TY - JOUR T1 - Kütahyalı Firâkî Üzerine Yapılan Çalışmalar ve Yeni Şiirleri Üzerine Düşünceler TT - Studies About Firaki of Kutahya and Thoughts On New Poems AU - Altınova, Mehmet PY - 2018 DA - December Y2 - 2018 DO - 10.33905/bseusbed.466421 JF - Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi PB - Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2548-088X SP - 374 EP - 396 VL - 3 IS - 2 LA - tr AB - Asıl adı Abdurrahman olan Firâkî, XVI. yüzyıldakendine özgü tarzı ve sade diliyle adından sıkça söz ettiren şâirlerdenbiridir. Tezkirelerde adı sıkça zikredilen Firâkî, Kütahya’da bulunan bazı şehzadelerdencâize almaya hak kazanmıştır. Eski Anadolu Türkçesine ait kimi kelimeleri şiirlerindebaşarılı bir şekilde kullanana Firâkî’nin şiirleri kendi dönemi içerisinde yeralan çok önemli şâirler tarafından tanzir edilmiş, bu bağlamda Firâkî, genişbir edebiyat çevresi elde etmeyi başarmıştır. Bu zamana kadar yapılançalışmalar neticesinde divanına rastlanılmadıysa da mecmualardaki şiirlerinderlenip toparlanması edebiyat tarihi açısından son derece önemlidir. Yurt içindekikütüphanelerde bulunan şiirler bazı araştırmacılar tarafından yayımlanmıştır.Fakat bu yayımlar yurt içindeki mecmualarla sınırlı kalmış yurt dışı kaynaklarihmal edilmiştir. Bu sebeple şiirlerinin tamamı gün yüzüne çıkamamıştır. Buçalışmada Firâkî hakkında bilinenler kısaca bahsedildikten sonra Firâkî üzerineyapılan çalışmalara değinilecek ve ardından çeşitli mecmualardan bulunan üçügazel biri musammat olmak üzere daha önce Firâkî’nin yayımlanmamış dört şiiriorijinal nüshalarıyla birlikte tanıtılacaktır. Firâkî hakkındaki kimi bilgilereleştirel olarak yeniden yorumlanacak ve bununla ilgili bazı düzeltmelere yerverilecektir. Buna ilave olarak sözü edilen şiirler üzerinden öncekişiirleriyle bağlantılar kurularak Firâkî’nin edebî şahsiyeti hakkında birtakımtespitler yapılacaktır. KW - Firâkî KW - XVI. yüzyıl şâirleri KW - Abdurrahman KW - Firâkî-i Vâiz KW - Germiyan N2 - Firaki, whose real name is Abdurrahman, isone of the poets who frequently mentioned his name in his 16th century with hisunique style and simple language. Firaki, whose name is frequently mentioned inthe tezkires, is entitled to receive some seyhzade, sons of sultan, in Kutahya.He used some of the ancient Anatolian Turkic words in his poems successfully.Firaki’s poems were recognized by very important poets in his period, and inthis context Firaki succeeded in obtaining a broad literature environment.Although the divan, the books of ottomants poetry, was not found after theworks done until this time, the compilation of the poems in the magazines isvery important in terms of literary history. The poems in the local librariesare published by some researchers. However, these publications have ignoredoverseas resources that are limited to domestic media. For this reason all ofhis poems have not been able to find. In this study, the works about Firakiwill be mentioned briefly, then the works on Firaki will be mentioned and thenthe three poems which are not published previously will be introduced togetherwith their original copies. Some information about Firaki will be criticallyreinterpreted and some corrections will be given. In addition to this, thepoems mentioned above will be established in connection with the previous poemsand some determinations about the literary personality of Firaki will be made. CR - Avçin, Mehmet (2011) Terceme-i Ahlâk-ı Muhsînî (1b-99a) İnceleme-Metin, Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya. CR - Bayram, Asuman (2017a) http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55736,husrev-u-sirinpdf.pdf?0 (E.T.: 22.07.2018) CR - Bayram, Asuman (2017b) Firâkî’nin Hüsrev ü Şîrîn’i İnceleme- Metin- Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük, Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara. CR - Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Turc 288, 5b. CR - Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Turc 302, 22b. CR - Çelik, Halit (2011) “Se’âdetnâme İnceleme-Metin, Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya. CR - Dağlı, Yücel vd. (2005). Evliya Çelebi Seyahatnâmesi, Cilt: 9, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. CR - Er, Şaban (2013) Se’âdetnâme, İstanbul: Kutup Yıldızı Yayınları. CR - Ersoy, Ersen (2003) XVI. Yüzyıl Kaynaklarına Göre Kütahyalı Şâirler ve Kütahya’da Edebî Muhît, Dumlupınar Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya. CR - Ersoylu, Halil (1995) “Kaside-i Kalem”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1992, 147-167. CR - Gıynaş, Kâmil Ali (2017) Pervâne Bey Mecmuası, Kültür Turizm Bakanlığı yayınları, e-kitap, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55832,pervane-bey-mecmuasi-pdf.pdf?0 , (E.T.: 25. 07. 2018) CR - Güler, Kadir (2004) Kütahya Yazıları, Ankara: Bizim Büro Basımevi Yayınları. CR - Güler, Kadir (2010) “Kütahyalı Firâkî ve Bilinmeyen Şiirleri”, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
 5 (1), ss. 1037-1066. CR - Güler, Kadir (2016) Kütahya’nın Sırları, Kütahya: Ekspres Matbaası. CR - Güler, Kadir (2017) Kütahya Şâirleri, Kütahya: Ekspres Matbaası. CR - İşpirli, Mehmet (1993) “Çelebi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Cilt: VIII, ss. 259). CR - Kalpaklı, Mehmet (1997). “Bir Kasidenin Yayımı Dolayısıyla”, Toplumsal Tarih Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 47, 38. CR - Kocatürk, Vasfi Mahir (1963) Divan Şiiri Antolojisi, İstanbul: Edebiyat Yayınevi. CR - Köksal Mehmet Fatih (2013) “Firâkî” http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=375 [Erişim Tarihi: 20. 07. 2018] CR - Köksal, Mehmet Fatih (2017) Mecma’u’n Nezâir, Kültür Turizm Bakanlığı yayınları, e-kitap, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56057,mecmaun-nezair-edirneli-nazmi-pdf.pdf?0 [Erişim Tarihi: 25. 07. 2018] CR - Kutluk, İbrahim (1997) Beyâni Mustafa Bin Carullah, Tezkiretü’ş - Şuarâ, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları. CR - Mutlu, Merve (2014) “Süleymanı̇ye Kütüphanesı̇ Nurı̇ Arlasez Koleksı̇yonu 263 Numarada Mecmûʽatüʼl-Eşʽâr Adıyla Kayıtlı Şiirler Mecmuası ve Fı̇râkî’ye Ait Şiirler”, Türük Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1, Sayı: 3, 112-122. CR - Önen, Yücel (2009) Kırk Su’al İnceleme- Metin- Sözlük, Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya. CR - Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi, Tercüman Gazetesi Kütüphanesi Koleksiyonu, Memûa-i Eş’âr, Y-110, vr. 20a. CR - Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi, Ali Nihat Tarlan Koleksiyonu, Mecmûa-i Eş’âr, 59/1, vr. 22a-22b. CR - Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi, Nuruosmaniye Koleksiyonu, 04959-004 arşiv numaralı eser, vr. 373b. CR - Şahin, Hatice (2011) Eski Anadolu Türkçesi, Ankara: Akçağ Yayınları. CR - Şemseddin Sâmî (2013) Kamus-ı Türkî, İstanbul: Kapı Yayınları. UR - https://doi.org/10.33905/bseusbed.466421 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/589854 ER -