TY - JOUR TT - AFGANİSTAN’DAN BİR ÖZBEK KADIN ŞAİR: KÜBRÂ KEYVÂN AU - Tolkun, SELAHİTTİN PY - 2017 DA - December JF - International Journal of Education Technology and Scientific Researches PB - Ayşe Burcu ULUSOY WT - DergiPark SN - 2587-0238 SP - 174 EP - 183 VL - 2 IS - 4 KW - Kübrâ Keyvân KW - Afganistan Özbek Kadın Şairi N2 - Afganistan uzun asırlar boyunca Türk hâkimiyetinde bulunmuştur.Hâlen dahi pek çok kaynakta ülkenin kuzeyi; Güney Türkistan, Cenûbî Türkistan,Türkistan-ı Sagir, Bend-i Türkistan, Afgan Türkistan’ı gibi adlarlaanılmaktadır. Ülkedeki etnik Türklerağırlıklı olarak Özbek ve Türkmenlerden oluşmaktadır. Afganistan’daki Türkler; Ali Şîr Nevâî,Hüseyin Baykara gibi Türk dilinin büyük şahsiyetlerinin mekânı olan bu yurtta,hâkim oldukları sürece diğer dillere karşı yok edici bir siyasetyürütmemişlerdir. Ancak ne yazık kiTürkler iktidarlarını kaybettiklerinde hâkimiyete gelenler Türklere aynıhoşgörüyü göstermemişlerdir. Uzun mücadeleler sonunda ülkedeki Türklerinkültürel hakları yakın dönemlerde iyileştirilmiş; fakat yine de istenen ölçüyeulaşılamamıştır. Ülke bilindiği gibi 1979’da Sovyet işgaline uğramıştır.Hatırlatalım ki ülkedeki ilk silahlıayaklanma 1975’te gerçekleşmiştir. İlaveten ülke yıllardır Taliban gibi terörgruplarının eylemlerine muhatap olmaktadır.İşte böyle bir ülkede kadın olmanın, üstelik azınlık mensubu bir kadınolmanın zorluklarını yaşayanlardan birisi de müteveffa Kübra Keyvân’dır. KübraKeyvân Afganistan Özbeklerindendir ve 1960-1995 yılları arasında yaşamıştır.Başlangıçta değişik dergi ve gazetelerde hem anadili olan Özbek Türkçesiyle hemde Derî Farsçasıyla şiirler kaleme aldığı şiirleri yayımlanmış, nihayetindebunların bir kısmı 2008’de Åltın Tåc adlı şiir kitabında neşredilmiştir. Kübrâ Keyvân’ın şiirlerinde biz hem bir ana,bir kızkardeş, bir sevgili olarak kadını ruhunu hem de ülkesinin yaşadığı bütünüzüntü ve kaygıları bulmaktayız. CR - Referans 1 Akyüz, Murat (2012) Geç Dönem Çağatay Edebiyatından Günümüze Afganistan Özbek Edebiyatının Tarihi Gelişimi ve Faryab Edebi Muhiti. Fatih Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans tezi). CR - Referans 2 Fevzi, Firuz – Hasan Cankurt (2014). “Afganistan’da Türkoloji ve Türkçe Çalışmalar Hakkında Bir Araştırma.” Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:11, Sayı:2, Ağustos 2013 CR - Referans 3 Qarash, M.Yaqub (2015). 1900-2000 Yılları Arasında Güney Türkistan (Afganistan)’da Özbek Türkçesiyle Yazan Şairler. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. CR - Referans 4 Kəyvân, Kubrâ (1387). Altın Tâc. Mezârışerîf Mîrzâ Uluğbek Mətbəəsı. CR - Referans 5 Kəyvân, Kubrâ (1392/2013). Ârzû-hâ-yı Nâ-tamâm. Hazırlayan: Əhməd Câvid Kəyvân. Kabil: Riyâsət-i Umûr-ı Zənân-ı Vilâyət-i Fâryâb CR - Referans 6 Öztürk, Rıdvan (2014), Günümüz Afganistanlı Özbek Şairleri, Konya: Palet Yayınları. CR - Referans 7 Tolkun, Selahittin (2016) “Afganistan Özbek Şiirinin Yazım Sorunları”. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, yıl: 2016, cilt: 2, sayı: 4. sayfa: 187-207. CR - Referans 8 Ulfet, Abadullah (2016). Afganistan’da Sovyet İşgali ve Ulema, Ankara Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). CR - Referans 9 http://www.bbc.com/uzbek/news/story/2008/04/080429_keywan.shtml CR - Referans 10 http://aqyol.blogfa.com/post-158.aspx CR - Referans 11 http://calendar.zoznam.sk/persian_calendar-en.php?ly=1960&x=0&y=0 UR - https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijetsar/issue//344769 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/398439 ER -