@article{article_1777856, title={Yunus Emre Divanı’nda Şahıs Art Gönderimleri}, journal={Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, volume={16}, pages={464–473}, year={2025}, DOI={10.54558/jiss.1777856}, author={Kaygusuz, Ravza}, keywords={: Şahıs art gönderimi, art gönderim, bağdaşıklık}, abstract={Amaç: Bu çalışmanın amacı, Yunus Emre Divanı’nda şahıs art gönderimlerinin metin içerisindeki kullanım biçimlerini ortaya koymak ve söz konusu şahıs gönderimlerinin işlevini belirlemektir. Araştırmada özellikle şahıs art gönderimlerinin, metin bütünlüğünün kurulmasına, anlamın pekişmesine ve söylemin akışına yaptığı katkılar üzerinde durulmaktadır. Bu sayede Yunus Emre’nin dilinde kişi ilişkilerinin nasıl kurulduğu açıklığa kavuşturulmakta ve Divan’da gönderim olgusuna dair yeni veriler sunulmaktadır. Yöntem: Bu çalışmada araştırma yöntemine göre Yunus Emre Divanı taranarak şahıs art gönderimlerine ilişkin örnekler tespit edilmiştir. İnceleme sürecinde eserde geçen bütün örnekler çalışmada yer almamıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak dikkat çekici ve temsili nitelikte olan örnekler seçilmiştir. Bu tercih, çalışmanın hem sınırlarını belirlemek hem de konuyu odaklı bir şekilde ele almak amacıyla yapılmıştır. Belirlenen örnekler, kişi zamirleri, işaret zamirleri ve çeşitli göndermelerin metindeki önemi dikkate alınarak sınıflandırılmış; anlam ilişkilerini daha görünür kılmak için başlıklandırma yoluna başvurulmuştur. Ayrıca beyitler günümüz Türkçesine çevrilmiş ve gönderim olgusunun işleyişini açıklamak üzere yorumlanmıştır. Analiz sürecinde hem dil bilimsel hem de edebî bağlam dikkate alınarak şahıs art gönderimlerinin metin içindeki işlevleri de ortaya konulmuştur. Bulgular: Çalışmada art gönderimlerin farklı şahıs zamirleri üzerinden çeşitlendiği tespit edilmiştir. Birinci teklik şahıs ile yapılanlar yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Bu gönderimler, öncülün tekrarıyla, öncülün yerine aynı anlamı ifade eden bir nitelemeyle ve öncülün yerine zamirin kullanılmasıyla gerçekleşmektedir. Ayrıca, “ben, bana, benim” gibi biçimler sıkça görülmüştür. İkinci teklik şahıs ve üçüncü teklik şahıs ile ilgili art gönderimlerde de benzer kullanımlar söz konusudur. Bu tür kullanımlar genellikle muhatapla doğrudan iletişim kurma işlevi taşımaktadır. Benzer şekilde birinci çokluk, ikinci çokluk ve üçüncü çokluk şahıslı art gönderimlerde de aynı tür yapılar görülmüştür. Sonuç: Genel olarak şahıs art gönderimlerinin, Divan’da zamirler, öncül tekrarları ve nitelemeler aracılığıyla kurulduğu saptanmıştır. Ayrıca beyitlerin çoğunda bu gönderimlerin nasihat, yol gösterme ve muhatapla bağ kurma işleviyle kullanıldığı dikkat çekmektedir. Özgünlük: Daha önce genellikle edebî, tasavvufî ve tematik yönlerden değerlendirilen Divan, bu çalışmada dil bilimsel bir bakışla incelenmiş; şahıs art gönderimleri belirlenerek şahıs türlerine göre sınıflandırılmıştır. Böylece, Yunus Emre’nin dil kullanımının metinsel bütünlük ve anlam ilişkileri açısından özgün yönleri ortaya konmuştur.}, number={2}, publisher={Çankırı Karatekin Üniversitesi}