@article{article_1761045, title={Şemseddin Sivasî’nin Heşt Bihişt’ine Göre Adalet Kavramı ve Adil Yöneticilerin Özellikleri}, journal={Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi}, pages={503–532}, year={2025}, author={Çelik, Ramazan}, keywords={Klasik Türk Edebiyatı, Adalet, adil yöneticiler, Şemseddin Sivasî, Heşt Bihişt, mesnevi.}, abstract={İnsan ve toplum hayatını düzenleyen amillerin başında adalet gelir. Bütün inanç sistemlerinde önemli bir mefhum olmakla birlikte, özellikle İslam’da adalete çok büyük ehemmiyet verilmiştir. Birçok ayet ve hadiste adaletin emir ve tavsiye edilmesi bu önemin bir göstergesidir. İslam’da daha çok bir fıkıh terimi olarak ele alınan adalet kavramı, edebî eserlerde de ele alınıp işlenen bir konu olmuştur. Hususan siyasetnamelerde, nasihatnamelerde ve tasavvufi metinlerde bu kavram üzerinde durulmuştur. Şemseddin Sivasî (ö. 1006/1597) de adaleti ele alan isimlerdendir. Onun nasihat ve tasavvuf muhtevalı eserlerinden Heşt Bihişt mesnevisindeki dört makamda adalet-zulüm, ilim-cehalet gibi ikişer zıt kavrama yer verilir. Adalet başlıklı bölümde adaletin tarifi üzerinde durulur, Cenab-ı Hakk’ın Adl isminden hareketle her haklının hakkını sahibine nasıl teslim ettiği anlatılır. Esere göre adalet, Allah’ın emir ve yasaklarına tam manasıyla uymak, şeriata halel getirecek davranışlardan kaçınmaktır. Hükümdarlık Allah’ın bazı özel kullarına, sınırlı bir zaman için bahşettiği bir ihsanıdır. Bu makamdaki kişi, yöneticiliği bir lütuf olarak görmeli, onunla ahireti kazanmaya çalışmalıdır. Bunun en tesirli yolu her bir hükümdarın, tebaasına adaletle muamele etmesidir. Bu minvalde Hz. Musa, Nûşirevân ve Sultan Mahmud’la alakalı üç hikâye anlatılır. Adaletle hükmetmenin önemi üzerinde durulur. Çalışmada adalet hakkında genel bir değerlendirme yapıldıktan sonra adil bir yöneticide bulunması gereken özellikler, söz konusu eserden örnekler verilerek incelenmeye çalışılacaktır.}, number={54}, publisher={Kültür Ocağı Vakfı}