@article{article_1750102, title={Muhafazakârlıktan Sosyalizme Geçiş Sürecinde Türkmen Aydınları: Ş. Kerimî (1893-1937) Örneği}, journal={Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi}, volume={8}, pages={91–106}, year={2026}, DOI={10.59305/ijvuts.1750102}, url={https://izlik.org/JA66NC92SF}, author={Aşirov, Tahir}, keywords={Türkmen, Kerimi, Türkmen Dili, Piyes}, abstract={XIX. yüzyılın sonu ile XX. yüzyılın başı Türkistan’da sosyo-kültürel ve siyasi hayatta dönüm noktalarının yaşandığı bir dönem olmuştur. Türkistan’ın, Rusya İmparatorluğu tarafından işgal edilmesiyle Türkmenlerin de siyasi ve sosyo-kültürel hayatında birçok konuda değişimler olmuştur. 1905 İhtilal girişimi sonucunda Rusya İmparatorluğu tarafından yayımlanan “Ekim Manifestosu” (Oktyabrikiy Manifest) ile Türkistan aydınlarının millîlik, millî bilinç ve düşünceyi ihya çalışmaları, özellikle Ekim 1917 İhtilalı ile Türkmenistan’da ivme kazanmaya ve gelişmeye başlayan yenilenme hareketi, Türkmenlerin siyasi ve sosyo-kültürel hayatında değişmeler ve gelişmeler yaşanmasını hızlandırmıştır. 1924 yılında Sovyet Türkmenistanı’nın kurulmasıyla komünist ideolojiye bağlı politikanın yürütülmesiyle “Yerlileştirme” (Korenizatsiya), “Millîleştirme” veya “Türkmenleştirme” siyaseti aktif bir şekilde uygulanmaya başlanmış olsa da 1930’lu yıllarında dönemin ideolojisinin millî değerlerini ortadan kaldırmaya ve Sovyet insanı/milleti oluşturmaya başlandığı görülebilir. Bu değişim sürecinde yaşamış olan Türkmen aydınlarından biri de Şemseddin İmameddinoğlu Kerimî’dir. Türk dünyası aydınlarının eserlerini Türkmenceye kazandıran Kerimî, “Türkmen diliniň yazıv düzginleri” (Türkmen dilinin yazım kuralları), “Novruz gicesi ya-da görgüli Aycemal” (Nevruz gecesi veya biçare Aycemal) adlı eserleri başta olmak üzere Türkmen dili, edebiyatı ve medeniyeti ile ilgili birçok değerli yazı kaleme almıştır. Dönemin önemli simalarından Kerimî tarafından yayımlanan yazılar, Türkmen düşünce tarihinin gelişim ve değişim sürecini göstermesi açısından da değerli metinlerdir.}, number={1}