TY - JOUR TT - Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Geç Kuraklığın Vejetatif Dönem ve Tane Dolum Süresine Etkisi AU - Aydın, Murat AU - Öztürk, Ali PY - 2016 DA - November DO - 10.21566/tarbitderg.279678 JF - Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi PB - Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü WT - DergiPark SN - 1302-4310 SP - 129 EP - 135 VL - 25 IS - ÖZEL SAYI-1 KW - Wheat KW - drought KW - vegetative period N2 - Vejetatif dönem fotosentezalanının büyüklüğü ve potansiyel tane sayısını, tane dolum süresi ise taneağırlığını etkilediğinden tane verimi ile yakından ilişkilidir. Geç kuraklığınbu karakterler üzerindeki etkisinin incelendiği bu araştırma, 2011-2012 ve 2012-2013 ürün yıllarında 64 ekmeklik buğday genotipi ile8x8 kare latis deneme deseninde, iki ayrı (sulu koşullar, geç kuraklık stresi)deneme halinde Erzurum koşullarında yürütülmüştür. Ürün yıllarının ortalamasınagöre, genotiplerin sulu koşullardaki vejetatif dönemleri (1 Haziran=1) 12.1 gün(Bolal 2973)-19.8 gün (Lancer); geç kuraklık koşullarındaki vejetatif dönemleriise 11.9 gün (Prostor)-19.1 gün (Gün 91) arasında değişmiştir. Ürün yılları vegenotiplerin ortalamasına göre, vejetatif dönem sulu koşullarda 16.7 gün, geçkuraklık koşullarında ise 16.0 gün olmuştur. Genotiplerin tane dolum süresi,sulu koşullarda 34.9 gün (Pehlivan)-41.4 gün (Palandöken 97); geç kuraklıkkoşullarında ise 27.2 gün (Kırkpınar 79)-32.5 gün (Türkmen) arasında değişimgöstermiştir. Tane dolum süresi sulu koşullarda 38.1 gün iken, geç kuraklık koşullarındakısalarak 29.1 gün olmuştur. Geç kuraklık koşullarında tane dolum süresindekikısalmanın en fazla Özlü Buğday, Ankara 093/44, Zerin, Köse 220/39 ve KocaBuğday; en az ise Mızrak, Alparslan, Gün 91, Türkmen ve Aytın 98 genotiplerindeolduğu belirlenmiştir. CR - Bruckner P.L. and Frohberg R.C., 1987. Rate and duration of grain fill in spring wheat. Crop Sci., 27(3): 451–455 CR - Çağlar Ö., Öztürk A. ve Bulut S., 2006. Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin erzurum ovası koşullarına adaptasyonu. Atatürk Üni. Ziraat Fak. Dergisi, 37(1): 1-7 CR - Egli D.B., 1998. Seed Biology and the Yield of Grain Crops. CAB International,Oxford. CR - Farooq M., Hussain M. and Siddique K.H., 2014. Drought stress in wheat during flowering and grain-filling periods. Critical Reviews in Plant Sciences, 33(4): 331-349 CR - Fischer R.A., Maurer R., 1976. Crop temperature modification and yield potential in a dwarf spring wheat. Crop Science, 16(6): 855–859 CR - Gebeyehou G., Knott O.R. and Baker R.J., 1982. Relationship among duration of vegetative and grain filling phases, yield components and grain yield in durum wheat cultivars. Crop Sci., 22(2): 287-290 CR - Hunt L.A., Van der Porten G. and Pararajasingham S., 1991. Postanthesis Temperature Effects on Duration And Rate of Grain Filling in Some Winter And Spring Wheats. Can. J. Plant Sci., 71 (3): 609-617 CR - Nass H.G. and Raiser B., 1975. Grain filling period and grain yield relationships in spring wheat. Can. J. Plant Sci., 55(3): 673-678 CR - Nicolas M.E., Gleadow R.M. and Dalling M.J., 1985. Effect of post-anthesis drought on cell division and starch accumulation in developing wheat grains. Ann. Bot., 55(3): 433-444 CR - Öztürk A. ve Akkaya A., 1996. Kışlık buğday genotiplerinde (Triticum aestivum L.) tane verimi. verim unsurları ve fenolojik dönemler üzerine bir araştırma. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg., 27(2): 187-202 CR - Öztürk A. ve Akten Ş., 1999. Kışlık buğdayda bazı morfofizyolojik karakterler ve tane verimine etkileri. Tr. J. of Agriculture and Forestry, 23(Ek Sayı 2): 409-422 CR - Öztürk A. ve Çağlar Ö., 1999. Kışlık buğdayda kuraklığın vejatatif dönem, tane dolum dönemi ve tane dolum oranına etkisi. Atatürk Üni. Ziraat Fak. Dergisi, 30(1): 1-10. CR - Öztürk A., 1999. Kuraklığın kışlık buğdayın gelişmesi ve verimine etkisi. Turk J. Agric. For., 23(5): 531-540 CR - Prasad P., Pisipati S., Momčilović I. and Ristic Z., 2011. Independent and combined effects of high temperature and drought stress during grain filling on plant yield and chloroplast ef‐tu expression in spring wheat. Journal of Agronomy and Crop Science, 197: 430-441. CR - Sanjari Pireivatlou A.G., Aliyev R.T. and Sorkhi Lalehloo B., 2011. Grain filling rate and duration in bread wheat under ırrigated and drought stressed conditions. Journal of Plant Physiology and Breeding, 1(1): 75-92 CR - Tiwari V., 2007. Grain filling duration as a means for ıncreasing yield in spring wheat. Indian J. Genet., 67(4): 365-368 CR - Wahid A., Gelani S., Ashraf M. and Foolad M.R., 2007. Heat Tolerance in Plants: An Overview. Environmental and Experimental Botany, 61(3): 199-223. CR - Wiegand C.L., Gebermann A.H. and Cuellar J.A., 1981. Development and yield of hard red winter wheats under semitropical conditions. Agron. J., 73(1): 29-37 UR - https://doi.org/10.21566/tarbitderg.279678 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/262861 ER -