@article{article_1786090, title={Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı: Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri}, journal={Rize İlahiyat Dergisi}, pages={149–168}, year={2025}, DOI={10.32950/rid.1786090}, author={Bulut, Ali}, keywords={Arap Dili ve Belâgati, Arapça öğretimi, dil, edebiyat, lisansüstü çalışmalar}, abstract={Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı, İlahiyat ve İslami İlimler Fakülteleri bünyesinde Temel İslam Bilimleri Bölümüne bağlı sekiz disiplinden biridir. Bu anabilim dalı, Arap dilinin klasik ve modern yönleriyle dört temel beceriyi (dinleme, okuma, yazma, konuşma) öğretmeyi amaçlar. Arapça, Kur’an ve Sünnet’in dili olarak İslamî ilimlerin anlaşılmasında kilit bir rol oynar. Bu nedenle, iyi derecede Arapça bilen öğrenciler, dini kaynakları orijinal dilinde okuyup anlayabilir, Arapça konuşan milletlerle iletişim kurabilir, yazılı ve görsel medyadan Arap dünyasındaki gelişmeleri takip edebilir. Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalının, Arapça hazırlık sınıfları ile lisans, yüksek lisans ve doktora programlarında zorunlu ve seçmeli dersleri bulunmaktadır. Anabilim Dalının temel konuları arasında lügat, sarf, nahiv, belâgat, edebiyat ve çeviri konuları yer alır. Lügat, kelime bilgisini; sarf, kelime yapısı ve çekimini; nahiv, kelimelerin cümledeki görevlerini ve i’rabını; meânî, beyân ve bedî’ ilimlerinden oluşan belâgat ise sözün yerinde ve zamanında söylenilmesini inceler. Edebiyat, bir milletin şiir ve nesir ürünlerini kapsarken, çeviri, kaynak dildeki metnin hedef dile noksansız ve doğru bir şekilde aktarılmasını ifade eder. Çeviri, lafzî (harfî) ve mânevî (tefsîrî) olarak ikiye ayrılır; lafzî çeviri metnin lafzına bağlı kalarak anlamın aktarılmasını, mânevî çeviri ise maksadın aktarılmasını hedefler. Osmanlı Devletinden sonra Türkiye’de Arap dili öğretimi, 1924’te Dârülfünûn’da açılan İlahiyat Fakültesi ile başlar. Öncesinde 1900’lerde Dârülfünûn-i Şahânede Arapça dersleri verilmiş, 1933 üniversite reformuyla İlahiyat Fakültesi kapatılmış, ancak 1949’da Ankara Üniversitesi’nde yeniden açılmıştır. Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı, 1991 yılında İlâhiyat fakültelerindeki akademik teşkilatlanma neticesinde Temel İslâm Bilimleri Bölümü çatısı altındaki yerini almıştır. Temel İslâm Bilimleri Bölümü altında, Tefsir, Hadis, İslâm Hukuku, Kelâm, İslâm Mezhepleri Tarihi, Tasavvuf ve Arap Dili ve Belâgati olmak üzere 7 Anabilim dalı açılmıştır. Günümüzde 8. olarak da Kur’ân-ı Kerim Okuma ve Kıraat İlmi Anabilim Dalı vardır. Günümüzde 100 civarında İlahiyat Fakültesi’nde Arapça öğretimi, hazırlık sınıflarında yoğun bir şekilde sürdürülmektedir. Anabilim dalının görevleri arasında, öğrencilerin dil becerilerini geliştirmek, dini metinleri anlamalarını sağlamak ve Arapça konuşanlarla iletişim kurmalarını desteklemek yer alır. Arapça öğretiminde karşılaşılan problemler; öğrenci, öğretmen, müfredat, ders materyali, işleniş yöntemi ve fiziki ortam kaynaklı olarak ele alınır. Öğrencilerin önyargıları, ilgisizlik ve yetersiz çalışma alışkanlıkları öğrenmeyi zorlaştırır. Öğretmenlerin pedagojik formasyon ve iletişim becerileri, müfredatın uygunluğu, ders materyallerinin kalitesi ve fiziki ortamın yeterliliği Arapça öğretiminin verimliliği açısından önemlidir. Arapça öğretiminin iyileştirilmesi için öğrenci motivasyonunun artırılması, ders materyallerinin öğrenci seviyesine ve kullanımına uygunluğu, Arapça öğretim yöntemlerinden her yöntemin öğrencilerimize uygun olan yönlerini ihtiva eden seçmeli bir yöntemin kullanılması önem arz etmektedir. Ayrıca, Arapça hazırlık sınıflarının ideal öğrenci sayısında (15-25) tutulması, öğretimin görsellerle zenginleştirilmesi, teknolojinin sunduğu imkânlardan yararlanılması ve öğretmenlerin tecrübe paylaşımı için iletişim hâlinde olmaları Arapça öğretimi açısından son derece faydalı olacaktır. Bu sayede, Arapça öğretiminin verimliliği artacak, öğrencilerin hem klasik hem de modern Arapça metinleri daha iyi anlamaları sağlanacaktır.}, number={30}, publisher={Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi}