TY - JOUR T1 - Avrupa’nın Maliye Bilimine Etkisi TT - The Impact of Europe on the Science of Public Finance AU - Ay, Şahin PY - 2025 DA - October Y2 - 2025 DO - 10.70101/ussmad.1781022 JF - Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi JO - USSMAD PB - Mali Araştırmalar Derneği WT - DergiPark SN - 2791-9854 SP - 338 EP - 347 VL - 5 IS - 2 LA - tr AB - ÖZ Avrupa ülkelerinin pek çok alanda önemli etkileri bulunmaktadır. Bu etkinin sebepleri ve uluslararası etkisinin bu kadar geniş kapsamlı olması önemli bir tartışma konusudur. Sadece toplumsal, siyasi veya sosyolojik olaylarda değil mali ve ekonomik olaylarda da Avrupa’nın ciddi tahakkümü yüzyıllardır sürmektedir. Maliye biliminde Avrupa’nın etkisi incelendiğinde ise pek çok mali doktrinin ortaya çıktığı yer ve ortaya çıkaran bilim insanlarının Avrupalı olduğu görülmektedir. Bu mali doktrinlerin etkisi sadece Avrupa’da görülmemiş olup dünyanın pek çok yerine yayılmıştır. Hatta Avrupa ülkeleri arasında geçerliliğini azalan sistemlerin halen diğer kıtalarda bulunan ülkelerde uygulanmaya devam ettiği bilinmektedir. Vergileme ilkeleri ve vergi sistemleri bağlamında da Avrupa öncü konumdadır. Modern vergi sistemlerinde yer alan pek çok vergi türü Avrupalılar tarafından ortaya atılmış olup günümüzde ülkelerin en önemli gelir kaynakları arasında yer almaktadır. Bu durum bütçe ve uluslararası maliye alanlarında da etkisini sürdürmektedir. Avrupa Merkezciliğinin bunca yıldır tüm dünyada maliye alanında otorite olması tarihsel süreçteki birbirini izleyen hegemonik yaklaşımların bir sonucudur. KW - Maliye Bilimi KW - Maliye Tarihi KW - Avrupa Merkezciliği N2 - European countries exert significant influence in many areas. The reasons for this influence and its widespread international impact are subject to considerable debate. Europe's significant dominance has persisted for centuries, not just in social, political, or economic affairs. The development of European influence in public finance science is evident in the emergence of many fiscal doctrines, and the emergence of these scholars appears to be European. The influence of these fiscal doctrines was not limited to Europe but has spread to many parts of the world. Indeed, systems once believed to have disappeared among European countries continue to be prevalent on other continents. Taxation systems and their implementation also reflect Europe. Many tax types in modern tax systems were introduced by Europeans and are among the most important sources of revenue for countries today. This also strengthens the budget and international public finance spheres. Eurocentrism's long-standing authority in the global public finance sphere is a solution to the hegemonic approaches that have succeeded throughout history. CR - Acemoğlu, D. ve Robinson, J. A. (2013). Ulusların düşüşü. Doğan Egmont Yayıncılık. İstanbul CR - Aktan, C. C., Dileyici, ve D. Vural, T. (2012). Vergi ne üzerinden alınmalı? Vergi konusunun seçiminde optimalite ve meşruiyet. Aktan, C.C.; Kesik, A.; Dileyici. D. (Ed), Yeni Maliye içinde. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı. Ankara CR - Amin, S. (2014). Avrupa-Merkezcilik bir ideolojinin eleştirisi. Yordam Kitap. İstanbul CR - Ay, Ş. (2024). “Fizyokrasi doktrini, tartışmalar ve maliye.” IKSAD JOURNAL, 9(35), 159-169. (https://iksadjournal.com/index.php/iksad/article/view/306). DOİ: 10.5281/zenodo.15014289 CR - Başaran, D. (2021). Orta Çağ Avrupa’sında Vergi ve Mali Olaylar. Ay H. (Ed), Düşüncede ve Uygulamada Maliye Tarihi (s. 35-44). Nobel Akademik Yayıncılık. Ankara CR - Bekmen, A. (2014). Marksizm Praksis'in Teorisi. Örs, B. H. (Ed), 19. yüzyıldan 20. yüzyıla modern siyasal ideolojiler içinde (ss. 165-252). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. İstanbul CR - Bektay, F. (2014). Liberalizm tek bir pozisyona indirgenmesi olanaksız bir ideoloji. Örs B. H. (Ed), 19. yüzyıldan 20. yüzyıla modern siyasal ideolojiler içinde (ss. 49-114). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. İstanbul CR - Berend, I. T. (2023). 19. yüzyıl Avrupa iktisat tarihi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. İstanbul CR - Bowden, B. (2009). The empire of civilization: The evolution of an imperial idea. University of Chicago Press. Chicago CR - Boyraz, B. (2020). “Machiavelli’nin insan doğası düşüncesinin siyaset kuramına etkisi”. Akdeniz İİBF Dergisi, 20 (1), 90-110. DOI: 10.25294/auiibfd.734208 CR - Brasseul, J. (1997). Histoire des faits economiques de I'Antiquite a la revolution industrielle. Armand Colin. Paris CR - Brıtannicca. (2025). Britannicca money value-added tax. (https://www.britannica.com /money/ value-added-tax). Erişim Tarihi: 22 Mart 2025 CR - Cnossen, S. (2005). Economics and politics of excise taxation. Cnossen, S. (Ed), Theory and practice of excise taxation içinde (ss. 1-19). Oxford University Press. New York CR - Çolak, M. (2013). Kristof Kolomb Atlantik'ten yeni dünyaya. Gönül Yayıncılık. Ankara CR - D'appollonia, A. C. (2010). Avrupa ulusalcılığı ve Avrupa birliği. Pagden, A. (Ed), Avrupa fikri içinde (ss. 195-214). Ayrıntı Yayınevi. İstanbul CR - Davutoğlu, A. (2001). Stratejik derinlik. Küre Yayınları. İstanbul CR - Doğan, A. & Demirci-Çakıroğlu, Z. (2021). İlk Çağ’da Vergi ve Mali Olaylar. Ay H. (Ed), Düşüncede ve Uygulamada Maliye Tarihi (s. 19-34). Nobel Akademik Yayıncılık. Ankara CR - Edizdoğan, N. (2008). Kamu bütçesi. Ekin Yayınevi. Bursa CR - Egeli, H. ve Karakoyun, F. (2019). Kamu maliyesi. Nobel Yayıncılık. Ankara CR - Fanon, F. (2014). Yeryüzünün lanetlileri. Versus Kitap. İstanbul CR - Fontana, B. (2010). Napolyon İmparatorluğu ve ulusların Avrupası. Pagden A. (Ed), Avrupa Fikri (s. 136-149). Ayrıntı Yayınları. İstanbul CR - Goode, R. B. (2025). Britannica money. (https://www.britannica.com/money/ income-tax). Erişim Tarihi: 15 Mart 2025 CR - Gölcek, A. G. (2014). Bütçe kavramı ve bütçe kakkı: Tarihsel Bir İnceleme. Vergi Raporu, Sayı: 182, 132-139. CR - Günay, E. (2020). Orta Çağ toplumlarının iktisadi uygulamaları ile iktisadi düşüncelerinin özellikleri: Orta Çağ’da İslam ve batı medeniyeti karşılaştırması. Journal of Islamic Research.(1), 72-88. https://www.islamiarastirmalar.com/wp-content/uploads/2023/11/5-4.pdf CR - Hale, J. (1993). The civilization of Europe in the renaissance. Harper Collins. Londra CR - Heller, A. ve Feher, F. (1993). Postmodern politik durum. Öteki Yayınevi. Ankara CR - Hotunluoğlu, H. ve Yavan, S. (2021). Yeni çağda vergi ve mali olaylar. Ay, H. (Ed), Düşüncede ve uygulamada maliye tarihi içinde (ss. 45-64). Nobel Akademik Yayıncılık. Ankara CR - İstalince, H. (2009). İktisadi sistemler Kapitalizm & Sosyalizm. Ekin Basım Yayın Dağıtım. Bursa CR - James, K. (2011). “Exploring the origins and global rise of VAT.” The VAT Reader. Tax Analysts. 15-22. (https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2291281). Erişim Tarihi: 24 Mayıs 2025 CR - Kara, B. (2022). “Tarihsel süreçte tek vergi sistemi: Türleri itibariyle değerlendirilmesi”. Liberal Düşünce Dergisi, 27(108), 45-62. (https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1804062). DOI: https://doi.org/10.36484/liberal.947209 CR - Kayan, A. (2000). “Verginin tarihsel gelişimi ve sebep olduğu bazı önemli olaylar”. Maliye Dergisi Sayı: 135, 80-87. (https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/AhmetKAYAN.pdf). Erişim Tarihi: 06 Mayıs 2025. CR - Merriman, J. (2020) Modern Avrupa Tarihi. Say Yayınları. İstanbul CR - Örs, B. (2014). 19. yüzyıldan 20. yüzyıla modern siyasal ideolojiler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. İstanbul. CR - Özbilen, Ş. (2010). Kamu maliyesi. Gazi Kitabevi. Ankara CR - UK Parliament. (2025). (https://www.parliament.uk: https://www.parliament.uk/abo ut/living-heritage/transformingsociety/private-lives/taxation/overview/incometax/). Erişim Tarihi: 11 Haziran 2025 CR - Pehlivan, O. (2018). Kamu maliyesi. Celepler Matbaacılık. Trabzon CR - Pehlivan, O. ve Öz, E. (2019). Uluslararası maliye ve vergilendirme, Celepler Matbaacılık. Trabzon CR - Plasscheart S. R. F (1977), "The defination of gross taxable income in schedular or global income taxes", Bulletin Fiscal Documentation CR - Ricardo, D. (1997). Ekonomi politiğin ve vergilendirmenin ilkeleri, Belge Yayınları. İstanbul CR - Pocock, J. G. A. (2010). Kendi tarihleri içinde bazı Avrupalar. Pagden, A. (Ed), Avrupa Fikri içinde (ss. 70-88). Ayrıntı Yayınları. İstanbul CR - Sarıca, M. (1973). 100 soruda siyasi düşünce tarihi. Gerçek Yayınevi. İstanbul CR - Said, E. (2005). Kültür ve emperyalizm. Hil Yayınları. İstanbul CR - Scruton, R. (1996). A dictionary of political thought. Macmillian Publishers. New York CR - Solnon, J. F. (2024). Osmanlı İmparatorluğu ve Avrupa. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. İstanbul CR - Şener, O. (1978). Sosyalist maliye düzeni. (https://acikerisim.uludag.edu.tr/server/api/core/ bitstreams/45fce99b-aedb-4890-812c-0d888d4adc9f/content adresinden alındı). Erişim Tarihi: 28 Nisan 2025 CR - Tulga, D. (2013). Dünya tarihi. NTV Yayınları. İstanbul CR - Wallerstein, I. (2005). Yeni bir sosyal bilim için. Aram Yayıncılık. İstanbul CR - Wallerstein, I. (2007). Avrupa evrenselciliği iktidarın retoriği. Aram Yayıncılık. İstanbul CR - Wallerstein, I. (2021). Bildiğimiz dünyanın sonu yirmi birinci yüzyılın sosyal bilimi. Metis Yayınları. İstanbul CR - Yereli, A. B. (2021). İktisat tarihi içinde maliye tarihinin başlangıcı: Devletin ortaya çıkışı. Ay, H. (Ed), Düşüncede ve uygulamada maliye tarihi (ss. 1-18). Nobel Akademik Yayıncılık. Ankara UR - https://doi.org/10.70101/ussmad.1781022 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5228062 ER -