@article{article_1809652, title={Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında denizel yerli olmayan “istilacı” türler: Ekolojik güvenlik perspektifinden bir analiz}, journal={Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences}, volume={43}, pages={59–67}, year={2026}, DOI={10.12714/egejfas.43.1.07}, url={https://izlik.org/JA75WL86XZ}, author={Vural, Çağla and Atvur, Senem}, keywords={Denizel yerli olmayan türler, istilacı türler, ekolojik güvenlik, insan güvenliği, ekonomik güvenlik}, abstract={<p>Bu çalışma, ekolojik güvenlik merceğinden Türkiye’nin Doğu Akdeniz kıyılarında denizel yerli olmayan ve sahada istilacı olarak değerlendirilen balık türlerinin ekosistemler, ekonomi ve insan güvenliği üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çok paydaşlı nitel tasarım benimsenmiş; Antalya, Mersin, Adana ve Hatay’ın kıyı ilçelerinde amaçlı ve kartopu örnekleme ile yönlendirilen yarı yapılandırılmış yöntem ve odak grup görüşmeleri ile katılımcı gözlemler yürütülmüştür. Veriler tematik içerik analiziyle çözümlenmiş; bulguların belediyeler, Sahil Güvenlik ve ilgili kurum kayıtlarıyla örtüşüp örtüşmediği sorgulanmıştır. Bulgular, ekolojik, ekonomik ve insan güvenliği başlıklarında sınıflandırılmaktadır. Bulgular, sığ kıyı habitatlarında ekosistem bütünlüğü ve trofik dinamiklerin zayıfladığını; küçük ölçekli balıkçılıkta av aracı hasarının artığını, av kompozisyonunun daha düşük değerli türlere kaydığını ve gelir kayıplarının yükseldiğini göstermektedir. Bunun yanında insan sağlığı farkındalığının yer yer yetersiz kaldığı; kamu kurumlarının izleme, kayıt ve teşvik mekanizmalarıyla müdahale ettiği gözlenmiştir. Akademisyenler arasında türleri şeytanlaştırmama uyarısı yapanların yanında aşırı avlanma, kirlilik, ısınan denizler gibi insan kaynaklı baskılara dikkat çekenler öne çıkmaktadır. Çalışmada sonuç olarak, önleyici, ekosistem temelli ve çok paydaşlı yönetişim gereksiniminin altı çizilmektedir. </p>}, number={1}, organization={TÜBİTAK BİDEB 2218 Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı}