek çok noktada benzerlik taşımakla birlikte, özellikle din, eğitim, sanayi ve ütopyanın işleniş biçimi gibi unsurlarda farklılık arz ettikleri belirlenmiştir. Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyeyi Rüyet adlı Türk ütopyasının temel çıkış noktasının Osmanlı’nın ve daha geniş manada İslam medeniyetinin o dönem için Avrupa’nın gerisinde kalması olduğu düşünülmektedir. Bu noktada Bellamy’nin ütopyasından farklı olarak din odaklı bir toplum yapısının, İslam medeniyetini ileri taşıyacağı düşüncesiyle eser oluşturulmuştur. İki eserde de teknolojik tasarılara oldukça fazla yer verilmiş, iki yazar da dönemlerinin ötesinde bir hayal gücünü eserlerine yansıtmıştır. Birbirlerinden çok farklı coğrafya ve medeniyetlerde, yirmi beş yıllık bir zaman farkıyla kaleme alınmış bu eserlerin incelenmesiyle, ütopyaların farklı içeriklerine rağmen, daha iyi bir yaşam idealinin tüm toplum ve kültürler için ortak bir hayal olduğu ortaya konulmuştur.}, number={1}