TY - JOUR T1 - Tasavvuf Çevirileri Bağlamında Serî es-Sakatî’nin Sözleri ve Çevirilerinin Karşılaştırılması: Tabakâtu’s-Sûfiyye Örneği TT - A Comparative Analysis of Sayings and Translations of Seriyy al-Saqaṭī in the Context of Sufi Translations: The Case of Ṭabaqāt al-Ṣūfiyya AU - Eray, Arife PY - 2026 DA - June Y2 - 2026 DO - 10.47502/mizan.1761851 JF - Mizanü'l-Hak: İslami İlimler Dergisi JO - MİZAN PB - İzmir Katip Çelebi Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2149-9896 SP - 347 EP - 378 IS - 22 LA - tr AB - Terminoloji bilgisi, metinleri doğru anlamlandırmak için her alanda büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmada tasavvuf terminolojisi özelinde tasavvuf çevirilerinin doğası ve zorlukları ele alınmaktadır. Ebû Abdurrahman es-Sulemî’nin Tabakâtu’s-Sûfiyye adlı eserinde yer alan Seriyy es-Sakatî Hazretleri'nin sözlerinin Prof. Dr. Mahmud Es‘ad Coşan ve Prof. Dr. Abdurrezzak Tek tarafından yapılan iki ayrı çevirileri, Antoine Berman’ın “Biçim Bozucu Eğilimleri” kapsamında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çevirmen tercihleri, çeviri sürecinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda karşılaşılan anlam kaymaları, terminolojik doğruluk ve açıklama ihtiyacı betimleyici bir yöntemle açıklanmaktadır. Çalışma, tasavvufî metinlerin doğrudan kelime çevirisiyle yeterince anlaşılamayacağını, bağlamın korunması ve açıklayıcı notlarla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Tasavvufun derin anlamlar ve semboller içeren yapısı, çevirmenin yalnızca dilsel yeterliliğini değil, aynı zamanda tasavvuf terminolojisine hâkimiyetini de gerektirmektedir. Berman’ın biçim bozucu eğilimleri kapsamında söz konusu çevirmenlerden birinin daha çok belirginleştirme ve genişletme eğiliminde olduğu, diğer çevirmenin nitel yoksullaştırma ve altta yatan anlam ağlarının yok edilmesi eğiliminde olduğu gözlemlenmektedir. Bu çalışma, tasavvuf metinlerinin çevirisinde bağlamın, terminolojinin ve yorumun kritik rol oynadığını ortaya koyarak, akademik çeviri çalışmalarına katkı sunmayı amaçlamaktadır. KW - Çeviribilim KW - Terminoloji KW - Tasavvuf çevirisi KW - Biçim Bozucu Eğilimler KW - Tabakâtu’s-Sûfiyye N2 - Terminology knowledge holds great significance in accurately interpreting texts across all fields. This study examines the nature and challenges of translating Sufi texts, with a particular focus on Sufi terminology. The research conducts a comparative analysis of two different translations of the sayings of Seriyy al-Saqatī, as recorded in Abū ʿAbd al-Raḥmān al-Sulamī’s Ṭabaqāt al-Ṣūfiyya, by Prof. Dr. Mahmud Es‘ad Coşan and Prof. Dr. Abdurrezzak Tek. This analysis is carried out within the framework of Antoine Berman’s "Deforming Tendencies." Translator choices play a crucial role in the translation process. In this context, shifts in meaning, terminological accuracy, and the necessity for explanatory notes are discussed using a descriptive method. The study demonstrates that Sufi texts cannot be adequately understood through direct word-for-word translation; rather, preserving the context and supporting the translation with explanatory notes is essential. The intricate nature of Sufism, which encompasses profound meanings and symbols, necessitates not only linguistic proficiency but also a strong command of Sufi terminology on the part of the translator. Within the scope of Berman’s deforming tendencies, it is observed that one of the translators exhibits a tendency toward explicitation and expansion, while the other strives for fidelity to the source text, leading to qualitative impoverishment and the erasure of underlying semantic networks. This study aims to contribute to academic translation studies by highlighting the critical role of context, terminology, and interpretation in the translation of Sufi texts. CR - Arpaguş, Safi – Bayda, Kübra Betül. “Tasavvuf’ta Âdâb ve Erkân Risâleleri”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 15/30 (2017), 285-315. CR - Berman, Antoine. “Translation and the Trials of the Foreign”. çev. Lawrence Venuti. The Translation Studies Reader 284-297. London: Routledge, 2000. CR - Bozkurt, Eshabil. “Antoine Berman’ın Biçim Bozucu Eğilimleri Çerçevesinde 91. Sone Çevirileri”. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi 7/4 (2024), 960-978. CR - Cebecioğlu, Ethem. “Prof. Nicholson'un Kronolojik Esaslı Tasavvuf Tarifleri”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 29/1-4 (1987), 387-406. CR - Coşan, Mahmud Esad. Tarihî ve Tasavvufî Şahsiyetler. İstanbul: Server İletişim, 4. Basım, 2015. CR - Curcânî, Seyyid Şerif. Mu'cemu't-Tarifât. thk. Muhammed Sıddık el-Minşevî. Kahire: Dâru’l-Fadîle, 2004. CR - Damar, Abdullah. “Tasavvuf Terimlerinin Oluşumu”. Tasavvuf İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi 17/7 (2006), 161-189. CR - el-Kâşânî, Abdürrezzâk b. Ahmed. Iṣṭılâḥâtü’ṣ-ṣûfiyye, nşr. M. Kemâl İbrâhim Ca‘fer. Kahire: el-Hey’etu’l-Mısriyye, 1981. CR - Ersoy, Hüseyin. “Çevirinin Üst Alan (Çeviribilim) ve Alt Alan (Yazılı Çeviri, Sözlü Çeviri) Adlarının Terminoloji Kuralları Açısından İncelenmesi”. Dil Dergisi 151 (2011), 36- 52. CR - es-Sülemî, Ebû Abdirrahman Muhammed b. Hüseyin, Tabakâtu’s-Sûfiyye. thk. Nureddin Şureybe. Kahire: Mektebetu’l Hancı, 1986. CR - es-Sülemî, Ebû Abdirrahman Muhammed b. Hüseyin, Öncü Sûfîler Tabakâtu’s-Sûfiyye Sohbetleri (1). çev. Mahmud Esad Coşan. İstanbul: Server Yayınları, 2022. CR - es-Sülemî, Ebû Abdirrahman Muhammed b. Hüseyin, Öncü Sûfîler Tabakâtu’s-Sûfiyye Sohbetleri (2). çev. Mahmud Esad Coşan. İstanbul: Server Yayınları, 2022. CR - es-Sülemî, Ebû Abdirrahman Muhammed b. Hüseyin, Tabakâtu’s-Sûfiyye: İlk Zâhid ve Sûfîler. çev. Abdurrezzak Tek. İstanbul: Erkam Yayınları, 2023. CR - Feyizli, Hasan Tahsin. Feyzu’l-Furkân, İstanbul: Server Yayınları, Temmuz, 2018. CR - İbn Manzûr, Lisan’ul Arab. Kahire: Dâru’l Mea’rif, 2016. CR - Kurt, Gülfem. "Necîb Mahfûz’un Hân El-Halîlî Adlı Eserinde Yer Alan Kültürel İfadelerin Çeviri Stratejileri Açısından Analizi", Turkish Studies - Language and Literature 15/1 (2020), 515-539. CR - Öngören, Reşat. "Tasavvuf". TDV İslâm Ansiklopedisi. (Erişim 2 Nisan 2025). https://islamansiklopedisi.org.tr/tasavvuf CR - Taşdan, Tuğçe Elif. “L’étranger Strange To Its Translation: Critical Analysis Of The Turkish Translation Of L’étranger From Berman’s Perspective”. International Journal Of Languages' Education And Teaching 5/2 (2017), 314-323. CR - Tosun, Necdet. "Sır". TDV İslâm Ansiklopedisi. (Erişim 30 Mart 2025). https://islamansiklopedisi.org.tr/sir#2-tasavvuf CR - Türer, Osman. "Latife". TDV İslâm Ansiklopedisi. (Erişim 3 Nisan 2025). https://islamansiklopedisi.org.tr/latife--tasavvuf CR - Uludağ, Süleyman. "Müşâhede". TDV İslâm Ansiklopedisi. (Erişim 1 Nisan 2025). https://islamansiklopedisi.org.tr/musahede CR - Yüncü Kurt, Pınar – Özcan, Lale. “Antoine Berman’ın Çeviri Eleştirisi Yöntemi ve Biçim Bozucu Eğilimler Analitiği Uygulaması”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Ö14 (2024), 1471-1498. DOI:10.29000/rumelide.1456183. UR - https://doi.org/10.47502/mizan.1761851 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5139801 ER -