TY - JOUR T1 - MENSUR BİR AŞK VE MACERA HİKÂYESİ: KISSA-İ SEYYİD CÜNEYD VE REŞÎDE-İ ARAB AU - Ciğa, Özkan PY - 2018 DA - April DO - 10.28981/hikmet.413438 JF - Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi PB - Ahmet TANYILDIZ WT - DergiPark SN - 2458-8636 SP - 275 EP - 304 IS - 8 LA - tr AB - ÖzKıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab XVI.yüzyılda Farsçadan Türkçeye tercüme edilmiştir. Bu eserin müellifinin kimolduğu hakkında kesin bir bilgiye ulaşılamamıştır. İçinde manzumelerin de yer aldığı mensur olarak yazılmış bu eser, SeyyidCüneyd ile Reşîde-i Arab arasında başlayan aşkın uzun ve efsanevî maceraya kapıaralamasından meydana gelmiştir. Hikâye,ahlâkî değerleri ve halk inançlarını öğretme, tarih ve insan sevgisini anlatmave benimsetme açısından oldukça zengin biriçeriğe sahiptir. Hikâyede cin, peri, şeytan, cadı gibi olağanüstü şahıslara yer verildiği gibi dînî vetarihî şahsiyetler de hikâyenin kurgu dünyasına dâhil edilir. Fantastik öğelerle süslenmiş bu hikâyenin, meddâhanlatım tarzının yanı sıra günümüzdekullanılan bazı anlatım teknikleriyle de işlendiği tespit edilmiştir. Dönemine göre sade bir dille yazılan bu eser, EskiAnadolu Türkçesinin dil hususiyetlerini barındırmaktadır. Hikâye; deyim,atasözü ve özlü sözlerin yanı sıra arkaik kelimeler bakımından da oldukça zengindir.Bu çalışmada, Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab’ınTürk edebiyatındaki yeri ve önemine kısaca değinilip özeti verildikten sonraeserin müellifi, mütercimleri, yazılış sebebi ve nüshaları hakkında bilgiverilecektir. Anahtar Kelimeler: Kıssa-iSeyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab, Klâsik Türk Edebiyatı, Mensur Hikâye, TercümeEser, XVI. yüzyıl. AbstractKıssa-i Seyyid Cüneyd and Reşîde-iArabis hasbeen translated from Persian to Turkishlanguage in 16th century. There is not definite information aboutthe writer of this work. This prosaic story in which poems also exist consistsof long and legendary adventure of the love between Seyyid Cüneyd and Reşide-iArab. The story has got a substantial content in terms of teaching ethicalvalues and folk believes, explicating and adopting the love of history andhuman. The story involves extraordinary persons such as gin, fairy, devil witchas well as religious and historical persons. It has been confirmed that thestory adorned with fantastic items which stretch the imagination came intoexistence contemporary expression techniques as much as public storytellerstyle. This story that has been written in quite simple language in proportionto period involves the language features of Old Anatolian Turkish. The storyhas quite substantial structure in terms of archaic words as well as idiom,proverb and wise sayings.In this study, it will be mentioned about position and importance of Kıssa-i Seyyid Cüneyd and Reşîde-iArab in Turkish literature andthe work will be epitomized shortly and then it will be informed about thewriter, translators, transcripts and the reason of being written of the story. Keywords: Kıssa-i Seyyid Cüneyd and Reşîde-iArab, Classical TurkishLiterature, Prosaic Story, Translated Work, 16th century. KW - Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab KW - Klâsik Türk Edebiyatı KW - Mensur Hikâye KW - Tercüme Eser KW - XVI. yüzyıl CR - Arslan, M. U. (2015). Türk Edebiyatı’nda Temîmü’d-Dârî Hikâyeleri (İnceleme-Metin). (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Diyarbakır: Dicle Üniversitesi SBE. CR - Balcı, R. (2015). Kâtip Çelebi Keşfü’z-Zunûn An Esâmi’l-Kütübi ve’l-Fünûn. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. CR - Canım, R. (2000). Latîfî Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ (İnceleme-Metin). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. CR - Ciğa, Ö. (2016). “Vâhidî’nin Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab ve Sergüzeşt-i Îşân Tercümesi Üzerine”. Dicle Üniversitesi SEB Dergisi (DÜSBED), ISSN: 1308-6219 Nisan Yıl: 8 Sayı: 16 s. 442-450, Türkiye. CR - Ciğa, Ö. (2018). Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab Tercümesi (İnceleme-Metin). (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Adıyaman: Adıyaman Üniversitesi SBE. CR - Çaldak, S. (2010). Nergisî ve Nihâlistân’ı. İstanbul: Kesit Yayınları. CR - Çaldak, S. (2006). “Eski Türk Edebiyatında Nesir”. Eğitim Dergisi, s.74-90. CR - Dilçin, C. (1991). Mes’ûd bin Ahmed Süheyl ü Nev-Bahâr (İnceleme-Metin-Sözlük). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. CR - Erul, B. (2011). “Tedlîs”. TDV İslam Ansiklopedisi, (XL, 262-264) İstanbul: TDV Yayınları. CR - Hülâgü O. Mustafa Ekincikli, Hamdi Savaş (1998). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî yahud Tezkire-i Meşâhîr-i Osmâniyye. C 4/2 İstanbul: Sebil Yayınevi. CR - İsen, M. (1994). Künhü’l- Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Sayı: 93, Tezkireler Dizisi- Sayı:2, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayını. CR - Karabey T., Bülent Şığva, Yusuf Babür (2015). Hâce-i Cihân ve Netice-i Cân (İnceleme-Tenkitli Metin). Ankara: Akçağ Yayınları. CR - Karamustafa, A. T. (2004). “Menâkıb-ı Hoca-i Cihân”. TDV İslam Ansiklopedisi, (XXIX, 108-110). Ankara: TDV Yayınları. CR - Karamustafa, A. T. (1993). Vâhidî’s Menâkıb-ı Hˇâce-i Cihân ve Netice-i Cân (Tenkidli metin, Tahlil, Tıpkıbasım). USA: Harvard Üniversitesi. CR - Kavruk, H. (1998). Eski Türk Edebiyatında Mensur Hikâyeler. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. CR - Kayabaşı, B. (1997). Kâf-zâde Fâizî’nin Zübdetü’l-Eş’âr’ı. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Malatya: İnönü Üniversitesi SBE. CR - Köse, S. (1997). “Hafs b. Gıyâs” TDV İslam Ansiklopedisi, (XV, 118). İstanbul: TDV Yayınları. CR - Kurnaz C. ve Mustafa Tatçı (2001). Mehmet Nâil Tumân Tuhfe-i Nâilî Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yayınları. CR - Kutluk, İ. (2014). Kınalı-zâde Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şuarâ. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. CR - Mazıoğlu, H. (2009). “Divan Edebiyatında Hikâye” Eski Türk Edebiyatı Makaleleri, s. 747-768, Ankara: TDK Yayınları. CR - Selçuk, B. (2017). “Osmanlı Nesir Geleneğinde Çeviri Anlayışı: Ahlâku’s-Saltana Çevirileri Örneği”. Klâsik Edebiyatımızın Dili (Bildirileri) Nazım ve Nesir / Editör: Mustafa İsen, Atatürk Kültür Merkezi Yayını: 482, Bilimsel Toplantılar: 61, Ankara, s. 339-362. CR - Tatcı, M. ve Cemal Kurnaz (2009). Bursalı Mehmed Tâhir Osmanlı Müellifleri. Ankara: Bizim Büro Basımevi. CR - Tanyıldız, A. (2007). “Süreli Yayınlar Bağlamında Bazı Çeviri Yazı Sorunları”. Turkish Studies/ Türkoloji Araştırmaları, Volume 2/3 Summer, s. 526-534. CR - Tuğluk, İ. H. (2008). “XVII.Yüzyıla Ait Harekeli İki Metinde Bazı İmlâ Özellikleri”. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 3/6 s. 612-630. CR - Türk, A. (2009). Vâhidî’nin Kitâb-ı Hace-i Cihân ve Netîce-i Cân Adlı Eseri (İnceleme-Metin). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi SBE. CR - Ünver, İ. (1993). “Çevriyazıda Yazım Birliği Üzerine Öneriler”. Türkoloji Dergisi, C XI, S 1, s.51-89. CR - Yazar, S. (2011). Anadolu Sahası Klâsik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi SBE. CR - Yazıcı Ersoy, H. (2011). “Vahidi’nin Cinanü’l-Cenân Adlı Eserinde İmla ve Dil Özellikleri”. Gazi Türkiyat, Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, C 9, s.165-186. CR - Yılmaz, H. (2009). Vâhidî’nin Cinânü’l-Cenân’ı (İnceleme-Metin). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Manisa: Celal Bayar Üniversitesi SBE. CR - Yücel, A. (2009). “Sika” TDV İslam Ansiklopedisi TDV Yayınları, İstanbul, C 37, s.175-176. UR - https://doi.org/10.28981/hikmet.413438 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/465893 ER -