TY  - JOUR
TT  - Kafkasya’da Ruslaştırma Siyaseti  (XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başları)
AU  - Tanrıverdi, Mustafa
PY  - 2017
DA  - November
DO  - 10.24186/vakanuvis.356293
JF  - Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi
JO  - VAKANÜVİS
PB  - Serkan YAZICI
WT  - DergiPark
SN  - 2149-9535
SP  - 538
EP  - 557
VL  - 2
KW  - Russification
KW  - Caucasus
KW  - Russia
KW  - Russian
KW  - Armenian
N2  - XIX. yüzyılda sınırlarını Kafkasya ve Türkistan’a uzatan Rusyaİmparatorluğu, Slav kökenli olmayan nüfusunu da arttırmış oldu. Bu yapıyı birarada tutmanın yollarını arayan Rusya, din ve dil alanlarındaki farklılıklarıXIX. yüzyılın sonlarına doğru kaldırmayı amaçladı. Artan Rus milliyetçiliğininve siyasi gelişmelerin ortaya çıkardığı bu tutum, Rusça literatürde “Rusifikatsiya” yani “Ruslaştırma” olarak adlandırılmaktadır.Bu politika bağlamındaki uygulamalar, bazı Rus bürokratlara göre uygar birtoplum yaratmayı amaçlıyordu. Bazılarına göre ise, Ruslaştırma değil Ruslaşmaolarak gerçekleşen eylemler de vardı. Ruslaşma, kendisini iktidar ve gücünyanında göstermek isteyenlerin tercihi olarak ortaya çıkıyordu. Bu gruplar, devletinkimliğine ve ideolojisine bağlılık gösteriyor ve kendisini bir süre sonra Rusolarak tanımlıyordu.   Ruslaştırma siyaseti, Kırım Savaşı sonrası yükselen Rus milliyetçiliğininyansıması olarak kendini göstermeye başladı. II. Aleksandr’ın 1881’de suikastakurban gitmesinin ardından, Rusya sınırları içerisindeki farklı kimliklerdüşman olarak algılanmaya başlandı. Kafkasya gibi çok uluslu yapıya sahipbölgede, sorunlar ve devletin tepkileri önemli gelişmelere yol açtı.Ruslaştırma politikasının din ve eğitim alanındaki yansımaları, Rusolmayanların isyana varan eylemleriyle sonuçlandı. Rusya, 1905 İhtilalinin ardındanRuslaştırma siyasetinden bir süreliğine geri adım atmak durumunda kaldı. Bu çalışmada, Ruslaştırmasiyasetinin ne gibi sonuçlar doğurduğu üzerinde durularak, Kafkasya’dakimilliyetçilik ve bağımsızlık hareketleri üzerindeki etkileri incelendi. Bütünbu gelişmeler Rusça arşiv kaynakları ve literatür yardımıyla değerlendirilmeyeçalışıldı.  
CR  - Gürcistan Merkez Tarih Arşivi (STSA)
CR  - Araştırma Eserleri
Acar, Kezban, Ortaçağ’dan Sovyet Devrimi’ne Rusya, İstanbul 2009.
Alizade, Zahida, “Natsional’no-Kolonial’naya Politika Tsarskovo Pravitel’stva na Tsentral’nom Kavkaze”, Kavkaz i Globalizatsiya, Cilt: 1, Sayı: 5, 2007, s. 161-170.
Çapraz, Hayri, “19. Yüzyılın İlk Yarısında Gürcistan’da Politik ve Ekonomik Durum”, Yeni Türkiye Kafkaslar Özel Sayısı, Sayı 77, Temmuz-Aralık 2015, s. 467-472.
 Daşkovskiy P. K.- Şerşnyöva E. A., “Musulmanskoe Obrazovaniye v Zapadnoy Sibiri v XIX-naçale XX v.”, İzvestiya Altayskogo Gosudarstvennogo Universiteta, Sayı: 4-1, Barnaul 2011, s. 68-71.
Georgiyeva, N. G., v.d., İstoriçeskiy Slovar‘, Moskva 2015. 
Güllü, Ramazan Erhan, Ermeni Sorunu ve İstanbul Ermeni Patrikhanesi (1878-1923), Ankara 2015.
İshakov, Radik Ravil’yeviç, “Politika Religioznoy Unifikatsii Tatar-Musul’man Volgo-Ural’skogo Regiona v 1860-1905-h gg. Opıt İstoriko-Statistiçeskogo Analiza”, Filologiya i Kul’tura, Sayı: 2 (28), Kazan 2012, s. 259-263.
İstoriya XIX Veka, Editörler: Lavissa ve Rambo, Cilt: 8, Moskva 1939.
İvanov, A. A., “Lozung «Rossiya dilya Russkih» v Konservativnoy Mısli Vtoroy Polovinı XIX Veka”, Tetradi Po Konservatizmu”, Sayı: 4, Moskva 2015, s. 34-42. 
Kavkazskiy Kalendar na 1905 g, Tiflis 1904.
Kior, Viktor Borisoviç, “Gosudarstvennaya Natsional’naya Politika v İmperskoy Rossii”, Vestnik Rossiyskogo Gosudarstvennogo Gumanitarnogo Universiteta, Sayı: 4, Moskva 2010, s. 204-218.
Kobahidze, Yelena İsaakovna, “K Voprosu o Roli Kolonizatsii v Politike «Rusifikatsii» Severnogo Kavkaza (Vtoraya Polovina XIX-Naçalo XX V.), İzvestiya Soigsi, Sayı: 13 (52), Vladikavkaz 2014, s. 9-16.
Kobzev, Aleksandr, “Tatarı-Musul’mane Srednego Povolj’ya: Etniçeskaya İdentiçnost’ i Sluhi o Nasil’stvennom Kreşenii”, Vestnik Evrazii, Sayı 3, Moskva 2004, s. 89-98.
Kudryaşev, V. N., “Konservativno-Utopiçeskaya İnterpretatsiya Rusifikatorskoy Politiki v Kontse XIX-Naçale XX v”, Vestnik Tomskogo Gosudastvennogo Universiteta, Sayı: 296, Tomsk 2017, s 96-101.
Kurat  , Akdes Nimet, Rusya Tarihi Başlangıçtan 1917’ye Kadar, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2010.
Lufyerçik, E. G., “Rusifikatsiya Kak Sredstvo Reşeniya Pol’skogo Voprosa Vo Vtoroy Polovine XIX-Naçale XX v.”, Vesnik BDU, Sayı 3, s. 23. 
Miller, Aleksey, İmperiya Romanovıh i Natsionalizm, Moskva 2014.
Nikotin, Dmitriy Alekseyeviç, “Natsional’nıy Faktor Transformatsii Politiçeskogo Rejima v Rossii: İstoriçeskiy Opıt i Sovremiyennost’”, İstoriçeskiye, Filosofskiye, Politiçeskiye i Yuridiçeskiye Nauki, Kul’turologiya i İskusstvovedeniye. Voprosı Teorii i Praktiki,  Sayı: 7-2 (57), 2015, s. 117-120.
Oçerki İstorii Gruzii Guriziya v XIX. veke, Cilt: V, Tbilisi 1990.
Ortaylı, İlber, “XIX. Asırda Kafkasya ve Rusya”, Sekizinci Askeri Tarih Semineri Bildileri I XIX. ve XX. Yüzyıllarda Türkiye ve Kafkaslar (24-26 Ekim 2001-İstanbul), Ankara, Genelkurmay Basım Evi, 2003, s. 121. s. 119-125.
Pervaya Vseobşaya Perepis’ Naseleniya Rossiyskoy İmperii 1897 g. LXIX. Tiflisskaya Guberniya, Sankt-Peterburg 1905. 
Pulkin, Maksim Viktoroviç, “Tri Oblika Rusifikatsii v Karelii”, Vestnik Evrazii, Sayı: 3, Moskva 2005, s. 107-125.
Ragimova, Perihanum Ferezullayevna, “Politika Rossiyskogo Pravitel’stva v Natsional’nıh Okrainah v XIX-Naçale XX vv.”, Vestnik Krasnoyarskogo Gosudarstvennogo Pedagogiçeskogo Universiteta im. V. P. Astaf’eva, Sayı: 3, Krasnoyarsk 2010, s. 226-234.
Rossiya Entsiklopediçeskiy Slovar, Leningrad 1991.
Smirnov, N. A., Politika Rossii na Kavkaze XVI-XIX vekah, Moskva 1958.
Şebzuhova, F. H., “Osobennosti Upravleniya Natsional’nımi Okrainami v Rossiyskoy İmperii na Rubeje XIX-XX vv”, Ejekvartalnıy Retsenziruemıy Nauçnıy Jurnal “Vestnik AGU”, Sayı 3 (184), 2016, s. 34-42.
Şelkaçev, Aleksandr, “Obsujdeniye na Predsobornom Prisutstvii Voprosa ob Avtokefalii Gruzinskoy Tserkvi”, Yejegodnaya Bogoslovskaya Konferentsiya Pravoslavnogo Svyatotihonovskogo Gumanitarnogo Universiteta, Sayı: 22, Moskva 2012, s. 50-53
Temizkan, Abdullah, “Kuzey Kafkasya Müridizmi, Müridizmin Yayılma Stratejisi ve Feodal Beylerle İlişkileri”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, Cilt: IX, Sayı 2, s. 165-190.
Teplouhova, M. V., “Etno-Natsional‘naya Politika v Rossiyskoy İmperii XIX-Naçala XX vv”, Oykumena, Sayı: 2, Vladivostok 2011, s. 139-144. 
Thedore, Weeks R., “Russification: Word and Practice 1863-1914”, Proceedings of the American Philosophical Society, Cilt 148, Sayı: 4, Aralık 2004, s. 471-489.
Tumakov, N. “Pervaya Russkaya Revolutsiya i Vosstanovleniye Namestniçestva na Kavkaze”, Vestnik Ryazanskogo Universiteta İm. S.A. Yesenina, Sayı: 27, Ryazan 2010, s. 29-38. 
Uvarova, Natalya Aleksandrovna, “Gosudarstvennaya Politika v Sfere Obrazovaniya na Zapadnıh Okrainah Rossii v Kontse XIX-Naçale XX v. Kak Çast Natsional’noy Politiki”, Vestnik Leningradskogo Gosudarstvennogo Universiteta im. A. C. Puşkina, Cilt: 4, Sayı: 1, Sankt-Peterburg 2012, s. 71-77.
UR  - https://doi.org/10.24186/vakanuvis.356293
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/368108
ER  -