@article{article_1925608, title={Mîrzâ Mahdûm’un Mezhepler Tarihi Yazıcılığındaki Yeri ve Yöntemi}, journal={e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi}, volume={19}, pages={138–155}, year={2026}, DOI={10.18403/emakalat.1925608}, url={https://izlik.org/JA24BE53TM}, author={Cankurt, Şehmus and Rençber, Fevzi}, keywords={İslâm Mezhepleri Tarihi, Safevî, İmâmiyye, Mîrzâ Mahdûm, en-Nevâkid.}, abstract={Mîrzâ Mahdûm, Safevî döneminde yaşamış, ilmî ve kazâî kimliğiyle temayüz eden, özellikle Şiîlik eleştirileri ve mezhepler tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınan önemli bir Osmanlı âlimidir. Bu araştırma, onun mezhepler tarihi yazıcılığındaki yeri ve yöntemi konusunu ele almaktadır. Çalışma, Mahdûm’un İslâm Mezhepleri Tarihi bilimine yaptığı katkılarla sınırlıdır. Amacımız, Mahdûm’un İslâm Mezhepleri Tarihi hakkındaki görüşlerini açıklamak, bu görüşlere ilişkin değerlendirmelerde bulunmak, eserini yazarken izlediği yöntemleri, bu alana getirdiği yenilikleri ve mezheplerin ortaya çıkış süreçlerine dair yaptığı yorumları tespit etmektir. Mahdûm’un fikrî yapısının şekillendiği dönemi, hayatını ve Kitâbü’n-Nevâkid li-Zuhûri’r-Ravâfîd adlı eserini ele alarak genel bir değerlendirme yapılmış, ardından bu eser üzerinden gerçekleştirilen incelemelere yer verilmiştir. Eserin yazılış amacı, içeriği ve reddiye geleneğindeki yeri gibi unsurlar üzerinde durulmuştur. Müellifin dinî ve siyasi görüşleri, itikâdî anlayışı, bilgi kaynakları ve usulü ile birlikte eleştirel düşünce yapısı da araştırmaya dâhil edilmiştir. Ayrıca, eserde yer alan Râfizî grupların inançlarına dair bilgiler verilmiş ve bu inançlar diğer Şiî fırkalarla karşılaştırılmıştır. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Veriler, betimsel ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiş ve konu tarihsel, sosyolojik ve mezhebi açıdan değerlendirilmiştir. Araştırmada, yazarın en-Nevâkid adlı eserinin yanı sıra, klasik ve günümüz kaynaklarından da yararlanılmıştır. Sonuçta, Mîrzâ Mahdûm’un İslâm Mezhepleri Tarihi alanına yaptığı katkılar ortaya konulmuştur.}, number={1}