TY  - JOUR
T1  - ALEVİ KADIN İNANÇ ÖNDERLİĞİ BAĞLAMINDA  ‘YAŞAYAN PİR ZÖHRE ANA’ VE KÜLTÜREL İŞLEVİ
AU  - Koçer, Velimert
PY  - 2018
DA  - August
JF  - Folklor Akademi Dergisi
PB  - İsmail Abalı
WT  - DergiPark
SN  - 2651-253X
SP  - 155
EP  - 168
VL  - 1
IS  - 2
LA  - tr
AB  - 21.yüzyılı idrak ettiğimiz bu günlerde, küreselleşen dünyada hızlı bir kültüremperyalizmi yaşanmaktadır. Diller, yeme içme alışkanlıkları, giyim kuşam gibikültürel ögeler değiştiği gibi kültürlerin büyük bir bölümünü oluşturan ve onubütünüyle etkileyen inançlar da değişim süreci yaşamaktadır. Alevilik,ülkemizde pek çok dönemde gerek tartışmaların gerek araştırmaların konusu olmuşbir inançtır. Bugüne kadar pek çok boyutuyla incelenmiş olup konu hakkındabenzer veya farklı fikirler sunulmuştur. Biz bu çalışmamızda Aleviliği, kadıninanç önderliği bağlamında, günümüzdeki bir örneğinden hareketle incelemeyeçalıştık. Tarihsel süreçte, inanç içinde yer almış kadın inanç önderlerininbazılarından hareketle günümüzde Ankara Mamak’ta dergâh kurmuş ve kendisineinananlarca ‘Yaşayan Pir Zöhre Ana’ olarak adlandırılan Süheyla Gülen’inhayatını, Alevi inancı içerisinde gerçekleştirdiği ve yer yer kendi yorumunu dakattığı; cem yürütmek, Muharrem ayı sebebi ile yas ve anma törenleridüzenlemek, nikâh kıymak, düğün ve cenaze ritüellerini gerçekleştirmek, 10Kasım, 29 Ekim gibi milli günleri etkinliklerle kutlamak gibi faaliyetleriniderledik. Konunun genişliği çalışmanın hacmini belirleyen başlıca faktörolmuştur. Çalışmamızda kaynak kişimiz Zöhre Ana ile görüşülmüş, dergâh ziyaretedilmiş; görüşme, soru- cevap teknikleri kullanılmış bunların yanı sıra ZöhreAna’nın; Pir Nefesi Haktır, Hak SözüAllah, İlmin Sözü Ali’dir adlı nefeslerini ihtiva eden kasetlerinden; Mehtaptaki Erenler, Cemden Gelen Nefesler,Ali Pirimdir Yolu Bizimdir gibi kitaplarından faydanılmıştır. ÇalışmadaTürk Kültüründe Kadın başlığı altında İslamiyet öncesi dönemden başlamak üzerekültürümüzde kadının yeri irdelenmiş,Alevilerce Kutsal Sayılan Kadın İnanç Önderleri ve Alevilikte Kadınbaşlığı altında Hz Hatice, Hz Fatıma, Kadıncık Ana, Anşa Bacı, Adviye Ana gibikadın Er’ler hakkında da bilgi verilmiştir. Çalışmamızın devamında, sevenleritarafından, tarihteki bu önderlerinbugünkü temsilcisi niteliğinde sayılan Zöhre Ana’nın biyografisi, kurduğudergâh ve faaliyetleri, çok önemsediği Atatürk hakkındaki düşünceleri, ZöhreAna’dan şifa bulduklarını ifade eden hastalarla yapılan görüşmeler,gösterdiğine inanılan kerametler ve tüm bunlardan hareketle Zöhre Ana’nın Alevikültürü açısından işlevi incelenmiştir. ZöhreAna’nın Cem yürütmesi, dergâhta yaptığı ibadet niteliği taşıyan ayinlerleinancı diri tutması, ocakzade olmayıp kendisinin bir ocak olarak kabuledilmesi, ihtiyaç sahiplerine yapılan yardımlar, öğrencilere verilen burslar,milli bayramların dergâhta yapılan etkinliklerle anılması, bizi onun pir olarakdeğerlendirilebileceği sonucuna götürmüştür. Zöhre Ana’nın Alevi kültürhavzasında bilinen, saygı duyulan ancak özellikle dedeler tarafından dışlananbir inanç önderi olduğu sonuçları da elde edilmiştir.
KW  - Alevilik
KW  - Kadın
KW  - Zöhre Ana
KW  - Kültür
CR  - AHMETBEYOĞLU, A. (1995). Grek Seyyahı Priskos (V. Asır)’a Göre Avrupa Hunları. İstanbul; Türk Dünyası Araştırma Vakfı Yayınları.
CR  - AKSÜT, Hamza.(2012), Aleviler. Ankara; Yurt Yayınları.
CR  - ATALAY, Ali Adil.( 2014).İmam Cafer Buyruğu. İstanbul; Can Yayınları.
CR  - BANARLI, Nihat Sami.(2001), Resimli Türk Edebiyatı Tarihi I. Cilt. Ankara;  Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
CR  - BARKAN, Ömer Lütfü.(1942). Türk Kolonizatör Türk Dervişleri.  Vakıflar Dergisi.
CR  - BAYAT, Fuzuli.(2010).Türk Kültüründe Kadın Şaman. Ankara;  Ötüken Yayınları.
CR  - BAYINDIR, Abdülaziz.(2015). Kur’ân Işığında Aracılık ve Şirk, İstanbul; Süleymaniye Yayınları.
CR  - DEBRELİ, Zekiye Gizem.(2016). ‘Kutadgu Bilig’de Kadın’. Studies Of The Ottoman Domain, Cilt:6, Sayı:11, s: 38- 60.
CR  - GÖKALP Ziya.(2014). Türk Töresi, İstanbul; Ötüken Yayınları.
CR  - GÖLPINARLI, Abdülbaki.(1995). Vilayet- Name.  İstanbul;  İnkılap Yayınları.
CR  - GÜVENÇ, Bozkurt(2016).İnsan ve Kültür. İstanbul; Boyut Yayıncılık.
CR  - GÜZEL, Abdurrahman(2011). Hacı Bektaş Veli El Kitabı. Ankara; Akçağ Yayınları.
CR  - KAFESOĞLU, İbrahim.(2011). Türk Milli Kültürü, Ankara; Ötüken Yayınları.
CR  - KANAR, Mehmet.(2016). Büyük Farsça- Türkçe Sözlük. İstanbul;  Say Yayınları.
CR  - MENEMENCİOĞLU, Belkıs(2011). ‘ Bektaşi ve Alevi Kültüründe Kadın’. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşi Veli Araştırma Dergisi. Sayı: 60, s:129- 140
CR  - ÖGEL, Bahaeddin.(2014). Türk Mitolojisi I- II. Ankara; TTK Yayınları.
CR  - PINARBAŞI, Gülenay(2011). Anadolu’nun Ermiş Kadınları. İstanbul;  Metamorfoz Yayıncılık.
CR  - PINARBAŞI ,Gülenay.(2016). Anadolu’ya Adını Veren Kadınlar. İstanbul; Metamorfoz Yayıncılık.
CR  - SOLAK, İsmet.(1998).Cemden Gelen Nefesler. Ankara;  Zöhre Ana- Ali Sosyal Hizmet Vakfı.
CR  - SUYUTİ, İmam Cemalettin.( 2013). Camiü’s- Sağir. ( Çev: Hüseyin Yıldız, Hasan Yıldız, Zekiye Yıldız.). İstanbul; Ocak Yayıncılık.
CR  - TEMREN, Belkıs.(1998). ‘Bektaşiliğin Eğitsel ve Kültürel Boyutu’. Bektaşi Kültür Derneği. Ankara.
CR  - TURABİ, Murtaza.(2016). Hidayet Önderleri III Hz Fatıma,İstanbul; Kevser Yayınları.
CR  - YAVUZ, Kemal, SARAÇ Yekta M. A.(2013), Âşık Paşazade Tarihi, Ankara; Koç Kültür Sanat Tanıtım AŞ.
CR  - Zöhre Ana(1996), Mehtaptaki Erenler. Ankara; Volkan Matbaacılık.
CR  - Zöhre Ana(1998), Ali Pirimdir Yolu Bizimdir. Ankara; Volkan Matbaacılık.
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/folklor/article/417708
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/529687
ER  -