TY  - JOUR
T1  - KIRGIZ TÜRKÇESİNDE “KARA-” DUYU FİİLİ: ANLAMSAL ÖZELLİKLERİ VE KAVRAM ALANI ÜZERİNE
AU  - Kamchybekova Abdiraim, Kıyal
PY  - 2017
DA  - May
JF  - Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi
PB  - Türk Dil Kurumu
WT  - DergiPark
SN  - 1301-0077
SP  - 9
EP  - 24
IS  - 43
LA  - tr
AB  - KırgızTürkçesinde çok yaygın kullanılan görsel duyu fiillerinden biri “kara-” duyufiilidir. Bu fiil bilinçli ve istemli bir hareketlilik içeren aktif duyufiilidir ve görsel duyu fiillerinin çekirdek eylemlerinden biridir. “Kara-”duyufiili geniş metinsel sıklığa sahip olmakla birlikte, anlamca kaynaşmış fiillerinönemli kütüğünü de oluşturmaktadır. Bu çalışmada modern Kırgız Türkçesi edebîdilinin sözlüklerinden ve edebî metinlerden derlenen örneklerden “kara-” duyufiilinin farklı kullanımları ve anlamsal özellikleri, insanların algılamaetkinliğinin bağlandığı zihinsel ve ruhsal süreçlerle ilişkili olarak sözcükselanlam bilimi çerçevesinde incelenmeye alınmıştır. Dil bilimi açısından da çokesnek yapıya sahip olan “kara-” duyu fiilinin farklı yardımcı fiillerle kullanımıda yaygındır. Kırgız Türkçesinde çok sık rastlanan fiillerin yardımcı fiillerlebirlikte kullanımları olgusunun asıl fiillere kazandırdığı anlamsalfarklılıklar, “cat-, kal-, otur-, tur-” gibi yardımcı fiiller örneğinde elealınmış ve eldeki teorik bilgilere uygun olarak tespit edilen tüm anlamsalözellikleri tanımlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışma son yıllardaTürkoloji alanında artmaya başlayan sözcüksel anlam bilimi çalışmalarınayararlı bir kaynak olması ve katkı sağlaması amacıyla ortaya konulmuştur.
KW  - Sözcüksel anlam bilimi
KW  - duyu fiilleri
CR  - AYTMATOV, Ç. (ÇA II) (1982) Çigarmalar II, tom, Kırgızistan yay., Frunze.
CR  - AKSAN, Doğan, (1999), Anlam Bilim, Anlam Bilim Konuları ve Türkçenin Anlam Bilimi,
Ankara, Engin Yayınevi.
CR  - CROFT, Willam (1993), “Case Marking and The Semantics of Mental Verbs”, Semantics and
The Lexicon, Ed.: J. Pustejovsky, Dorbdrecht/Boston/London, s. 55-72.
CR  - GÜNAY, Doğan, (2007), Sözcükbilime Giriş, İstanbul, Multilingual.
CR  - ERDEM, Melek, (2004), “Türkmen Türkçesinde Mental Fiillerin ‘İstem’e Göre Anlam
Değişmeleri”, V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri, Ankara, Türk Dil Kurumu
Yayınları.
CR  - İBARRETXE-ANTUNANO, İ. (1999), “Polysemy and Metaphor in Perseption verbs: A cross
Lincuistic Stady, University of Edinburg.
CR  - KAMCHYBEKOVA, K. (2011), “Duyu Fiillerinin Anlamsal Özellikleri Üzerine”, AÜ, DTCF,
Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, Haziran,
Cilt 8, Sayı 3, Ankara.
CR  - Kırgız Tilinin Tüşündürmö Sözdügü (KTTS) (1969), Haz.: Abduldaev, E., İsaev D., Frunze,
Mektep.
CR  - Kırgız Tilinin Frazeologiyalık Sözdügü (KTFS) (2001), Yay. haz.: Konkobayev K., Bişkek.
CR  - Kırgız Tilinin Sözdügü (KTS) (2011), I, II cilt, Avrasya Press, Bişkek.
CR  - LYONS, J. (1977), “Logical Semantics” Semantic: 2, Cambridge University, s. 138-167.
CR  - MUKANBAEV, Ceembay (2009), Kırgız Tilinin Diyelektologiyalık Sözdügü (KTDS), Bişkek.
CR  - PADUÇEVA, E. V. (2001), “K strukture semanticheskogo polia ‘vospriiatie’: Na materiale glagolov
vospriiatia v russkom iazyke” Voprosy Yazıkoznaniia, Haziran-Temuz 2001, s. 82-92.
CR  - PALMER, F. R. (2001), Semantik: Yeni Bir Anlam Bilim Projesi, Çev.: Ramazan Ertürk,
Ankara, Kitâbiyat Yayınları.
CR  - SAPARBAEV, A. (1997), (KTLF) Kırgız Tilinin Leksikologiyası Cana Frazeologiyası, Bişkek,
Soros.
CR  - TAMBA-MECZ, I. (1998), Anlam Bilim, Çev.: Necmettin Sevil, İstanbul, İletişim Yayınları.
CR  - VİBERG, Ake (2001), “Verbs of Perception”, Language Typology and Language Universals,
Martin Haspelmath (Ed.), Ekkehard König (Ed.), Berlin, Germany: de Gruyter; pp. 1294-
1309.
CR  - YUDAHİN, K. K. (1985), Kırgızsko Russkiy Slovar (KRS), Redaksiya Kirgizskoy Sovetskoy
ensiklopedii, Frunze.
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdded/article/408339
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/445080
ER  -