TY  - JOUR
T1  - IX-X/XV-XVI YY. İRAN TARİH YAZICILIĞI
TT  - IX-X/XV-XVI Century Persian Historiography
AU  - Gedik, Ümit
PY  - 2017
DA  - December
Y2  - 2017
DO  - 10.32330/nusha.351664
JF  - Nüsha
JO  - Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları
PB  - Orion Kitabevi
WT  - DergiPark
SN  - 1303-0752
SP  - 35
EP  - 50
VL  - 17
IS  - 45
LA  - tr
AB  - Çeşitli dönem ve dallaraayrılan tarih yazıcılığının temel prensibi bilgiyi aktarmaktır. Yazınınbulunmasıyla, insanoğlu erken dönemlerinden itibaren yaşadığı olayları kâğıdaaktarmıştır. Padişahlar ya da yöneticiler tarafından görevlendirilen kişilerdünyanın, ulusların veya ülkelerin mühim olaylarını, yaşadığı savaşları veyaptığı antlaşmaları kısacası tarihini kaydetmişlerdir. Buçalışmada, öncelikle bütün tarih uzmanları için İran tarih yazıcılığının başlangıcıolan Moğollar dönemi VII./XIII. yy. tarih yazıcılığına dair özet bir bilgisunularak, bu dönemin önemli tarih kitapları ve bu kitapların sahip olduğuüslûp ve içeriğe dair bilgiler verilmiştir. Sonrasında ise, Timurlular Dönemi (IX-X/XV-XVIyy.) tarih yazıcılığı ve bu dönem için ana tarih kitapları sayılan; Nizâmuddîn-i Şâmî’nin Zafernâme, Hâce Tâceddin-iSelmânî’nin Şemsü’l-Hüsn,Hâfız-i Ebru’nun Mecma‘u’l-Tevârih, Mu‘înuddîn Natanzî’nin Muntahabu’t-Tevârîh,Şerefuddîn Alî-yi Yezdî’nin Zafernâme, Abdurrazzâk-i Semerkandî’ninMatla‘u’s-sa‘deynve Mecma‘u’l- Bahreyn, Mîrhând’ın Ravzatu’s-Safâve Hândmîr’in Habîbû’s-siyerhakkında ayrıntılı bir inceleme yapılarak, bu eserlerin içerik ve üsluplarınadeğinilmeye çalışılmıştır.
KW  - İran
KW  - İran Tarih Yazıcılığı
KW  - Tarih Kitapları
KW  - Timurlar
N2  - The basic principle of the historiography, which is divided intovarious periods and branches, is to convey the knowledge. With the article, mankind has already reported events that haveoccurred since early times. The peopleappointed by the king or the administrators recorded the history of the world,the nations or the countries, the history of the wars and the treaties whichthey lived. In this study, first of all, thebeginning of the Iranian historiography, the period of the Mongols VII./XIII.centuries summarized information on historiography was presented and importanthistory books of this period, and the style and content of these books was provided.After that, the Timurid Period (IX-X / XV-XVI centuries)historiography and the main history books for this period such asNezam al-Din Shami’s book Zafar-nama, Taj-al-Din Salmani’s book Sams al-HosnHafez-e Abru’s book Majma al-Tawarik,Mo’in-al-Din Natanzi’s book Montakabal-Tawarik, Saraf-al-Din Ali Yazdi’s book Zafar-nama, Abdulrazzaq-eSamarqandi’s book Matla al-Sa’daynwa Maj-Ma al-Bahrayn, Mirkand’s book Rawzatal-Safa and Kandamir’s book Habib al-Siar were deeply studied.
CR  - Âjend, Yakûb, Târîhnigârî-yi İran (Der Dovre-i Mogol), Dâniş-nâme-i Cihân-i İslâm, c.6, Tahrân 1380hş.
Bahâr, Muhammed Taki, Sebk Şinâsi, c.3, İntişârât-i Emîr Kebîr, Tahran 1389hş.
Demir, Mustafa, “ İran Tarihçiliğinin Gelişimi”, Türk Dünyası Araştırmaları, Ekim 2001, sayı:134.
Fesâi, Mensûr Restegâr, Envâ‘i Nesr-i Farsî, Tahran 1380hş.
Meisami, Julie Scott, Persian Historiography To the End of the Twelft Century, Edinburg 1999.
Örs, Derya, “Târîh-i Olcaytu”, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doğu Dilleri ve Edebiyatları ABD Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı, Ankara 1992.
Râzpuş, Şehnâz, Târıhnigârî-yi İran (Der Dovre-i Tîmûriyân ve Turkmânân), Dâniş-nâme-i Cihân-i İslâm, c.6, Tahrân 1380hş.
Safâ, Zebîhullâh, Genc u Gencîne, İntişârât-i Ḳaúnûs, Tahran 1372hş.
---------------------, Târih-i Edebîyât der İrân, c.4, 2.bs, Tahran 1363hş.
Spuler, Bertold, “Tekvîn-i Târîhnigârî-yi İran”, Târîhnigârî Der İran, çev. Ya‘ḳûb Âjend, Tahran 1380hş.
Şâmî, Nizâmuddîn, Zafernâme, çev. Necati Lugal, TTK Basımevi, Ankara 1987.
Şeşen, Ramazan, Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı, İstanbul 1998.
Tacü’s-Selmânî, Tarihnâme, çev. İsmail Aka, TTK Basımevi, Ankara 1999.
Tauer, Felix, “Timurlular Devrinde Tarihçilik”, çev. A. Ateş, TTK Belleten, sayı XXIX/113, Ankara 1965.
Woods, John, “Târîhnegârî-yi Dovre-i Tîmûri” Târîhnegârî Der İran, çev. Ya‘ḳûb Âjend, Tahran 1380hş.
Yıldırım, Nimet, Fars Edebiyatında Kaynaklar, Erzurum 2011.
UR  - https://doi.org/10.32330/nusha.351664
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/381925
ER  -