@article{article_1762268, title={Türkçe Siyer Geleneğinde İki Temsil: Darîr ve Veysî’nin Eserlerinin Karşılaştırılması}, journal={Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi}, pages={579–612}, year={2025}, author={Kemikli, Nesime Beyza}, keywords={İslam Tarihi, Siyer, Tercüme, Telif Eser, Darîr, Veysî}, abstract={Türklerin İslamiyeti kabulünün, onların sosyal yapısından kültürel ve sanatsal üretimlerine kadar pek çok alanda belirgin yansımaları olmuştur. Söz konusu etkileşimle birlikte, Türkler İslam düşüncesine kendi bakış açılarını katarak zengin bir ilmî miras oluşturmuşlardır. Başlangıçta ilmî ve edebî metinlerinin ilk nüvelerini Farsça ve Arapça literatürden tevarüsle oluşturmakla birlikte, zamanla anadillerinde ürettikleri telif metinlerle özgün bir ilmî gelenek inşa etmişlerdir. Siyer ilminde çalışmaların meydana gelişi ve müstakil bir literatür alanının oluşması bu bağlantının ürünüdür. Literatürde Erzurumlu Darîr’in Tercüme-i Siyer-i Nebî adlı eseri ilk Türkçe siyer tercümesi, Veysî’nin Dürretü’t-Tâc fî Sâhibi’l-Mî’râc’ı ise ilk telif siyer metni olarak değerlendirilmektedir. Her iki eser de Hz. Muhammed’in hayatını konu edinmekle birlikte, yazıldıkları dönemlerin kültürel ve edebî özelliklerini yansıtmaları sebebiyle kendilerine has hususiyetlere sahiplerdir. Çalışmada, Türk siyer geleneğinde tercüme ile telif eserler arasında nasıl bir işlevsel ve anlatımsal farklılık bulunmaktadır sorusuna cevap aranmaktadır. Bu bağlamda Türkçe siyer literatürünün bu iki önemli eseri, kaynakları, muhtevası, üslubu ve tarihsel bağlamları açısından karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. Yapılan karşılaştırma neticesinde, tercüme niteliğindeki Darîr’in eserinde sade dil, sözlü kültürün izleri ve halkın dinî tecrübesi ön plandayken; Veysî’nin telif eserinde süslü nesir, kaynaklara atıf ve seçici rivayet kullanımıyla birlikte daha ilmî ve edebî bir yaklaşım sergilendiği görülmüştür. Her iki eser de yazıldıkları dönemin toplumsal ihtiyaçlarını ve kültürel anlayışlarını yansıtmakta, aynı zamanda Türkçe siyer yazım geleneğinin yerlileşme sürecine ışık tutacak nitelikler taşımaktadır. Bu yönüyle çalışma, siyer yazıcılığının tercüme-telif ayrımı çerçevesinde tarihî ve edebî işlevlerine dair bazı tespitler ortaya koymakta ve Türk-İslam kültür tarihinde siyer yazım geleneğinin şekilleniş sürecine ilişkin mütevazı bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.}, number={54}, publisher={Kültür Ocağı Vakfı}, organization={Bursa Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (BAP Koordinatörlüğü)}