@article{article_1771978, title={SWAT Modeli ve Karar Ağaçları Yaklaşımları İle Toprak Erozyonunun Modellenmesi: Yarışlı Gölü Alt Havzası Örneği}, journal={Ege Coğrafya Dergisi}, volume={34}, pages={465–483}, year={2025}, DOI={10.51800/ecd.1771978}, author={Alevkayalı, Çağan and Abı, Bedran}, keywords={Toprak Erozyonu, SWAT modeli, Karar Ağaçları, Arazi Kullanımı Değişimi, Yarışlı Gölü}, abstract={Toprak erozyonu; yağış, yüzey akışı, rüzgâr ve depremler gibi etmenlerle toprak materyalinin bulunduğu yerden taşınması sonucu oluşan doğal bir süreçtir. Ancak yanlış arazi kullanımı ve arazi örtüsü değişimleri erozyon süreci hızlandırmakta ve çevresel tahribatın artmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada ele alınan Yarışlı Gölü Alt Havzası madencilik faaliyetlerinin yoğun bir biçimde yürütülmekte olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı 1990 ve 2023 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri kullanılarak SWAT (Soil and Water Assessment Tool) modeli ve karar ağaçları algoritmaları kullanılarak toprak erozyon miktarındaki değişimlerin tahmin edilmesi ve izlenmesidir. Çalışmada ele alından 1990-2023 tarihleri arasında bölgedeki arazi kullanımının önemli ölçüde değiştiği ortaya konulmuştur. Bu değişimin toprak erozyona olan etkisi SWAT hidrolojik modeli tercih tortu taşınımı ve sediman verimi kapsamında tahminleme uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Makine öğrenmesi yöntemlerinden karar ağaçları algoritmasında erozyon çubukları ile elde edilen veriler eğitilerek Yarışlı Gölü Alt Havzası’nda toprak erozyonu süreci modellenmiştir. Bu çıktılarla elde edilen sonuçlar, 1990 yılında yüzeysel akışın yıllık ortalama 53,33 mm, sediman taşınımı ise 95,31 Mg/ha olduğunu göstermektedir. 2023 yılına gelindiğinde bu değerlerin sırasıyla 59,01 mm ve 99 Mg/ha’ya yükseldiği tespit edilmiştir. Toprak erozyon süreçlerine ilişkin mekânsal bulgular AUC-ROC (0.95) analizi ile doğrulanmıştır. Arazi kullanımı sınıflarının doğruluğu kappa katsayısı (0.92) ile test edilmiştir. Tüm doğrulama değerlerinin 1’e yakın olması modelleme yaklaşımının yüksek hassasiyette gerçekleştiğini göstermektedir. Karar Ağaçları ile oluşturulan erozyon tahmin haritası sonuçları, özellikle Yarışlı Gölü’nün kuzey ve güney sınırlarında, maden faaliyetlerinin yoğunlaştığı alanlarda yüksek erozyon hassasiyetine neden olduğu ortaya koymuştur. Sonuçlar, madencilik faaliyetlerinin doğal toprak örtüsünü bozduğunu ve yüzeysel sediman hareketinin arttığını göstermiştir. Genel olarak çalışma, SWAT modelinin fiziksel süreçleri analiz etme yeteneği ile Karar Ağaçları algoritmasının mekânsal görselleştirme gücünü birleştirerek, erozyon risk analizlerinde farklı modellerin bir arada kullanıldığı güçlü bir yaklaşım sunmuştur. Elde edilen bulgular, özellikle arazi yönetimi ve maden faaliyetlerinin planlanmasında mekânsal tahmin yöntemlerinin katkı sağlama potansiyelinin yüksek olduğunu göstermiştir.}, number={2}, publisher={Ege Üniversitesi}