@article{article_1908147, title={TEK PARTİ DÖNEMİNDE PARLAMENTER DENETİM: TBMM BÜTÇE ENCÜMENİ ve BÜTÇE HAKKININ KURUMSAL KULLANIMI (1925-1950)}, journal={Yasama Dergisi}, pages={269–297}, year={2026}, url={https://izlik.org/JA57JN35LD}, author={Bağli, Mehmet Selim}, keywords={Bütçe hakkı;, Parlamenter denetim;, TBMM Bütçe Encümeni;, Erken Cumhuriyet dönemi;, Kamu maliyesi}, abstract={Bu çalışma, Türkiye Büyük Millet Meclisi Bütçe Encümeni’nin 1925–1950 yılları arasındaki bütçe sürecindeki rolünü inceleyerek tek parti dönemi koşullarında parlamenter bütçe hakkının nasıl işlediğini analiz etmektedir. Erken Cumhuriyet dönemine ilişkin literatürde yasama–yürütme ilişkileri çoğunlukla yürütmenin baskınlığı ve parlamentonun sınırlı etkisi üzerinden değerlendirilmiştir. Bununla birlikte bu çalışma, parlamenter denetimin yalnızca siyasal rekabet düzeyi üzerinden açıklanamayacağını ve bütçe sürecinde komisyon düzeyinde işleyen kurumsal mekanizmaların da önemli rol oynadığını ileri sürmektedir. TBMM Zabıt Cerideleri, Bütçe Encümeni mazbataları ve bütçe cetvellerine dayanan tarihsel-kurumsal analiz, Encümenin yürütmeden sistematik bilgi talep ettiğini, bütçe ilkeleri çerçevesinde eleştiriler yönelttiğini ve bütçe tasarıları üzerinde ölçülebilir değişiklikler gerçekleştirdiğini göstermektedir. Nicel veriler, hükümet teklifleri ile Encümen tarafından kabul edilen bütçe rakamları arasında düzenli sapmalar bulunduğunu ve bütçe kararlarının önemli ölçüde komisyon aşamasında şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, tek parti döneminde parlamenter denetimin tamamen ortadan kalkmadığını, ancak komisyon düzeyinde yoğunlaşan kurumsal bir denetim biçimine dönüştüğünü göstermektedir.}, number={53}