TY - JOUR TT - Mevlevi Âyinlerinin Yüzyıllara Göre Dağılımı AU - Doğruöz, Muattar Demet PY - 2016 DA - September Y2 - 2016 DO - 10.16950/iujad.323509 JF - İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi JO - İnönü Sanat Tasarım PB - İnönü Üniversitesi WT - DergiPark SN - 1309-9876 SP - 1 EP - 13 VL - 6 IS - 14 KW - Mevlevî Âyini KW - Mevlevî Âyini Bestekârları KW - Yüzyıllara Göre Mevlevî Âyinleri KW - Mevlevi Rites KW - Composers of Mevlevi Rite KW - Mevlevi Rites by Centuries N2 - It is important that preschool education develops the skills because childrenMevlevi Rites are classified as mystical musical forms that were composed tobe performed during the Sema rituals and they are one of the lenghtiestmusical forms of Turkish music. The earliest Mevlevi Rites in history werecomposed in pençgâh, dügâh ve hüseynî maqams and their composers areunknown. These earliest rites, known as beste-i kadim, were composed in the16th century and since then this form has been attracting the interest of manycomposers. After examining the literature about the form that existed forcenturies, it can be said that many examples composed after the 20th centurydid not have the chance to be performed and recognized. The aim of this studyis to identify the all the composers of Mevlevi Rite up until now and todetermine the numbers, maqams, and composers of the works in order toreveal the present situation. The data collected were examined and evaluatedin the frame of the determined subject headings resulting in this descriptivestudy.Mevlevî âyinleri, Tasavvuf Mûsikîsi başlığı altında değerlendirilen, Mevlevîtekkelerinde semâ töreni esnasında icrâ edilmek üzere bestelenmiş olan, TürkMüziği’nin uzun formlu türlerindendir. Tarihte bilinen ilk Mevlevî âyinleri,pençgâh, dügâh ve hüseynî makamlarında bestelenmiştir ve bestekârlarıbilinmemektedir. Beste-i Kadîm olarak anılan bu ilk Mevlevî âyinleri 16.Yüzyılda bestelenmiş ve o günden bu yana Mevlevî âyini formu bestekârlarcailgi görmeye devam etmiştir. Yüzyıllardan beri varlığını sürdüren Mevlevîâyinlerine yönelik ilgili literatür incelendiğinde, 20. yüzyıl itibariyle bestelenmişâyinlerin birçoğunun meydan görmediği, yani icra şansı bulamadığındandolayı açığa çıkmadığı söylenebilir. Bu araştırmanın amacı, bugüne kadaryaşamış Mevlevî âyini bestekârlarını tespit etmek ve bestelemiş olduklarıMevlevî âyinlerini sayıları, makamları ve bestekârları açısından belirleyerekmevcut durumu ortaya koymaktır. Araştırma betimsel yöntem çerçevesindeyürütülen bir tarama (survey) çalışmasıdır. Araştırmanın evreni, Türk dinmusikisinin tasavvuf müziği başlığı altında değerlendirilen Mevlevî âyinleridir.Araştırmada herhangi bir örnekleme yöntemine gidilmemiş olup evrenin tümüaraştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmanın verileri; millî kütüphâne, çeşitliüniversite kütüphâneleri, Süleyman Demirel Üniversitesi İlâhiyat FakültesiÖğretim Görevlisi Erdoğan Ateş özel arşivi, İzmir Devlet Klâsik Türk MüziğiKorosu ses sanatkârı Ümit Yazıcı özel arşivi, bazı web sayfaları, makâle vekitap taramaları sonucunda elde edilen veriler belirlenen konu başlıklarıçerçevesinde incelenerek betimsel olarak analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. CR - Adar, Ç. (2015). Mevlevî Âyinlerinde Kullanılan Makamların Dönemsel Değişiklikleri Üzerine Bir İnceleme: “Hicaz Mevlevî Ayini Örneği”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(41), 1394-1405. CR - Akdoğan, B. (2010). Türk Din Mûsikîsi Dersleri. Ankara: Bilge Ajans & Matbaa. CR - Akdoğu, O. (1996). Türler ve Biçimler. İzmir: Ege Üniversitesi Basım Evi. CR - Ateş, E. (2015). Türk Din Mûsikîsi. İstanbul: Rağbet Yayınları. CR - Bayrakçı, Ö.F. (2012). 19.yy. Sonrası Mevlevî Âyini Besteciliği ve Besteci Zeki Atkoşar’ın Katkılar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. CR - Behar, C. (1992). Zaman, Mekân, Müzik. İstanbul: AFA Yayınevi. CR - Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri (4. Baskı). Ankara: Pegem Akademi. CR - Çevikoğlu, T. (2011). Mevlevî âyinleri Usûller ve Aruz (Cilt I). İstanbul: T.C. Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları. CR - Çevikoğlu, T. (2015), Mevlevîlik. http://www.- neyzen.com/ney_Mevlevîlik.html, (Erişim Tarihi: 01.11.2015) Doğruöz, M. D. (2014). Cumhuriyet Dönemi Mevlevî Âyini Bestekârları ve Besteleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta. CR - Sayan E. (2013, Ağustos 30). Bestekâr Erol Sayan ile Mevlevî Âyinleri Konulu Görüşme (Görüşmeci: M. D. Doğruöz). Yayımlanmamış görüşme. Bolu. CR - Gölpınarlı, A. (2006). Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik. İstanbul: İnkılâp Kitabevi Yayınları. CR - Hatipoğlu, E. (2011). Mevlevî âyinleri. İstanbul: T.C. Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları. CR - Hidayetoğlu, A.S. (2003). Hazret-i Mevlânâ Muhammed Celâleddin Rûmî Hayatı ve Şahsiyeti. Konya: T.C. Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları. CR - Kaçar, G. Y. (2012). Türk Mûsikîsi Rehberi. Ankara: Maya Akademi Yayın Dağıtım Eğitim Danışmanlık. CR - Karaköse, Ş. (2013). Dünyada Mevlânâ Etkisi. İstanbul: Yediveren Yayınları. CR - Öztuna, Y. (1969). Türk Mûsikîsi Ansiklopedisi I. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi. CR - Tanrıkorur, C. (2003). Osmanlı Dönemi Türk Mûsikîsi. İstanbul: Dergâh Yayınları. CR - Tanrıkorur, C. (2004). Türk Müzik Kimliği. İstanbul: Dergâh Yayınları. CR - Uludağ, S. (1976). İslâm Açısından Mûsikî ve Semâ. İstanbul: İrfan Yayınevi. CR - Üngör, E. R. (1973). Bir Neyzenbaşı ki. Mûsikî Mecmuası, Halil Can Özel Sayısı.26(283) s: 38-41. CR - Yazıcı Ü. (2013, Aralık 20). Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Müdürlüğü İzmir Klâsik Türk Müziği Korosu Ses Sanatçısı Ümit Yazıcı ile Mevlevî Âyinleri Konulu Görüşme (Görüşmeci: M. D. Doğruöz). Yayımlanmamış görüşme. İzmir. UR - https://doi.org/10.16950/iujad.323509 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/317809 ER -