TY - JOUR T1 - Osmanlıda Huzur Dersi Örnekleri, Tahlil ve Tenkitli Tefsir Metni Neşirleri III TT - Examples of Huzur-i Humayûn Lessons in the Ottoman, Critical Edition of Commentary Text with Dissection and Criticizing III AU - Temizer, Aydın PY - 2018 DA - December DO - 10.29288/ilted.452821 JF - İlahiyat Tetkikleri Dergisi JO - ilted PB - Atatürk Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2458-7508 SP - 45 EP - 77 IS - 50 LA - tr AB - Osmanlı padişahları huzurunda Ramazan ayında yapılan Kur’ân-ı Kerîmtefsir dersleri, Huzur-i Hümâyûn Dersleri adıyla anılagelmiştir. SultanII. Abdülhamit huzurunda, mukarrir Yanyalı el-Hâc Ömer Lütfi Efendi tarafındantakdim edilen, el-A’râf suresi 50 ve 51. ayetleri konu alan tefsir dersi, buderslerin güzel bir örneğini oluşturmaktadır. Hicrî 1295 yılının Ramazan ayındaicra edilen bu derste, ilk bölümde (takrîr kısmı) ders takrîr/tefsir edildiktensonra ikinci bölümde (münazara kısmı) muhataplar tarafından Ömer LütfiEfendi’ye otuz tane soru yöneltilmiştir. Bu soruların neredeyse tamamı,Kur’ân’ın dil özelliklerine ait suallerdir. Söz konusu tefsir dersi, hem takrîrhem de münazara kısımlarıyla bu makalede neşredilmiştir. Neşredilen dersin ilkkısmı olan takrîr bölümü Osmanlıcadır. Bu bölüm latinize edilerekneşredilmiştir. İkinci kısmı olan münazara bölümü ise Arapçadır. Bu kısım daTürkçeye tercüme edilerek neşredilmiştir. Ayrıca neşredilen metnin orijinalyazma nüshalarından örnek fotoğraflar (dersin her iki bölümünün ilk ve sonsayfaları) makaleye eklenmiştir. Metni tesis edilirken ikiyazma nüshaya müracaat edilmiştir. Bunlardan birincisi Topkapı Sarayı Müzesindebulunan yazma, ikincisi Süleymaniye Kütüphanesinde yer alan yazma nüshadır.Topkapı nüshası, metin tesisinde esas alınmıştır. KW - Kur’ân KW - Tefsir KW - Osmanlı KW - Huzur Dersi KW - Ramazan KW - Takrîr KW - Münazara N2 - The lessons, which were performed in Ramadan in thepresence of the Ottoman sultans on the exegesis of the Quran, were called Huzur-iHumaayûn Lessons. One of the goodexamples of these lessons was the commentary onthe 50th and 51th verses of Surah al-Araf, which was presentedby al-Hajj Umar Lutfi Efendi in the presence of theSultan Abdul-Hamid, the Second, in the monthof Ramadan in 1295 AH. After thepresentation, thirty questions were directed to Umar Lutfi Efendi, and nearlyall of these questions were related to the nature of language of Qur’an. Inthis article, tafseer lesson which took the 50th and the 51stverses of Surah al-Araf as subject edited critically with its presentation anddiscussion chapters. First chapter of this lesson that has been named takrir(presentation) is in Ottoman Turkish. This part was written by the Latinalphabet. Second chapter of this lesson that has been named munazara(discussion) is in Arabic. This part was written by translating into Turkish. Onthe other hand, some sample photos from original manuscripts were added to thearticle. The text published in this study was written on the basis of themanucript’s copy from the Topkapı Palace Museum. CR - el-Aclûnî, Ebü’l-Fidâ İsmail b. Muhammed. Keşfü’l-ḫafâ ve müzîlü’l-ilbâs ammâ iştehera mine’l-ehâdîs alâ elsineti’n-nâs. Thk. Ahmed Kallaş. 4. Baskı. Beyrut: Müessesetü’r-risale, 1975. CR - Atâ, Tayyarzâde. Osmanlı Saray Tarihi: Tarih-i Enderun. Haz. Mehmet Arslan, İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2010. CR - el-Begavî, Ebû Muhammed Hüseyin b. Mesud. Meâlimü’t-Tenzîl. Thk. Halid Abdurrahman Ak - Mervan Sivar. 2. Baskı. Beyrut: Dâru’l-marife, 1987. CR - el-Beydâvî, Ebû Said Abdullah b. Ömer b. Muhammed. Envârü’t-Tenzîl ve esrârü’t-teʾvîl. Thk. Muhammed Abdurrahman el-Maraşlî. Beyrut: 1997. CR - el-Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail Buhârî. Saḥîhu’l-Buḥârî. Thk. Mustafa Dîb Bugâ. Beyrut: Yemâme, 1990. CR - Cerrahoğlu, İsmail. “Süddî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 38: 17-18. İstanbul: TDV Yayınları, 2010. CR - el-Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammâd. es-Ṣıḥâḥ: Tâcü’l-lüġa ve ṣıḥâḥu’l-Arabiyye. Thk. Ahmed Abdulgafur Attar. Beyrut: Dâru’l-ilm li’l- melâyîn, 1987. CR - Durmuş, İsmail. “Fasl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 12: 206. İstanbul: TDV Yayınları, 1995. CR - Durmuş, İsmail. “Vasl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 40: 537-539. İstanbul: TDV Yayınları, 2012. CR - Ebü’l-Ulâ Mardin. Huzur Dersleri. İstanbul: İsmail Akgün Matbaası, 1951. CR - el-Elbânî, Muhammed Nasıruddin. Silsiletü’l-eḥâdîsi’ḍ-ḍaîfe ve’l-mevḍûa ve eseruhâ’s-seyyiʾ fi’l-ümme. Riyad: Mektebetü’l-maârif, 2000. CR - el-Fîrûzâbâdî, Ebû Tahir Muhammed b. Yakub. Beṣâiru ẕevi’t-temyîz fî letâʾifi Kitâbi’l-Azîz. Thk. Muhammed Ali en-Neccâr. Kahire: Lecnetü ihyâi’t-türâsi’l-İslamî, 1992. CR - İbn Âdil, Ebû Hafs Ömer b. Ali. el-Lübâb fî ulûmi’l-Kitâb. Thk. Adil Ahmed Abdülmevcud - Ali Muhammed Muavviz. Beyrut: Dârül-kütübi’l- ilmiyye, 1998. CR - İbn Teymiye, Takıyyüddîn Ebû Abbas Ahmed b. Abdülhalim. el-Fetâvâ’l-kübrâ. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1987. CR - Kara, Ömer. “İslam Geleneğinde Ümerâ Huzurundaki Bilimsel Toplantıların Osmanlıcası: Huzur Dersleri”. Osmanlı Toplumunda Kur’ân Kültürü ve Tefsir Çalışmaları II. 229-370. İstanbul: İlim Yayma Vakfı Kur’an ve Tefsir Akademisi [Yay.], 2013. CR - Kılıç, Mahmut Erol. “İbnü’l-Arabî, Muhyiddin”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 20: 493-516. İstanbul: TDV Yayınları, 1999. CR - el-Konevî, İsmail b. Muhammed (İsmail Efendi). Ḫâşiyetü’l-Ḳonevî alâ Tefsiri’l-Beyḍâvî. İstanbul: Dersaadet, t.y. CR - el-Kurtubî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed. el-Câmi li-aḥkâmi’l-Ḳurʾân. Thk. Semir el-Buhârî. Riyad: Dârü âlemi’l-kütüb, 2003. CR - el-Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed. Teʾvîlâtü ehli’s-sünne: Tefsîrü’l-Mâtürîdî. Thk. Mecdî Baslûm. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l- ilmiyye, 2005. CR - Pakalın, Mehmet Zeki. Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. 4. Baskı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1993. CR - er-Râzî, Ebû Abdullah Fahreddîn Muhammed b. Ömer, Fahreddîn. et-Tefsîrü’l-kebîr: Mefâtîḥu’l-ġayb. Beyrût: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1990. CR - Sami, Şemseddin. Kâmûs-ı Türkî. Dersaâdet: İkdâm Matbaası, 1889. CR - es-Siyâlkûtî, Abdülhakim b. Şemseddin Pencabî Hindî. Ḫâşiyetü’s-Siyâlkûtî alâ Kitâbi’l-Muṭavvel li’t-Teftâzânî. Thk. Muhammed es-Seyyid Osman. Beyrut: 2012. CR - es-Siyâlkûtî, Abdülhakim b. Şemseddin Pencabî Hindî. Ḫâşiyetü’l-Ḳâdî li-Abdilhakîm es-Siyâlkûtî. İstanbul: Dâru’t-tıbâati’l-âmire, 1853. UR - https://doi.org/10.29288/ilted.452821 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/612265 ER -