@article{article_1908313, title={KENDİLİĞİNDEN ARAŞTIRMA İLKESİNİN UYGULANDIĞI DAVA VE İŞLERDE DELİL AVANSININ DURUMU HMK M. 325 KAPSAMINDA DEĞERLENDİRME}, journal={Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi}, volume={12}, pages={233–273}, year={2026}, url={https://izlik.org/JA58YL93AC}, author={Aslan Telci, Elif Asena}, keywords={Kendiliğinden Araştırma İlkesi, Delil Avansı, Resen Yapılması Gereken İşlemlere İlişkin Giderler}, abstract={Bu çalışma, Türk Medeni Yargılama Hukuku’nda hâkimin dava malzemesinin toplanmasındaki aktif rolünü simgeleyen kendiliğinden araştırma ilkesi ile bu sürecin mali külfeti olan delil avansı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Medeni usul hukukunda asıl olan “taraflarca getirilme ilkesi” (HMK m. 25) uyarınca, her taraf ikamesini talep ettiği delilin giderini karşılamakla yükümlüdür; aksi halde o delilden vazgeçmiş sayılır (HMK m. 324). Ancak bu kuralın en temel istisnası, HMK m. 324/3 yollamasıyla m. 325’te vücut bulan ve kamu düzeninin korunması amacıyla tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde uygulanan kendiliğinden araştırma ilkesidir. Bu ilke çerçevesinde hâkim, tarafların talebiyle bağlı kalmaksızın vakıaları aydınlatmak ve delil toplamakla görevlidir. Bu çalışmada, kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulama alanı bulduğu çekişmesiz yargı işleri ve davalar incelenmekte; bu özel durumlarda delil avansının taraflarca yatırılmaması hâlinde, “delilden vazgeçme” sonucunu yerine yargılama giderlerinin Hazine tarafından karşılanmasına ilişkin usul ve esaslar, yargı kararları ışığında değerlendirilmektedir.}, number={2}