@article{article_1762364, title={Seleukeia sidera macellumu: arkeolojik- arkeojeofizik araştırma ve değerlendirme}, journal={Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, pages={60–80}, year={2025}, DOI={10.61904/sbe.1762364}, author={Hürmüzlü, Bilge and Togan, Semih and Çakmak, Olcay and Balkaya, Çağlayan and Erbaş, Hatice Evrim and Sarışahin, Mustafa}, keywords={pisidia, macellum, seleukeia sidera, arkeojeofizik, yer radarı, manyetik}, abstract={Amaç – Bu çalışma, Seleukeia Sidera Antik Kenti’nin kamusal yapılarının bulunduğu alanda yer alan macellumun mimari düzenini, mekânsal özelliklerini ve işlevsel evrelerini belirlemeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Anadolu’daki macellumların büyük bölümü kazı çalışmalarıyla tanımlanmıştır; jeofizik prospeksiyonla belirlenen örnekler ise oldukça azdır. Araştırma hem Seleukeia Sidera’nın kentsel arkeolojisine hem de Roma Dönemi mimarisinin, özellikle yapıların çoğu kez zayıf korunduğu Pisidia’nın iç kesimleri için yeni veriler sunmayı hedeflemektedir. Jeofizik kanıtların arkeoloji ile birlikte yorumlandığı çalışma, macellumun kentin kamusal peyzajı içerisindeki konumunu daha net bir biçimde ortaya koymaktadır. Metodoloji – Çalışmada manyetik prospeksiyon ve yer radarı (GPR) yöntemleri bir araya getirilmiştir. İlk ölçümler 2017 yılında gerçekleştirilmiş; alanın daha bütüncül ve yüksek çözünürlüklü biçimde ortaya konması amacıyla 2023 yılında daha yüksek yoğunluklu GPR taramaları yapılmıştır. Tüm veri setleri, derinlik temelli plan görünümlerinin elde edilmesini sağlayacak uygun veri işleme teknikleriyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, topoğrafik bağlam, yüzey arkeolojisi ve Anadolu’daki diğer macellum örnekleriyle karşılaştırmalı biçimde yorumlanmıştır. Bu bütüncül metodoloji, yüzeyde görünmeyen mimari özelliklerin belirlenmesini ve macellumun organizasyonunun yüksek doğrulukla yeniden kurgulanmasını mümkün kılmıştır. Bulgular – Ölçümler, içten yaklaşık 18,7 × 16,4 m, dıştan ise yaklaşık 23,9 × 25,5 m boyutlarında portikolarla çevrili neredeyse kare planlı bir macellum yapısını ortaya koymuştur. Merkezde, yaklaşık 2,5 m çapında bir tholosun belirlenmiş olması tipik bir macellum tasarımıyla uyumludur. Duvar kalınlıkları ortalama 1,7 m’dir. Derinliğe göre farklılaşan yansıma izleri, macellumun güney duvarının daha geç dönemde inşa edilen bir bazilikada yeniden kullanıldığını göstermekte; macellum duvar izlerinin yaklaşık 20 cm daha derinde gözlemlenmesi iki ayrı inşa evresine işaret etmektedir. Yapının oranları ve mekânsal kurgusu, Sagalassos, Perge ve Aizanoi örnekleriyle yakın paralellik göstermekte ve Seleuekeia Sidera’nın Roma Dönemindeki ekonomik gücünü göstermektedir. Özgünlük – Seleukeia Sidera macellumu, Anadolu’da planı tamamen jeofizik prospeksiyonla tanımlanabilen az sayıdaki örnekten biridir. Çalışma, toprak altındaki Roma Dönemi mimarisinin kazı yapılmadan çözümlenebileceğini göstermekte ve macellum–bazilika ilişkisi üzerinden Geç Antik Dönem’deki mekânsal dönüşüme ilişkin önemli kanıtlar sunmaktadır.}, number={53}, publisher={Süleyman Demirel Üniversitesi}, organization={Bu çalışma T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Gerda Henkel Vakfı ve Süleyman Demirel Üniversitesi tarafından desteklenmiştir.}