TY  - JOUR
T1  - 1930’LU YILLARDA AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIK MÜCADELESİNDE BİR KESİT: KAFKASYA KONFEDERASYON ŞURASI
TT  - A SEGMENT IN THE 1930'S INDEPENDENCE STRUGLE OF AZERBAIJAN: THE SHURA OF THE CAUCASUS CONFEDERATION
AU  - Soysüren, Ali Haydar
PY  - 2019
DA  - March
DO  - 10.17498/kdeniz.475474
JF  - Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi
JO  - Karadeniz | Black Sea | чёрное море
PB  - Hayrettin İVGİN
WT  - DergiPark
SN  - 1308-6200
SP  - 9
EP  - 28
IS  - 41
LA  - tr
AB  - 1917 EkimDevrimi ardından elde edilen bağımsızlığın 1920’de Bolşevik hareketiyleyitirilmesi, Azerbaycan bağımsızlık mücadelesini yeniden başlatmıştır.Bağımsızlık peşindeki Azerbaycan milliyetçiliğinin önderleri gittikleriülkelerde farklı yol ve yöntemlerle hedefleri doğrultusunda çalışmayısürdürmüşlerdir.Bu mücadeledeAzerbaycan milliyetçileri, benzer akıbeti paylaşmış diğer milletlere mensupunsurlarla zaman zaman bir araya gelmiş, Sovyet yönetimine karşı mücadele,farklı unsurları birlikte harekete yönelten doğal bir zemin oluşturmuştur. KafkasyaKonfederasyon Şurası, 1930’lu yıllarda bu bağlamda yaşanmış bir deneyimdir.Mehmet Emin Resulzade liderliğindeki “Azerbaycan Milli Kurtuluş Hareketi” ileKuzey Kafkasya Türk milliyetçileri ve Gürcistan Menşeviklerinin Kafkas ortakkimliği ekseninde ortak düşmana karşı kurdukları Kafkasya Konfederasyon Şurasıdeneyimi, 1930’lu yıllardaki Azerbaycan bağımsızlık mücadelesinin izlediğihattı anlamak bakımından kayda değer bir örnektir. Kafkasya KonfederasyonŞurası, Birinci Dünya Savaşıyla kurulan statükoya karşı revizyonist çıkışlarladünyanın yeni bir denge aradığı ve İkinci Dünya Savaşına giden sürecinşekillendiği 1930’lu yıllarda kurulması itibariyle, dünya tarihindeki kritikbir dönemecin ürünüdür.Çalışma,Kafkasya Konfederasyon Şurası’nın hangi birikim ve ihtiyacın ürünü olarakşekillendiği, öngördüğü politik hat, bu bağlamda Resulzade liderliğindekiAzerbaycan milliyetçiliğinin Kafkasya merkezli duruşu üzerinde durmaktadır.      Çalışmada, KafkasyaKonfederasyon Şurası’nın bileşenlerinden Azerbaycan milliyetçilerinin çıkardığı“İstiklal”, “Kurtuluş” dergileriyle ile Kuzey       Kafkasyalı milliyetçilerinçıkardığı “Şimali Kafkasya” dergisiyoğunlukla kullanılmıştır.
KW  - Kafkasya
KW  - Azerbaycan
KW  - Gürcistan
KW  - Ermenistan
KW  - Sovyetler Birliği
KW  - Milliyetçilik
N2  - Whenfollowing the Bolshevik movement in 1920 Azerbaijan lost its independence,which was achieved after the October Revolution of 1917, she restarted itsstruggle for independence. Leaders of Azerbaijani nationalism in pursuit ofindependence continued to work towards their targets in different countriesthrough different ways and methods.Inthis struggle, Azerbaijani nationalists occasionally came together withrepresentatives of other nations that share similar fate, and the struggleagainst Soviet government created a natural ground for moving differentelements of various nations together.TheShura of the Caucasus Confederation is an experience of this context in the1930s. The experience of the Shura of the Caucasus Confederation, against thecommon enemy on the axis of the Caucasian common identity, of the"National Liberation Movement of Azerbaijan" under the leadership ofMehmet Emin Rasulzade together with Northern Caucasus Turkish nationalists andthe Georgian Mensheviks is a remarkable example in terms of understanding theprocess of Azerbaijan's independence struggle in the 1930s. The Shura of theCaucasus Confederation is a product of a critical period in world history,founded in the 1930s, when the world was seeking a new equilibrium with therevisionist outputs to the status quo established by the First World War andthe process of the Second World War was shaped.Thisstudy focuses on the Caucasus centred stance of Azerbaijani nationalism underthe leadership of Rasulzade through the accumulation and the needs based onwhich the Shura of the Caucasus Confederation was formed as well as thepolitical course it foresaw. Inthe study, the “İstiklal”,the "Kurtuluş" magazines of Azerbaijaninationalists and the "ŞimaliKafkasya" magazine of the North Caucasus nationalist, both thecomponents of the Shura of the Confederation of Caucasus, are used extensively.
CR  - A.K. (1936), “Kafkas İşleri”, Ed. F. Daryal, Kafkas Almanağı, İstanbul: Milli Mecmua Basım Evi, 102-106.
CR  - Bammat, H. (1936),  “Ermeni – Gürcü İttihadı”, Ed. F. Daryal, Kafkas Almanağı, İstanbul: Milli Mecmua Basım Evi, 58 – 60.
CR  - Bilatti, B. (1934), “Mühim Bir Hadise”, Şimali Kafkasya, (3): 19-20
CR  - “Bir Dikkatsizlik Münasebetile”, Kurtuluş, c.1, (19): 548.
CR  - Carr, E.H. (2012), Sovyet Rusya Tarihi Bolşevik Devrimi I (1917-1923), Çev:Orhan Suda, İstanbul: Metis Yayınları.
CR  - “Çehremiz” (1929), Odlu Yurt, (1):1-5.
CR  - Çereteli, Pr. M. (1936), “Kafkas Birliğine Dair (Haydar Bammat’a Açık Mektup)”, Ed. F. Daryal, Kafkas Almanağı, İstanbul: Milli Mecmua Basım Evi, 12-15.
CR  - “Daha Fazla Sükunet Gösterelim” (1938), Şimali Kafkasya, (45-46):1-2.
CR  - Daryal, F. (1936), “Yanlış Yol”, Ed. F. Daryal, Kafkas Almanağı, İstanbul: Milli Mecmua Basım Evi, 63-67.
CR  - “Ermeni – Gürcü Birliği’ Beyannamesi” (1936), Kurtuluş, c.1, (20): 577-578.
CR  - “Ermeni – Gürcü Birliği’ Hakkında Kafkasya Konfederasyon Şurasının Kararı” (1936), Kurtuluş, c.1, (20): 567.
CR  - “Ermeni – Gürcü İttihadı – Ermeni ve Gürcü Milletlerine Beyanname” (1936), Ed. F. Daryal, Kafkas Almanağı, İstanbul: Milli Mecmua Basım Evi, 54 – 58.
CR  - “Gürcü Matbuatı ve Kaf. Konfederasyonu” (1933), İstiklal, (32): 4.
CR  - Jaschke, G. (1937), “1916 Lozan Kongresinde Rusya Mahkumu Milletler”, Kurtuluş, c.2, (28-29-30): 761-762, 790-794);
CR  - Jaschke, G. (1937), “1916 Lozan Kongresinde Rusya Mahkumu Milletler”, Şimali Kafkasya, (38-40): 8-13
CR  - Jordaniya,N. (1934), “Kafkasya Konfederasyonu”, Şimali Kafkasya, (3): 12-13.
CR  - “İstiklal’in Anketi – Kafkasya Konfederasyonu Hakkında” (1933), İstiklal, (37): 3.
CR  - “İstiklalçılar Cephesinde” (1932), İstiklal, (12):3.
CR  - “K.K.Ş.” (1935), Kurtuluş, c.1 (5):129-130.
CR  - “Kafkasya Birliği” (1929), Odlu Yurt, (8): 293-295.
CR  - “Kafkasya İstiklal Komitesi’nin Beyannamesi” (1934), Şimali Kafkasya, (3): 8-9.
CR  - “Kafkasya Konfederasyon Misakı” (1932), İstiklal, (12): 4.
CR  - “Kafkasya Konfederasyon Misakı” (1934), Şimali Kafkasya, (3): 7-8.
CR  - “Kafkasya Konferansı Resmi Tebliği” (1935), Kurtuluş, c.1 (5):134-138.
CR  - “Kafkasya Misakı ve Matbuat” (1934), Şimali Kafkasya, (8): 24-25.
CR  - Kafkasya Konfederasyon Şurası, “Kafkasya Milletlerine Beyanname”, Kurtuluş, c.2, Sayı:31 (Mayıs 1937), s.2.
CR  - Kafkasya Konfederasyonu Vesikalar ve Materyallar (1937), Kafkasya Konfederasyon Şûrası Neşriyatından: No:2,
CR  - Karabekir, Kazım (1995), İstiklal Harbimiz, cilt: II, İstanbul: Emre Yayınları.
CR  - Kazımzade, Firuz (2016), Transkafkasya İçin Mücadele 1917 – 1921 Türkiye – İngiltere – Rusya, Çev: Cengiz İ. – Yayına Hazırlayan: Abdulhaluk Çay, İstanbul: Tarih – Kuram Yayınları.
CR  - “Matbuat Arasında” (1938), Şimali Kafkasya, (53-54):10-12.
CR  - “Mecburi Bir İzah” (1937), Şimali Kafkasya, (44): 9-11.
CR  - “Milli Azerbaycan Merkezinin Bir Rezolyusyonu” (1932), İstiklal, (12): 4.
CR  - Mir Yakup, “Kafkasya Konfederasyonu” (1932), İstiklal, (17): 2.
CR  - ------------- (1934), “Kafkasya Konfederasyonu”,  Şimali Kafkasya, (3):17-19.
CR  - “Müsavat’ Fırkasının Bir Beyannamesi”, (1933) İstiklal, (36): 2.
CR  - O.Nayman Mirza-Kriçinski (1935), “Kafkasya Konfederasyon İdesi Tarihine Dair”, Kurtuluş, c.1 (5):138-140.
CR  - Resulzade, M.E. (1937a) “On Beşinci Yılda”, Kurtuluş, c.2, (27): 716-718)
CR  - --------------(1937b) “Muhittin Birğe’e Göre Azerbaycan – Türkiye Münasebeti”, Kurtuluş, c.2, (36): 945-949.
CR  - --------------(1934), “Tarihi Bir Akt”, Şimali Kafkasya, (3):13-15
CR  - --------------(1932a), “Vahit İstiklalcılar Cephesi”, İstiklal, (9): 1.
CR  - --------------(1932b), “Müşterek Kafkasya Cephesi”, İstiklal, (12): 1.
CR  - Soysüren, Ali Haydar - Yıldız, Necip (2017), “Sovyet Karşıtlığı İle Alman Sempatisi Arasında Azerbaycan Milliyetçiliğinin Bir Temsilcisi Olarak Kurtuluş Dergisi (1934-1939)”, Asos Journal (Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi), (63): 369-389
CR  - Yeni Muhacir (1935), “Eski Şimali – Kafkasyalı Muhacirlerin Ortak Kafkasya Kurtuluş Hareketinde Rolü”, Şimali Kafkasya, (20): 2-3.
UR  - https://doi.org/10.17498/kdeniz.475474
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/679026
ER  -