TY - JOUR T1 - EKONOMİK BÜYÜME, FİNANSAL GELİŞME, ENERJİ TÜKETİMİ VE DIŞ TİCARETİN ÇEVRE KİRLİLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN BİR NEDENSELLİK ANALİZİ (1960-2013) TT - ECONOMIC GROWTH, FINANCIAL DEVELOPMENT, ENERGY CONSUMPTION AND FOREIGN TRADE IMPACT ON THE ENVIRONMENTIAL: A CAUSALITY ANALYSIS FOR TURKISH ECONOMY (1960-2013) AU - Kırcı, Buket AU - Çetin, Murat AU - Saygın, Selin AU - Alaşahan, Yonca PY - 2018 DA - January Y2 - 2018 JF - Balkan Sosyal Bilimler Dergisi JO - BJSS PB - Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2146-8494 SP - 26 EP - 43 VL - 7 IS - 13 LA - tr AB - Literatürde çevre kirliliği ve bunu belirleyen faktörler önemliölçüde tartışılmaktadır. Çevre kirliliğinin ölçülmesinde en çok kullanılangösterge karbondioksit salınımı olduğu için bu çalışmada bu değişken çevrekirliliğini ölçmede kullanılmıştır. Çevre kirliliğinin en temel belirleyicileriarasında ekonomik büyüme, finansal gelişme, enerji tüketimi ve dış ticaret yeraldığı için bu çalışmada bu değişkenler ile karbondioksit salınımı arasındakiilişkiler Türkiye ekonomisi bağlamında 1960-2013 döneminde ele alınmıştır.Burada söz konusu değişkenler arasındaki ilişki Granger nedensellik analiziçerçevesinde araştırılmıştır. Serilerin durağanlık analizi ADF ve PPtestleriyle yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre tümdeğişkenlerin birinci farkı alındığında durağan hale geldiği görülmüştür.Granger nedensellik analizi için gerekli olan uygun gecikme uzunluğu VAR modeliyardımıyla 1 olarak belirlenmiştir. Söz konusu gecikme uzunluğu kullanılarakGranger nedensellik sonuçları elde edilmiştir. Nedensellik analizine görekarbondioksit salınımından enerji tüketimine ve dış ticaretten karbondioksitsalınımına doğru işleyen bir Granger nedenselliği tespit edilmiştir. Bunun yanısıra enerji tüketimi, finansal gelişme ve ekonomik büyümeden karbondioksitsalınımına doğru işleyen bir nedensellik belirlenememiştir. KW - Ekonomik Büyüme KW - Karbondioksit Salınımı KW - Finansal Gelişme KW - Dış Ticaret KW - Enerji Tüketimi N2 - Environmental pollution and its determinants have been significantly discussed in the literature. This variable is used to measure environmental pollution since the most used indicator for measuring environmental pollution is carbon dioxide emissions. Since economic growth, financial development, energy consumption and foreign trade are among the most important determinants of environmental pollution, in this study, the relations between these variables and carbon dioxide emissions are dealed with over the period of 1960-2013 in the context of Turkish economy. Stationarity analysis of the series is conducted by ADF and PP tests. The cointegration relationship between the variables is investigated through Johans-Juselius cointegration method whereas the causal linkages between the variables is examined by the Granger causality test. According to the findings obtained from the study, it is observed that all variables are stationary in their first difference. The appropriate lag length is determined as 1 by the VAR model. The results of cointegration analysis indicate that there exists a long run relationship between the variables. According to the causality analysis, there exists a Granger causality from carbon dioxide emissions to energy consumption. There also exists a Granger causality from foreign trade to carbon dioxide emissions. CR - Altıntaş, H. (2013). “Türkiye’de Birincil Enerji Tüketimi, Karbondioksit Emisyonu ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Eşbütünleşme ve Nedensellik Analizi.” Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 263-294. CR - Aytun, C. & Akın, C.S. & Algan, N. (2017). “Gelişen Ülkelerde Çevresel Bozulma, Gelir ve Enerji Tüketimi İlişkisi.” Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(1), 1-11. CR - Başar, Selim & Temurlenk, M. Sinan (2007). “Çevreye Uyarlanmış Kuznets Eğrisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama”, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1). Farhani, S. & Chaibi, A. & Rault, C. (2014). “CO2 Emissions, Output, Energy Consumption, and Trade in Tunisia.” Economic Modelling, 38, 426–434. CR - Halıcıoğlu, F. (2009). “An econometric study of CO2 Emissions, Energy Consumption, İncome and Foreign Trade in Turkey.” Energy Policy, 37, 1156–1164. Jalil, A. & Feridun, M. (2011). “The İmpact of Growth, Energy and Financial Development on the Environment in China: A Cointegration Analysis.” Energy Economics, 33, 284-291. CR - Kızılkaya, O. & Sofuoğlu, E. & Çoban, O. (2015). “Ekonomik Büyüme, Enerji Tüketimi ve Çevre Kirliliği Analizi: Türkiye Örneği.” Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 255-269. CR - Öztürk, İ. & Acaravcı, A. (2013). “The Long-run and Causal Analysis of Energy, Growth, Openness and Financial Development on Carbon Emissions in Turkey.” Energy Economics, 36, 262–267. CR - Saatçi, M. & Dumrul, Y. (2012). “Çevre Kirliliği ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Çevresel Kuznets Eğrisinin Türk Ekonomisi İçin Yapısal Kırılmalı Eş-Bütünleşme Yöntemiyle Tahmini.” Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 37, 65-86. CR - Sevüktekin, M. & Çınar, M. (2014). Ekonometrik Zaman Serileri Analizi, Dora Yayıncılık, 4. Baskı, s.375. CR - Shahbaz, M. & Tiwari, A. K. & Nasir, M. (2013). “The Effectsof Financial Development, Economic Growth, Coal Consumption and Trade Openness on CO2 Emissions in South Africa.” Energy Policy, 61, 1452-1459. CR - Tarı, R. (2015). Ekonometri, Umuttepe Yayınları, 11. Baskı, Kocaeli, 437-439. CR - Rüstemoğlu, Hasan (2016). “Ekonomik Büyümenin Çevresel Maliyeti: Türkiye ve İran Ölçeğinde CO2 Emisyonlarının Belirleyicileri”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7). CR - Bayramoğlu T., Arzu & Yutkur K., Asuman (2016). “Türkiye’de Karbon Emisyonu Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Doğrusal Olmayan Eşbütünleşme Analizi”, AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(4). UR - https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsbd/issue//348465 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/408226 ER -