@article{article_1919812, title={Mütevâtir Haberin Yalan Olmasının Ontolojik İmkânı ile Epistemolojik İmkânsızlığına Dair Mukayeseli Metin Analizi}, journal={e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi}, volume={19}, pages={98–118}, year={2026}, DOI={10.18403/emakalat.1919812}, url={https://izlik.org/JA98WW35WS}, author={Öztürk, Yunus and Aykaç, Mustafa}, keywords={Kelâm, Mütevâtir Haber, Ontolojik İmkân, Epistemolojik İmkânsızlık, Akıl.}, abstract={Bu makale, mütevâtir haberin ontolojik mahiyeti ile epistemolojik zemini arasındaki mantıksal ilişkiyi konu edinmiştir. Makalede mütevâtir haberin tarifinde yer verilen “yalan üzerine birleşmenin imkânsızlığının” aklen mi, âdeten mi olduğu soruşturulmuştur. Konu hakkında yapılan çalışmaların bazılarında yalan üzere birleşmenin imkânsızlığının aklen olduğu dile getirilirken; bazı çalışmalarda ise imkânsızlığın âdeten olduğu belirtilmektedir. Kimi çalışmalarsa literatürde aklen ve âdeten şeklinde kayıtların olduğuna temas etmiş, ancak söz konusu farklılığın sebebi ve doğru yaklaşımın ne olduğuna dair ontolojik ve epistemolojik bir tartışma yürütmemiştir. Literatürde görünen söz konusu eksiklik, bu makalenin ortaya çıkma zeminini teşkil etmektedir. Makale konuyu ontolojik ve epistemolojik açıdan tartışarak, söz konusu eksikliği ve yer yer görülen hataları aşmaya çalışmaktadır. Makale, haberin mahiyeti, zâtî imkân ve aklî imkânsızlık gibi mantıksal ve epistemolojik zeminle konuyu ilişkilendirerek, imkânsızlığın aklî değil, âdeten olduğunu temellendirmektedir. Klasik kelâm ve usûl-i fıkıh literatüründe konuyla ilgili yaygın yaklaşımın âdeten imkânsızlık şeklinde olduğu görülmüştür. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi literatüründe azımsanamayacak bir çoğunluğun konunun bu yönünü gözden kaçırarak; aklen muhâl, mümteni’ veya imkânsız şeklinde nitelemeye devam ettiği saptanmıştır. Makale, mütevâtir haberdeki yalan üzere birleşmenin imkânsızlığının âdeten oluşuna yeniden dikkat çekip bunu haberin mahiyetini ifade eden zâti imkân ile ilişkilendirmesi ve ontolojik olasılığa yönelik epistemolojik imkânsızlığın âdeten imkânsızlık oluşunu aklî hükümler ile ilişkilendirerek temellendirmesi açılarından literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.}, number={1}