@article{article_1982998, title={KUZEY ÇİN’DE BİR SOGDLU TÜCCAR-BÜROKRAT: AN JİA MEZARI VE KÖK TÜRK-SOGDLU İTTİFAKI}, journal={Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi}, volume={8}, pages={889–904}, year={2026}, DOI={10.53718/gttad.1982998}, url={https://izlik.org/JA26EZ89TY}, author={Tombuloğlu, Tuba}, keywords={An Jia, Sogdlular, Kök Türk Kağanlığı, Sabao, İpek Yolu}, abstract={Çalışma, 2000 yılında Xi’an’ın kuzeyinde bulunan An Jia (安伽, 518-579) mezarını Birinci Kök Türk Kağanlığı’nın yükseliş ve çözülme süreciyle birlikte inceleyerek Sogdlu-Kök Türk siyasi ve ticari ittifakının 6. yüzyıl İslam Öncesi Türk tarihindeki yerini yeniden değerlendirmektedir. Buhara kökenli bir Sogdlu olan An Jia, Kuzey Zhou bürokrasisinde hem Tongzhou sabaosu hem de büyük askeri komutan (Da Dudu) unvanlarını taşıyordu. Türk akademisinde Kök Türk tarihi büyük ölçüde Orhun Yazıtları ve Çin yıllıkları üzerinden yazılmış, kağanlığın yönetim, diplomasi ve ticaretinde rol alan Sogdlu aktörler ise arka planda kalmıştır. An Jia Mezarının taş oturma bankındaki on iki panel, onun Kök Türk yönetici çevreleriyle kurduğu yüz yüze diplomatik ilişkileri, ittifak görüşmelerini ve törenleri belgeler nitelikte olup; bu paneller birinci Kök Türk Kağanlığı döneminde Türklerin bilinen en erken tasvirlerini de içinde barındırır. Çalışma, mezar ikonografisinin doğrudan yorumlanması olmamakla birlikte elimizdeki verileri yazılı kaynaklarla karşılaştırmalı okuma ile ele almaktadır; Çin hanedan tarihleri, Bizans (Menandros) ve Sogdlu yazılı kaynaklarını birlikte ele alarak An Jia’nın bir tüccardan çok, Kök Türk-Çin ekseninde ve bu eksenin Bizans bağlantılarında işleyen çok fonksiyonlu bir aracı olduğunu ortaya koyar. Maniakh ve Wirkak ile karşılaştırma, Sogdlu-Kök Türk ilişkisinin ikili değil; Çin, Kök Türk ve Sogd çıkarlarını birbirine bağlayan üçlü bir ağ olduğunu göstermektedir. Makale, An Jia gibi az bilinen kişileri Türk tarih yazımına kazandırmayı ve sabao kurumunu Türkoloji perspektifinden değerlendirmeyi amaçlar. Ulaşılan sonuç, Kök Türk devletinin idari ve diplomatik gücünün Sogdlu tüccarlar ve bürokratlar göz ardı edilmeden açıklanamayacağıdır.}, number={18}