TY  - JOUR
TT  - İSLAM MEZHEPLERİNDE YÖNETİMİN GEREKLİLİĞİ MESELESİ
AU  - Çetin, Maksut
PY  - 2016
DA  - June
DO  - 10.21054/deuifd.282221
JF  - Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
JO  - DEUİFD
PB  - Dokuz Eylül Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 1303-3344
SP  - 205
EP  - 238
IS  - 43
KW  - Quran
KW  - Hadith
KW  - Imamate
KW  - Caliphate
KW  - Khariji
KW  - Murjiah
KW  - Shia
KW  - Mutazila
KW  - Ehl al Sunnah
KW  - Government
N2  - Yönetim meseleleri,İslam tarihinde Hz. Peygamber’in vefatından sonra başlayıp günümüze kadar devameden, Müslümanları en fazla meşgul eden ve İslam toplumunun fırkalarabölünmesine neden olan ilk ve en önemli konulardır. Bu konulardan biri; imametveya hilafet denilen yönetimin gerekliliği konusudur.Yönetim meselesihakkında, Kur'an, evrensel nitelik taşıyan genel ilkelerin dışında, detaylaradair çok fazla bilgi vermemiştir. Mesela, “Kur’an kurumsal siyasetin konularıolan yönetimin gerekliliği, yöneticinin seçilmesi ve nitelikleri, devletinyapısı ve yönetim biçimi” gibi konulara dair çok fazla açıklamadabulunmamıştır. Kur’an, yönetimle ilgili insanların uyması gereken kuralları;hak, hürriyet, eşitlik, adalet, ehliyet, itaat ve istişare kavramları ile ifadeetmiştir.Hz. Muhammed(s.a.s)'in tavsiye ve uygulamaları, diğer konularda olduğu gibi yönetimkonusunda da, Kur'an'ın ortaya koyduğu genel çerçeveyle uygunluk arzetmektedir. Hz. Muhammed (s.a.s.) öldüğünde, kendinden sonra imam veya halifeolacak kişiyi gizli veya açık olarak belirlememiştir. O, kendisinden sonrakidönemler için, siyasi alanla ilgili bir düzenlemede de bulunmamıştır.Yönetim meselesi,İslam mezheplerinin ilk ve en önemli konusu olarak devam etmiştir. İslammezheplerinin çoğunluğu yönetimi gerekli görürken, küçük bir kısmı gerekliolmadığını düşünmektedir. Yönetimin vacip olması, onun, dinin ve itikadın asliunsuru olduğu anlamına gelmez. Zira dinde, dinin temel rükünleri arasında kabuledilmemiş birçok vacip vardır. Yönetim, dinî bazı hükümlerin ifa edilmesininbir aracı olarak vaciptir. Müslümanlarınçoğunluğu (Ehl-i Sünnet, Şia, Mürcie’nin bir kısmı, Mu’tezile’nin çoğunluğu veHariciler -Necedat hariç-) yönetim ve yöneticinin varlığını ilahî hükümlerindevamı ve düzenin sağlanması için gerekli görür. Yalnız yönetimin kaynağıkonusunda Şia, diğer mezheplerden oldukça farklı bir düşünceye sahiptir. Ehl-iSünnet, Mürcie, Mu’tezile ve Hariciler yönetimi belirleme ve yöneticiyi seçmeyetkisini topluma ait kabul ederken, Şia onu Allah’a ait kabul ediyor.
CR  - Abdulcebbar, Kadı, Şerhu’l- Usuli’l-Hamse, (thk. Abdulkerim Osman), Kahire 1965.
CR  - Abdülhamid, İrfan, İslâm'da itikadî Mezhepler ve Akaid Esasları, (çev. M. Saim Yeprem), İstanbul 1981.
CR  - Abdurrazık, Ali, İslam’da İktidarın Temelleri, çev. Ömer Rıza Doğrul, Birleşik Yay., İstanbul 1995.
CR  - Ahmet, M. A. Celi, Çağdaş Haricilik Düşüncesi Tekfir ve Hicret Cemaati Örneği, (çev. Adnan Demircan), İstanbul 1997.
CR  - Ay, Mahmut, Mu’tezile ve Siyaset, Pınar Yayınları, İstanbul 2002.
CR  - Aydınlı, Osman, Mu’tezilî İmamet Düşüncesinde Farklılaşma Süreci, Araştırma Yay., Ankara 2003.
CR  - Akbulut, Ahmet, “Kur’ân-ı Kerîm Açısından Egemenlik Meselesi”, İslamî Araştırmalar, Ankara 1995.
CR  - Crone, Patricia, Ortaçağ İslam Dünyasında Siyasi Düşünce, (çev. Hakkı Koni), Kapı Yay., İstanbul 2007.
CR  - Dalkıran, Sayın, “Yetmişüç Fırka Hadisi ve Düşündürdükleri,” EKEV Akademi Dergisi, 1997, c. I, sayı: 1.
CR  - Duğayın, Semih, Mustalihat İlmu’l-Kelâm, I.
CR  - Ebû Zehra, İslam’da İtikâdî, Siyasî ve Fıkhî Mezhepler Tarihi, (çev. Sıbğatullah Kaya), Şura Yayınları İstanbul 2004.
CR  - el-Bağdâdi, Mezhepler Arasındaki Farklar, (çev. E. Ruhi Fığlali), Ankara 1991.
CR  - el-Cabiri, Muhammed Abid, Çağdaş Arap-İslam Düşüncesinde Yeniden Yapılanma, (çev. Ali İhsan Pala-Mehmet Şirin Çıkar).
CR  - el-Ekber, Naşi, Mesailu’l-İmame, thk. Josef Van Ess, Beyrut 1971.
CR  - el-Eş’ari, Ebû’l-Hasan, İlk Dönem İslam Mezhepleri, (trc. Mehmet Dalkılıç- Ömer Aydın), Kabalcı Yay., İstanbul 2005.
CR  - el-Kummi, Kitabu’l-Makalati’l-Fırak, (tsh. Muhammed Cevad Meşkur), Tahran 	1321/1903.
CR  - el-Menai, Aişe Yusuf, Usulu’l-Akide Beyne’l-Mu’tezile ve’ş-Şiati’l-İmâmiyye, Katar 1996.
CR  - el-Malati, et-Tenbih, (nşr. S. Dedering), İstanbul 1936.
CR  - en-Nesefî, Ebû’l-Muîn, Tabsiratu’l-Edille, (tah. Hüseyin Atay-Şaban Hz. Ali Düzgün), Ankara 2003.
CR  - er-Razî, el-Erbain fi Usuli’d-Din, (tahk. Ahmed Hicazi es-Saka), Kahire 1986, II.
UR  - https://doi.org/10.21054/deuifd.282221
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/264064
ER  -