@article{article_1762967, title={Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi}, journal={Osmangazi Tıp Dergisi}, volume={47}, pages={79–86}, year={2025}, DOI={10.20515/otd.1762967}, author={Aykaç, Özlem}, keywords={İnme, serebrovasküler hastalık, mekanik trombektomi, rehabilitasyon, İkincil koruma}, abstract={İnme, dünya çapında ölüm ve kalıcı sakatlığın önde gelen nedenlerinden biridir; ancak serebrovasküler hastalık akut olayla sınırlı değildir ve küçük damar hastalığı, sessiz enfarktlar ile mikrokanamalar uzun dönem bilişsel ve işlevsel sonuçları belirler. Bu derleme, beyin damar sağlığını "inme ve ötesi" sürekliliğinde, yaşam seyri perspektifiyle ele alarak epidemiyoloji ve hastalık yükünü, akut iskemik inmede hastane öncesi triyajdan endovasküler reperfüzyona uzanan bakımı, organize inme ünitesi ve erken rehabilitasyonu, mekanizmaya dayalı ikincil korunmayı ve vasküler bilişsel bozulmayla ilişkili küçük damar hastalığını bütüncül bir çerçevede özetlemektedir. 2015-2025 dönemine ait kılavuzlar, randomize çalışmalar ve büyük kohortlar temelli bulgular, en yüksek getirili stratejilerin ısrarlı hipertansiyon kontrolü, tütünün bırakılması, statin temelli yoğun lipid düşürme, atriyal fibrilasyon taraması ve uygun antikoagülasyon ile semptomatik karotiste zamanında cerrahi ve intrakranyal aterosklerozda agresif medikal tedavi olduğunu göstermektedir. Akut dönemde hızlı ve doğru görüntüleme eşliğinde uygun hastada intravenöz tromboliz ve mekanik trombektomi olarak beyin damar sağlığı, birincil korunma, hiperakut tedavi, organize ünite bakımı, erken rehabilitasyon ve yaşam boyu ikincil korunmayı birbirine bağlayan entegre bir modelle yönetilmelidir.}, number={Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı}, publisher={Eskişehir Osmangazi Üniversitesi}