TY  - JOUR
T1  - BAŞARISIZLIKLA SONUÇLANAN BİR GİRİŞİM:  TAYYARE VE MOTOR TÜRK ANONİM ŞİRKETİ (TOMTAŞ)
AU  - Deniz, Muzaffer
PY  - 2018
DA  - June
JF  - Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
PB  - Kırklareli Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 2602-4314
SP  - 120
EP  - 132
VL  - 2
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Türkiye havacılık alanına dahakuruluş yıllarında ilgi göstermeye başlamıştır. Bu konuda da devletin kurucusuMustafa Kemal’in yakın ilgisi etkili olmuştur. Mustafa Kemal’in “İstikbalgöklerdedir. Göklerini koruyamayan uluslar, yarınlarından asla emin olamazlar”veciz sözünde bu durum özetlenmiştir. Havacılık alanına erken ilgi ile birliktebu konuda ileri gitmiş ülkeler ve konuyla ilgili kurumlar incelenmiştir. Bubağlamda İngiltere, Fransa ve Almanya’ya uzmanlardan oluşan kurullargönderilmiştir. Sonuçta Almanya’nın Dessau şehrinde kurulu Junkers Uçak Şirketi(Junkers Flugzeugewerke AG) bu iş için uygun görülmüştür. Bu firma ile TürkHükümeti arasında görüşmeler başlamış ve sürdürülen görüşmeler sonundaTürkiye’de ortak bir uçak ve uçak motoru fabrikası kurulmasıkararlaştırılmıştır. Yer olarak da Kayseri belirlenmiş, kısa sürede fabrikainşaatı başlamış ve 1926’da hizmete açılmıştır. Ancak daha kuruluş aşamasındaJunkers firması ile finansman konuları üzerinde tartışmalar yaşandığı gibiJunkers firması mali sıkıntılar yaşamaya başlamıştır. Junkers’in malisıkıntılarına Alman Dışişleri Bakanlığı da alışılmayan bir şekilde maddi desteksağlamaya çalışmışsa da sonuçta malî sorunlar çözümlenememiş ve iki yıllıkfaaliyetinden sonra TOMTAŞ iflas etmek durumunda kalmıştır. Böylece Türkiye’ninbüyük umutlar bağladığı havacılık alanındaki ilk girişimi başarısızlıklasonuçlanmıştır.
KW  - Türkiye
KW  - Havacılık
KW  - Junkers
CR  - Akten zur Deutschen Auswärtigen Politik 1918-1945/Alman Dışişleri Politik Belgeleri 1918-1945 (ADAP), seri A, Bd XIII, belge no 37).
CR  - ADAP. Seri A, Bd XII, belge no 31
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIII, belge no 155
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIII, belge no 194
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIII, belge no 195
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIII, belge no 217
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIII, belge no 52
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIV, belge no 182
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIV, belge no 31
CR  - ADAP. Seri A, Bd XIV, belge no 40
CR  - ADAP. Seri B, Bd III, belge no 136
CR  - ADAP. Seri B, Bd III, belge no 155
CR  - ADAP. Seri B, Bd III, belge no 244
CR  - ADAP. Seri B, Bd III, belge no 25
CR  - Akşam, 8 Ekim 1926.
CR  - Başbakanlık Cumhuriyet Arşivleri (BCA), “Tayyare Bayramının Kutlandığı”, yer no: 30-10-0-0/189-286-9, tarih: 27.01.1927
CR  - BCA, “Avrupa’dan Satın Alınmasına Karar Verilen 16 Adet Brege Uçağının Pazarlıkla Satın Alınması”, yer no: 30-18-1-1/9-26-10, tarih: 19,05.1924.
CR  - BCA, “Hükümetin Bir Tayyare Fabrikası Kurmak Amacıyla Junkekrs Şirketi ile Yapacağı Sözleşmenin İmzası İçin, Maliye Vekili Hasan Bey’e Yetki Verilmesi”, yer no: 30-18-1-1/15-50-20, tarih: 05.08.1925.
CR  - BCA, “Merkezi Ankara Olmak Üzere Tayyare ve Motor TAŞ İç Tüzüğü’nün Tasdik Edilerek Kurulmasına İzin Verilmesi”, yer no: 30-18-1-1/16-67-6, tarih: 25.10.1925.
CR  - BCA, “Tayyare ve Motor Türk Anonim Şirketi’nin teşekkül şeklini gösterir TC Hükümeti İle Junkers Şirketi Arasında Yapılan Sözleşme”, yer no: 30-18-1-1/26-63-2, tarih: 20.11.1927
CR  - BCA, “Türkiye’de Hava Nakliyat ve Uçak Fabrikası Kurulması Hususunda Junkers ve Frankoromen [Franco-Roumanie] Şirketlerinin Tekliflerinin Değerlendirilmesi”, yer no: 30-18-1-1/10-41-48, tarih: 27.08.1924.
CR  - BCA, yer: 230-0-0-0/8-26-23, tarih: 18.12.1924.
CR  - Dervişoğlu, F. (2014). “İstikbalini Göklerde Arayan Ülke ve Türk Havacılık Sahasında Alman Menfaatleri Işığında Bir Ortaklık: Tomtaş”, Cumhuriyet International Journal of Educaiton (CIJE), S. 3 (3), s. 68-82.
CR  - Erenli, M. (1985), “Atatürk ve Havacılık”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 2(4): 215-244.
CR  - Gediz, E. (1988). “Türk Havacılık Sanayinin Tarihçesi”, Uçantürk, Ankara Haziran 1988.
CR  - Göze Kaya, D-Durgun, A. (2009) “1923-1938 Dönemi Atatürk’ün Maliye Politikaları: Bütçe ve Vergi Uygulamaları”, Süleyman Demirel Üniversitesi SBE Dergisi, 19: 233-249.
CR  - İkdam, 8 Ekim 1926,
CR  - Koçak, C. (2103). Türk-Alman İlişkileri (1923-1939). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
CR  - Okar, A. (2004), Türkiye’de Tayyarecilik 1920-1924. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları 2004.
CR  - Son Saat, 8 Ekim 1926,
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbder/article/439440
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/498759
ER  -