TY  - JOUR
T1  - Konya Etnografya Müzesi envanterinde kayıtlı bulunan bazı halı yastık dokumalar üzerine bir değerlendirme
TT  - An Evaluation of Some Carpet Cushion Weavings Registered in the Inventory of the Konya Ethnography Museum
AU  - Çuhadar, Havva Nur
PY  - 2026
DA  - October
Y2  - 2026
JF  - ARÜ Sanat Tarihi Araştırmaları Dergisi
PB  - Ardahan Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 3149-8892
SP  - 131
EP  - 155
VL  - 1
IS  - 2
LA  - tr
AB  - Bu çalışma, Konya Etnografya Müzesi envanterinde kayıtlı yer alan bazı halı yastık örneklerinin estetik ve karakteristik özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında incelenen 5 halı yastık dokumasının 20. yüzyıla tarihlendirildiği tespit edilmiştir. Söz konusu örnekler; malzeme, dokuma tekniği ve motif özellikleri açısından ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Konu ile ilgili bulgulara ulaşmada; halı yastıkların katalog bilgileri ele alınmış, bu dokuma örneklerinin ölçüleri, nasıl geldiği, hangi yüzyıla ait olduğu öğrenilmiş, fotoğraflarına ulaşılmış, renkli çizimlerle desteklenmiştir. Daha sonra doküman analiz çalışmasıyla yazılı kaynakların taraması yapılmış, lisansüstü tezler taranmıştır. Karşılaştırmalı analiz sonucunda Konya Etnografya Müzesi envanterindeki halı yastık dokumalarının Malatya, Niğde, Eskişehir, Yozgat, Sivas ve Döşemealtı yöresi örnekleriyle benzerlikler taşıdığı, bununla birlikte motif, teknik ve kompozisyon özellikleri bakımından yöresel farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen veriler, halı yastık dokumalarının Türk dokuma sanatındaki yerini ve önemini somut bulgularla ortaya koymaktadır. Bu değerlendirmeler, çalışmanın özgün yönünü destekleyen temel bulgular arasında yer almakta ve Anadolu Türk dokumacılığı geleneği içerisindeki yerini daha açık bir biçimde göstermektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulguların, literatürdeki boşluğun giderilmesine katkı sağlayacağı ve ileride bu alanda yapılacak çalışmalara kaynak oluşturması beklenmektedir.
KW  - Halı
KW  - motif
KW  - halı yastık
KW  - dokuma
KW  - Konya Etnografya Müzesi
KW  - Anadolu dokumacılığı
N2  - This study aims to examine the aesthetic and characteristic features of certain carpet cushion examples registered in the inventory of the Konya Ethnography Museum. It has been determined that the five carpet cushion pieces analyzed within the scope of the research date back to the 20th century. These examples have been evaluated in detail regarding their materials, weaving techniques, and motif characteristics. To gather findings on the subject, catalog data regarding the carpet cushions were examined; information was obtained concerning their dimensions, provenance, and dating, and photographs were sourced and supplemented with color illustrations. Subsequently, a document analysis was conducted, involving a review of written sources and postgraduate theses. A comparative analysis revealed that the carpet cushions in the Konya Ethnography Museum inventory share similarities with examples from the Malatya, Niğde, Eskişehir, Yozgat, Sivas, and Döşemealtı regions, while also exhibiting regional differences in terms of motifs, techniques, and composition. The data obtained demonstrate, through concrete findings, the place and significance of carpet cushion weaving within the art of Turkish weaving. These assessments constitute key findings that support the study's originality and more clearly illustrate its position within the tradition of Anatolian Turkish weaving. It is anticipated that the findings of this research will contribute to filling a gap in the literature and serve as a resource for future studies in this field.
CR  - Akpınarlı, H. F. (2004). Kırım el sanatlarının dünü ve bugünü. Ankara AKM Başkanlığı Yayınları.
CR  - Akpınarlı, H. F., & Arslan, P. (2017). Dokumacılığın yerel kalkınma projeler ile yaşatılması örneği; üzümlü dastar dokumalar. In IX. Uluslararası Türk Sanatı, Tarihi ve Folkloru Kongresi/Sanat Etkinlikleri (28-29 Eylül 2017, İzmir) (ss. 17-22).
CR  - Aktan, E. (2024). Türk kültürüne ait oturma elemanı olan sedirin günümüze uygun sürdürülebilir malzemeler ile yeniden tasarlanması [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
CR  - Aral, S. (2013). Malatya yastık halıları. Arış Dergisi, 9, 4-11.
CR  - Arat, Y. (2019). Analysis of traditional Konya house ındoor components according to anthropometric data: Samples of sedirs. Türk İslam Medeniyeti Dergisi, 14(28), 340-350.
CR  - Aslanapa, O. (1982). Türk sanatı. Milli Eğitim Yayınevi.
CR  - Aslanapa, O. (2005). Türk halı sanatının bin yılı. Eren Yayıncılık.
CR  - Atiş Özhekim, D. (2009). Türk kültüründe taşıma amaçlı üretilen kirkitli dokumalar. In II. Uluslararası Türk El Dokumaları (Tekstil) Kongresi (25 Ağustos 2009, Konya) (ss. 183-193). Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Başkanlığı Yayınları.
CR  - Aytaç, A. (2018). Konya müzelerinde bulunan yöre halılarının renk ölçümü ve yüzey tasarımlarının değerlendirilmesi [Yayımlanmış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
CR  - Azizoğlu, Z., & Çoruh, E. (2023). Sekiz köşeli yıldız motifinin ekspresyonizm ve kübizm sanat akımları ile modernize edilerek tasarlanması. Turkish Journal of Fashion Design and Management (TJFDM), 5(2), 67-84.
CR  - Bozkurt, F. (2011). Tereke defterleri ve Osmanlı maddi kültüründe değişim 1785-1875 İstanbul örneği [Yayımlanmış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
CR  - Çuhadar, H. N. (2024). Konya Etnografya Müzesinde bulunan el dokuma (halı seccade-halı yastık-cicim) önekleri [Yayımlanmış doktora tezi]. Erciyes Üniversitesi.
CR  - Dengiz, M. & Erdoğan, Z. (2008). “Pişinik” yastık halısı. In 38. ICANAS (Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi) bildirileri: Maddi kültür (10-15 Eylül 2007, Ankara) (c. I; ss. 413-430). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.
CR  - Erdemir, Y. (2016). Tarihi, kültürü, sanatı, dokumaları ve Menzil Hanı ile Obruk. Karatay Belediyesi Kültür Yayınları.
CR  - Göksel, M. & Şanlı, H. S. (2019). Kütahya yöresi cicim ve zili örnekleri. Arış Dergisi, 15, 40-61.
CR  - Görgünay-Kırzıoğlu, N. (1995). Altaylar’dan Tunaboyu’na Türk Dünyası’nda ortak motifler. Türksoy Yayınları.
CR  - Karamağaralı, B. (1998). Halı sanatı üzerine. In A. Aktaş, S. Leloğlu, Ş. Ercebeci ve E. Kalender (Eds.) Türk Soylu Halkların Halı Kilim ve Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri (27-31 Mayıs 1996, Kayseri) (ss. 175-182). Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
CR  - Karaman, Ş. (2023). Sivas Arkeoloji Müzesinde bulunan halı yastıklar. İdil, 106, 864-873.
CR  - Karaman, Ş. (2025). Sivas yöresi düz dokuma yastık örnekleri. Arış Dergisi, 26, 29-49.
CR  - Kayıpmaz, N., & Kayıpmaz, F. (1963). Sivas yastık halıları, Kültür ve Sanat, 20, 60.
CR  - Kutlu, M. M. (1987). Şavaklı Türkmenlerde göçer hayvancılık. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
CR  - Soysaldı, A. (2012). Yozgat halı yastıkları. Arış Dergisi, 7, 112-121.
CR  - Sönmezer, İ. (1999). Geleneksel Türk evinde ahşap ve mekân ilişkisi [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
CR  - Yasubuğa, E., & Karavar, G. (2025). Ardahan yöresi halı yastıkları. Arış Dergisi, 27, 1-22.
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/arusanat/article/1964607
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/6078985
ER  -