TY - JOUR T1 - Temsili, Dengeli ve Güvenilir Bir Liste İçin: Türkiye’nin Dünya Mirası Adaylıklarının Gözden Geçirilmesi TT - For a ‘Balanced, Representative and Credible List’: an Evaluatıon of Turkey’s World Herıtage Candidates AU - Ulusan, Evrim AU - Yıldırım, A. Ege PY - 2016 DA - May JF - İDEALKENT JO - İDEALKENT PB - İdeal Kent Yayınları WT - DergiPark SN - 1307-9905 SP - 444 EP - 473 VL - 7 IS - 19 LA - tr AB - Hızla değişen dünyamızdadoğal ve kültürel mirasın karşı karşıya kaldığı tehditler, evrensel değertaşıyan ve bütün insanlığa ait olan bu mirasın korunması için uluslararası düzeydeişbirliği yapılması gereğini doğurmuştur. Bu doğrultuda 16 Kasım 1972’de “DünyaKültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme” kabul edilmiştir.Sözleşme’nin amacı; kültürel ve doğal mirası tanımlamak, korumak, tanıtmak, bumirasa sahip çıkacak toplumsal bilinci ve işbirliklerini geliştirmekteidr. Buamaçla, uluslararası önem taşıyan doğal oluşumlara, anıtlara ve sitlere “DünyaMirası” statüsü tanınmaktadır. Sözleşme uyarınca Taraf Ülkeler, öncelikle DünyaMiras Listesi’ne (DML) sunmak istedikleri varlıkları içeren “Geçici Liste”yi(GL) Dünya Miras Komitesi’ne iletmekte yükümlüdürler. Sürecin ilk aşamasıniteliğindeki bu liste, DML’nin gelecekteki görüntüsüne ilişkin ipuçlarısunmaktadır.Ülkemiz Dünya MirasSözleşmesi’ne 1983 yılında taraf olmuştur. Mayıs 2016 itibarıyla 15 varlığımızDML’ne kaydedilmiş olup 60 varlık ise GL’de yer almaktadır. Bu makalenin amacı,Türkiye’nin GL’sinde yer alan varlıklarını Sözleşme’nin amacı ve Dünya MirasKomitesi’nin “temsili, dengeli ve güvenilir bir DML oluşturulması” niyetidoğrultusunda kabul ettiği Küresel Strateji ile ilişkili olarak değerlendirmekve bundan sonraki çalışmalar için öneriler sunmaktır. Ayrıca, GL oluşturmasüreci, Taraf Ülkelerin miras değerlerinin tanınması yolunda sağlıklı ‘adayseçkisi’ oluşturma ve yönetme bağlamında değerlendirilmektedir. Türkiye, DML’nevarlık kaydetmekte yeterli kapasiteye sahip ancak çalışmalarını önceki yıllardayeterince yoğun yürütememiş bir ülke olarak, Sözleşme’nin getirdiğifırsatlardan yoğun bir şekilde faydalanmaya çalışmaktadır. DML’ne Türkiye’ninkonu ile ilgili yaklaşımı ve politikaları, GL odak alınarak Küresel Stratejisiile uyumlu olarak geliştirildiği halinde, Türkiye’nin kültürel ve doğalzenginliği DML’ne daha fazla yansıtılmış, kurumsal ve teknik kapasitelerimizgüçlendirilmiş olacaktır. KW - UNESCO KW - Dünya Miras Listesi KW - Geçici Liste KW - Küresel Strateji KW - Türkiye N2 - Ina rapidly changing world, the threats that the natural and cultural heritageare facing have led to the necessity for international cooperation for theprotection of the heritage that possesses outstanding universal value andbelongs to all humankind. UNESCO’s “Convention concerning the Protection of theWorld Cultural and Natural Heritage” was adopted in 1972. The aim of thisConvention is to identify, protect and promote these cultural and naturalsites; through creating needed social awareness and cooperation. Thus, theheritage sites of international significance are bestowed the status of “WorldHeritage”. As per the Convention, the States Parties are first responsible forcommunicating the “Tentative Lists” (TL) of sites they intend to nominate forthe World Heritage List (WHL).Turkeybecame a State Party to the Convention in 1983, with 15 sites inscribed on theWHL and 60 sites on the TL. This paper examines Turkey’s TL in the context ofthe Convention’s aims and the “Global Strategy for a Representative, Balancedand Credible World Heritage List”. The process of forming the TL is evaluated,with a view to creating and managing a sound ‘candidate selection’ aligned withthe State Parties’ expectations. As a country with sufficient capacity toinscribe properties on the WHL but which did not focus sufficiently on thiswork in earlier years, Turkey is now endeavouring to make full use of thepossibilities provided by the Convention. Turkey’s WH policies can be developedeffectively in line with the Global Strategy, with a focus on the TL, to betterreflect its cultural and natural wealth in the WHL, and strengthen itscapacities through international collaborations. CR - Akurgal, E. (1997). Anadolu kültür tarihi, TÜBİTAK, Ankara. CR - Alanyalı, F. (2013). Arkeolojik alan yönetimi, Anadolu Üniversitesi Yayını 3006. CR - Çevre ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (2007). Korunan alan planlaması ve yönetimi. Ankara. 18 Mart 2016 tarihinde http://www.milliparklar. gov.tr/kitap/66/mobile/index.html adresinden erişildi. CR - Ehui‪, S., Lynam, J.K. & Okike‬, I. (1994). ‪Adapting social science to the changing focus of international agricultural research. Proceedings of the Workshop Held at ILCA, Addis Ababa, Ethiopia, 14-18 November 1994. ILRI.‬1‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ CR - English Heritage Towns Forum (1998). Conservation area management: A practical guide. Report no: 38. 4 Mayıs 2016 tarihinde http://www.historictownsforum.org/files/documents/ free_download_publications/Conservation_area_management/Conservation%20Area%20Management.pdf adresinden erişildi. CR - Feilden B. M. & Jokilehto J. (1998). Management guidelines for world cultural heritage sites. Rome: ICCROM. CR - ICAHM (1990). Charter for the protection and management of the archaeological heritage. Lausanne: ICOMOS. 4 Mayıs 2016 tarihinde http://www.icomos.org/charters/arch_e.pdf adresinden erişildi. CR - ICOMOS (n.d.). Thematic studies for the world heritage convention. 27 Mart 2016 tarihinde http://www.icomos.org/en/what-we-do/disseminating-knowledge/publicationall/monographic-series/198-thematic-studies-for-the-world-heritage-convention adresinden erişildi. Jokilehto, J., Cleere H., Denyer S. & Petzet M. (2005). The world heritage list, filling the gaps – an action plan for the future. 27 Mart 2016 tarihinde Paris: ICOMOS. http://www.icomos.org/ world_heritage/gaps.pdf adresinden erişildi. CR - MITRE (n.d.). Scoring methods for ıdentifying and evaluating options. 13 Mayıs 2016 tarihinde http://www2.mitre.org/work/sepo/toolkits/STEP/files/ScoringMethodsContent.pdf adresinden erişildi. CR - Parenti, B. & De Simone, E. (2015). Explaining determinants of national UNESCO Tentative Lists: an empirical study. London: Routledge [özet], 16 Nisan 2016 http://www. tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13504851.2015.1019029 tarihinde adresinden erişildi. CR - Pederson, A. (2002). Managing tourism at world heritage sites, a practical guide for world heritage site managers. Paris: UNESCO World Heritage Center. 4 Mayıs 2016 tarihinde http://whc.unesco.org/uploads/activities/documents/activity-113-2.pdf adresinden erişildi. CR - Ringbeck, B. (2008). Management plans for world heritage sites, a practical Guide. Bonn: German Commission for UNESCO. 4 Mayıs 2016 tarihinde https://www.unesco.de/fileadmin/medien/Dokumente/Bibliothek/Management_Plan_for_Wold_Heritage_Sites.pdf adresinden erişildi. CR - T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2007). Türkiye turizm stratejisi 2023 Eylem Planı. Ankara CR - T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Web Sitesi. (2016). Dünya mirası geçici listesi. 25 Mart 2016 tarihinde http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44395/dunya-miras-gecici-listesi.html adresinden erişildi. CR - T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Web Sitesi. (2016). Dünya miras listesi. 25 Mart 2016 tarihinde http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44423/dunya-miras-listesi.html adresinden erişildi. CR - Türkiye İller ve Bölgeler Haritası. (2016). 1 Nisan 2016 tarihinde http://www.lafsozluk.com/2011/04/turkiye-iller-ve-bolgeler-haritasi.html adresinden erişildi. CR - UNESCO (2016). Basic texts. Paris: UNESCO. 23 Mart 2016 tarihinde http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=34702&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html adresinden erişildi. CR - UNESCO, ICCROM, ICOMOS & IUCN. (2013). Managing cultural world heritage. Paris: UNESCO. CR - UNESCO World Heritage Centre (n.d.). Global strategy for a representative, balanced and credible world heritage list. 23 Mart 2016 tarihinde http://whc.unesco.org/en/globalstrategy adresinden erişildi. CR - UNESCO World Heritage Centre (n.d.). The world heritage list. 23 Mart 2016 tarihinde http://whc.unesco.org/en/list/ adresinden erişildi. CR - UNESCO World Heritage Centre (n.d.). Tentative lists. 23 Mart 2016 tarihinde http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ adresinden erişildi. CR - US Department of State (2013). Evaluation: Some tools, methods & approaches. Washington, D.C. 13 Mayıs 2016 tarihinde http://www.socialimpact.com/resource-center/downloads/ evaluation-toolkit.pdf adresinden erişildi. UR - http://dergipark.org.tr/tr/pub/idealkent/issue//419445 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/465211 ER -