TY  - JOUR
TT  - Aspir (Carthamus tinctorius L.)’de Verim, Yağ ve Oleik Asit İçeriği Yüksek Hat Geliştirme Islahı
AU  - Baydar, Hasan
AU  - Erbaş, Sabri
PY  - 2016
DA  - December
DO  - 10.21566/tarbitderg.281888
JF  - Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi
PB  - Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü
WT  - DergiPark
SN  - 1302-4310
SP  - 155
EP  - 161
VL  - 25
IS  - ÖZEL SAYI-2
KW  - Safflower
KW  - cross breeding
KW  - pedigree selection
KW  - heritability
N2  - Bu araştırmada, “Dinçer 5-118” (dikensiz-kırmızıçiçekli) ve “Montola 2000”(dikenli-sarı çiçekli) çeşitlerinin melezlenmesi ile elde edilen popülasyonlarve ileri generasyon hatları tohum verimi, yağ içeriği, oleik ve linoleik asitoranları bakımından değerlendirilmiştir. Ebeveynler (P1ve P2) ve erken generasyonlar (F1 ve F2)arasındaki ilişkilerden gidilerek tohum verimi, yağ içeriği, oleik ve linoleikasit oranları için sırasıyla %55.2, %67.6, % 99.4 ve %99.3 oranlarında kalıtımderecesi değerleri tahmin edilmiştir. Ayrıca F1 döllerinde tohumverimi için önemli ve olumlu heterosis değeri (%44.64) elde edilmiştir. Pedigri seleksiyonu ile F4 kademesinetaşınan 64 adet ileri hat arasından yüksek tohum ve yağ verimi, yüksek yağ veoleik asit içeriği, düşük kabuk oranı, yüksek 1000 tane ağırlığı ve yüksekhasat indeksi bakımından ebeveynlerine göre daha üstün özellikler taşıyan 16adet ileri hat (F4-16, F4-23, F4-31, F4-48,F4-74, F4-82, F4-88, F4-95, F4-103,F4-107, F4-121, F4-123, F4-129, F4-149,F4-202 ve F4-231) geliştirilmiştir. Bunlar arasında enyüksek tohum ve yağ verimini sırasıyla 225.3 ve 72.5 kg/da ile F4-149nolu hat, en yüksek yağ oranını %36.70 ile F4-123 nolu hat, en yüksekoleik asit ve en düşük linoleik asit oranlarını sırasıyla %79.53 ve %12.46 ile F4-107hat vermiştir.
CR  - Allard R.W., 1966. Principles of Plant Breeding. John Wiley and Sons, Inc., New York, USA.
CR  - Baydar H., Erbaş S., 2014. Yağ Bitkileri Bilimi ve Teknolojisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Yayın No: 97 (ISBN: 978-9944-452-75-5).
CR  - Baydar H., Erbaş S., 2007. Türkiye'de Yemeklik Yağ ve Biyodizel Üretimine Uygun Aspir Islahı. 1. Ulusal Yağlı Tohumlu Bitkiler ve Biyodizel Sempozyumu. 28-31 Mayıs 2007, 378-386, Samsun.
CR  - Baydar H., Gökmen O.Y., 2003. Hybrid seed production in safflower (Carthamus tinctorius L.) following the induction of male sterility by gibberellic acid. Plant Breeding, 122: 459-461.
CR  - Demir İ., 1975. Genel Bitki Islahı, EUZF Yayınları, No: 212, EÜ Matbaası, Bornova, İzmir.
CR  - Erbaş S., 2012. Melezleme Islahı ile Tohum Verimi, Yağ ve Oleik Asit İçeriği Yüksek Aspir (Carthamus tinctorius L.) Hatlarının Geliştirilmesi. SDÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 132 Sayfa, Isparta.
CR  - Fernandez-Martinez J., Knowles P.F., 1987. Inheritance of Seed Fatty Acid Composition in a Cross Between Domesticated and Wild Annual Sunflower. Genet. Agr., 41: 83-95.
CR  - Futehally S., Knowles P.F., 1981. Inheritance of Very High Levels of Linoleic Acid in an Introduction of Safflower (Carthamus tinctorius L.) from Portugal. In: P. F. Knowles (ed.), Proceedings of First International Safflower Conference, University of California, Davis, CA, USA, 56-61.
CR  - Ghongade R.A., Navale P.A., Joshi B.P., 1993. Estimates of variability parameters in safflower. J. Agril. Uni., 18, 461-462.
CR  - Golkar P., Arzani A.,  Rezaei A.M., 2011. Genetic Analysis of Oil Content and Fatty Acid Composition in Safflower (Carthamus tinctorius L.). J. Am. Oil Chem. Soc., 88: 975–982.
CR  - Hamdan Y.A.S., Vich B.P., Velasco L., Fernandez-Martinez J., 2009. Inheritance of High Oleic Acid Content in Safflower. Euphytica, 168: 61-69.
CR  - Joksimović J., Jovanka A., Marinković R., Jovanović D., 2006. Genetic control of oleic and linoleic acid contents in sunflower. Helia, 29 (44): 33-40.
CR  - Knowles P.F., Hill A.B., 1964. Inheritance of fatty acid content in the seed oil of a safflower introduction form Iran. Crop Science, 4: 406-409.
CR  - Ragab A.I., Friedt W., 1992. Heteresis and inbreeding depression for oil content and fatty acid composition in safflower (Carthamus tinctorius L.). Sesame and Safflower Newsletter, 7: 49-54.
CR  - Ramachandram M., Goud J.V., 1981. Genetic analysis of seed yield, oil content and their components in safflower (Carthamus tinctorius L.). Theor. Appl. Genet., 60: 191-195.
CR  - Reddy M.V.S., Chand P., Vidyadhar B., Devi I.S.L., 2004. Estimation of genetic parameters for yield and its component in F4 generation of safflower (Carthamus tinctorius L.). Prog. Agric., 4 (1): 16-18.
CR  - SAS Institute, 1998. INC SAS/STAT User’s Guide Release 7.0, Cary, NC, USA
UR  - https://doi.org/10.21566/tarbitderg.281888
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/263641
ER  -