@article{article_1774842, title={Zâl Mahmud Paşa’nın Hayatı, Siyasî ve Askerî Faaliyetleri}, journal={Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi}, pages={81–106}, year={2025}, author={Önal, Ahmet}, keywords={Zâl Mahmud Paşa, Şâh Sultan, Kanunî Sultan Süleyman, Şehzade Mustafa, II. Selim}, abstract={Zâl Mahmud Paşa, Kanunî Sultan Süleyman devrinde Enderûn’da eğitim görmüş ve ilk taşra görevlerine tayin edilmiş, II. Selim zamanında kubbe veziri olmuş, III. Murad dönemi başlarında bu vazifede iken vefat etmiştir. Siyasî ve askerî faaliyetlerinden ziyade, Şehzâde Mustafa’nın katlindeki rolü, II. Selim’in kızı Şâh Sultan ile evliliği ve Eyüp’te vücuda getirdiği hayratıyla tarihte iz bırakan Osmanlı devlet adamlarındandır. Mamafih konuya dair araştırmalarda Mahmud Paşa’nın biyografisi hususunda genel itibariyle Gelibolulu Mustafa Âli’nin verdiği malumat tekrar edilmiş, bu sebeple paşanın tarihî şahsiyeti açıklığa kavuşturulamamıştır. Zâl Mahmud Paşa’nın kariyeri, üstlendiği vazifeler, bu görevlerde iken icra ettiği faaliyetler, vefat tarihi gibi hususlarda eksik ya da hatalı bilgiler verilmiştir. Bu çalışmada, Zâl Mahmud Paşa’nın resmî hayatı, siyasî ve askerî faaliyetleri, Osmanlı arşiv vesikaları ve dönemin Türk ve Batılı müelliflerinin verdikleri malumat doğrultusunda incelenmiştir. İlk olarak Mahmud Paşa’nın menşeî ve hayatının ilk yıllarına temas edilmiş, ancak yeterli bilgiye ulaşılamadığı için bu hususlar aydınlatılmamıştır. Müteakiben, Zâl Mahmud’un sarayda üstlendiği görevler ele alınmış, silahdarlıktan ikinci kapıcıbaşılığa kadarki kariyeri ortaya konulmuştur. Mahmud Paşa’nın Kanunî devrinde taşra görevleri kapsamında Hersek sancakbeyiliği, Budin, Halep ve Anadolu beylerbeyilikleri kronolijik olarak tespit edilmiş, son görevinde iken II. Selim’in kızı Şâh Sultan’ı ile evliliği el alınmıştır. Son olarak Mahmud Paşa’nın altıncı vezirlikten dördüncü vezirliğe yükselmesine kadarki kariyeri, vefat tarihi meselesi, hayratı ve ailesi incelenmiştir.}, number={54}, publisher={Kültür Ocağı Vakfı}