@article{article_1759520, title={Ayvalık Örneğinde Zeytinyağı Endüstrisinin Mimari ve Kültürel Mirası}, journal={Kültürel Mirasın Tarihi ve Korunması}, volume={1}, pages={63–74}, year={2025}, author={Şener, İdil Ece and Eldek Güner, Hikmet}, keywords={Zeytinyağı, Endüstriyel Miras, Kültürel Peyzaj, Ayvalık, Koruma Politikaları}, abstract={Bu çalışma, Akdeniz Havzası’nda zeytin ve zeytinyağı üretiminin mimari ve kültürel miras bağlamındaki çok katmanlı niteliğini Ayvalık örneği üzerinden incelemektedir. Zeytin ağacının sembolik anlamı ve zeytinyağı üretiminin tarihsel gelişimi, yerel kimlik, toplumsal bellek ve mekânsal organizasyonla güçlü bağlar kurmuştur. Özellikle Ayvalık’ta 19. yüzyılda endüstriyel üretime geçilmesiyle birlikte kurulan zeytinyağı fabrikaları, üretim yapıları olmanın ötesinde, sosyo-kültürel değer taşıyan mimari unsurlar haline gelmiştir. Endüstri Devrimi sonrası teknolojik dönüşüm nedeniyle bazı fabrikalar işlevini yitirmiş, bazıları ise turizm ve ticaret amaçlı yeniden kullanılmıştır. Bu süreçte yapıların özgün kültürel bağlamından kopmaması önem taşımaktadır. Zeytinliklerin ve üretim yapılarının korunması, kırsal kalkınma, kültürel turizm ve ekolojik sürdürülebilirlik politikalarının kesişim noktasındadır. Uluslararası koruma belgeleri doğrultusunda bu mirasın sürdürülebilirliği için bütüncül, disiplinlerarası ve katılımcı yaklaşımlar gereklidir. Ayvalık’taki tarihi fabrikalar ve işlikler, üretim süreçlerini yansıtan iç mekân düzenlemeleri ve mimari özellikleriyle kentsel doku ve toplumsal belleği şekillendirmiştir. Ancak, günümüzde yapıların çoğu özgün işlevlerinden koparılmış veya âtıl bırakılmıştır. Çalışma, bu yapıların özgünlüğü korunarak yeniden işlevlendirilmesini önermekte ve zeytin kültürünün geleceğe aktarılmasının, yalnızca mimari koruma değil, aynı zamanda geleneksel bilginin ve yerel kimliğin yaşatılmasıyla mümkün olduğunu vurgulamaktadır.}, number={1}, publisher={Dokuz Eylül Üniversitesi}