@article{article_1754854, title={Eğitim Bilimleri Lisansüstü Öğrencilerinin Üretken Yapay Zekâ Kullanım Deneyimleri ve Etik İkilemleri Üzerine Fenomenolojik Bir Araştırma}, journal={Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi}, volume={7}, pages={1–22}, year={2025}, author={Yüksel, Akça Okan and Gökmen, Ahmet and Şahin, Fatih and Göktaş, Oktay}, keywords={Üretken Yapay Zekâ, Etik İkilem, Eğitim Bilimleri, Lisansüstü Öğrenciler}, abstract={Bilimsel bilginin hızla arttığı günümüzde, ülkelerin küresel ölçekte rekabet gücü kazanmasında lisansüstü eğitimin önemli bir rolü bulunmaktadır. Lisansüstü öğrenciler, akademik içerik üretim süreçlerinde giderek artan biçimde üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarını kullanmaktadır. Ancak bu araçların sunduğu çeşitli fırsatlara rağmen, kullanım sürecinde çeşitli zorluklarla ve etik ikilemlerle karşılaşılması olasıdır. Bu çalışmanın amacı, eğitim bilimleri alanında lisansüstü öğrenim gören öğrencilerin ÜYZ’yi nasıl anlamlandırdıklarını, bu araçlarla olan deneyimlerini, karşılaştıkları etik ikilemleri ve bu ikilemler karşısında geliştirdikleri çözüm yollarını ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseninde Ankara ilindeki bir devlet üniversitesinde yürütülen bu araştırmada, dördü doktora, üçü yüksek lisans olmak üzere toplam yedi lisansüstü öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, lisansüstü öğrenciler ÜYZ’yi ağırlıklı olarak hayatı kolaylaştıran bir araç ve kendilerine zengin öğrenme deneyimleri sunan bir bilgi kaynağı olarak değerlendirmişlerdir. Katılımcılar, akademik çevrelerinin ÜYZ’ye ilişkin tepkilerini genel olarak olumlu bulmakla birlikte, bu teknolojilere karşı temkinli ya da dirençli yaklaşımlar sergileyen akademisyenlerin de bulunduğunu belirtmişlerdir. Bazı katılımcılar, başlangıçta katı bir tutum sergileyen akademik çevrenin zamanla daha ılımlı bir yaklaşıma evrildiğini ifade etmişlerdir. Katılımcılar, ÜYZ ‘yi daha çok özet yazımı, kaynakça düzenlenmesi, dil ve anlatım eksikliklerinin giderilmesi, çeviri yapma gibi teknik alanlarda kullandıklarını belirtmişlerdir. Yapay zekânın ayrıca araştırmacılara zamanı etkili kullanma yönünde fırsat sunduğu vurgulanmıştır. Buna karşın, bu araçların düşünme becerilerini zayıflatma ve intihal riskini artırma gibi problemleri de beraberinde getirdiği dile getirilmiştir. Katılımcılar, ÜYZ’nin ürettiği içeriklerin doğruluğundan emin olamama, katılımcı gizliliğini tam anlamıyla sağlayamama ve yapay zekâ araçlarının yazar olarak belirtilip belirtilmemesi gibi durumların kendilerinde etik ikilemlere neden olduğunu ifade etmiştir. Bu etik ikilemlerin üstesinden gelebilmek adına katılımcılar, ÜYZ kullanımının araştırma süreçlerinde açıkça belirtilmesi, üretilen içeriklerin doğruluğunun dikkatle denetlenmesi ve kişisel bilgilerin doğrudan bu araçlarla paylaşılmaması gerektiğini ifade etmişlerdir. Araştırma sonuçlarının, ÜYZ’nin akademik üretim süreçlerinde kullanımına ilişkin katkı sağlaması beklenmektedir.}, number={Özel Sayı}, publisher={Necmettin Erbakan Üniversitesi}