@article{article_1908671, title={GÖÇ YÖNETİŞİMİNDE ALGORİTMİK SİSTEMLER VE YAPAY ZEKÂ: TEMEL HAKLAR AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME}, journal={Göç Araştırmaları Dergisi}, volume={12}, pages={204–225}, year={2026}, DOI={10.70972/gad.1908671}, url={https://izlik.org/JA33LU69DL}, author={Acuner, Şevval Nur}, keywords={Göç yönetişimi, Yapay zekâ, Ayrımcılık yasağı, Çocuğun üstün yararı, Hak Arama özgürlüğü.}, abstract={Arka plan: Teknolojik ilerleme toplumun tüm kesimlerine eşit ulaşmamakta, en müdahaleci denetimler ise çoğunlukla en savunmasız gruplar üzerinde uygulanmaktadır. Göç yönetişimi, yapay zekâ ve algoritmik sistemlerin sınır kontrollerinden iltica başvurularına kadar yaygın biçimde kullanılmasıyla bu eğilimin en belirgin örneklerinden birini oluşturmaktadır. İdari süreçleri hızlandırmayı amaçlayan bu sistemler, göçmenler üzerinde yoğun bir denetim kurarak temel haklara doğrudan etki etmektedir. Amaç: Bu çalışma, göç yönetişiminde yapay zekâ ve algoritmik sistem kullanımının ayrımcılık yasağı, çocuğun üstün yararı ilkesi ve hak arama özgürlüğü bakımından doğurduğu hukuki sonuçları incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma, insan hakları hukuku perspektifinden yürütülen doküman incelemesine dayalı normatif ve karşılaştırmalı bir hukuk çalışmasıdır. Betimsel ve analitik model çerçevesinde, AB Yapay Zekâ Tüzüğü başta olmak üzere birincil hukuk kaynakları ile akademik literatür incelenmiş; elde edilen veriler sistematik ve normatif analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Yapay zekâ ve algoritmik sistemlerin, önyargılı veri setleri nedeniyle ayrımcılığı teknik tarafsızlık görünümü altında yeniden ürettiği belirlenmiştir. Özellikle yüz tanıma sistemlerinde etnik köken, yaş ve cinsiyetin kesiştiği gruplarda hata oranlarının arttığı görülmüştür. Biyometrik veri toplama yaşının altıya indirilmesi, çocukların birer güvenlik riski olarak değerlendirilmesine yol açmakta ve çocuğun üstün yararı ilkesiyle çelişmektedir. Ayrıca algoritmik karar mekanizmalarının opak yapısı, kararların gerekçelerinin denetlenmesini güçleştirerek hak arama özgürlüğünü zayıflatmaktadır. Sonuç: Göç yönetişimindeki algoritmik dönüşüm, hukuk devleti ilkeleri açısından önemli riskler barındırmaktadır. Yapay zekâ sistemlerinin ayrımcılığı önleyecek, şeffaflığı sağlayacak ve insan denetimini güvence altına alacak biçimde tasarlanması; çocuk haklarının korunması ve bağımsız etki değerlendirmelerinin zorunlu hâle getirilmesi, temel hakların etkin biçimde korunması açısından gereklidir.}, number={1 (Göç ve Yapay Zekâ)}