TY  - JOUR
T1  - TÜRKİYE’DE FAALİYET GÖSTEREN İKİ HAVAYOLU ŞİRKETİNİN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE ETKİNLİK ÖLÇÜMÜ
TT  - EFFICIENCY MEASUREMENT OF TWO AIRLINE COMPANIES OPERATING IN TURKEY VIA DATA ENVELOPMENT ANALYSIS
AU  - Derici, Serkan
AU  - Uygur, Koray
PY  - 2019
DA  - December
DO  - 10.16953/deusosbil.489000
JF  - Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
JO  - DEU Journal of GSSS
PB  - Dokuz Eylül Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 1308-0911
SP  - 1107
EP  - 1118
VL  - 21
IS  - 4
LA  - tr
AB  - Günümüzde gelişen teknoloji ve artaninsan nüfusu ile beraber işletmelerin göstermiş oldukları faaliyetlerkarmaşıklaşmakta ve çeşitlenmektedir. Bu durum işletmelerin kaynaklarını heralanda daha etkin bir şekilde kullanmasını gerektirmektedir. Ülkemizde havayolutaşımacılığı için yapılan alt yapı çalışmaları ve devlet destekleriyle birliktehava yolu şirketlerinin faaliyetlerini etkin bir şekilde sürdürmesi sektörelgelişme ve yapılan çalışmaların sonucu açısından önem arz etmektedir. Buçalışmanın uygulama metodunu oluşturan veri zarflama analizi (VZA), işletmelerya da ele alınan dönemler için ortak girdi ve çıktılar kullanılarak ele alınanveri setini kendi içerisinde değerlendirerek etkinlik ölçmeye yarayan çokkriterli karar verme yöntemidir.Bu çalışma ülkemizde hava yoluşirketlerinin etkinlik ölçümü ile ilgili çalışmanın olmamasından dolayıliteratürdeki bu eksikliği gidermek ve ele alınan hava yolu şirketlerininfaaliyet etkinliklerini ölçmek amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında ülkemizdefaaliyet gösteren iki hava yolu şirketinin, Türk Hava Yolları ve Pegasus HavaYolları, 2012-2015 yılları arasındaki etkinliği VZA’dan yararlanılarakölçülmüştür. Analiz sonucunda elde edilen sonuçlar değerlendirilerek söz konusufirmaların ilgili yıllar bazındaki faaliyet etkinlikleri hakkında bilgiverilmiştir.
KW  - Hava Yolu Şirketleri
KW  - Etkinlik
KW  - Veri Zarflama Analizi
KW  - Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri
KW  - Veri Zarflama Analizi
N2  - Nowadays,the activities of companies started to become more complex and diverse as aresult of technological developments and increasing human population. Thissituation requires the efficient use of companies’ resources. Itis important for airline companies to carry out their activities effectivelywith the help of infrastructural improvements and state subsidies for air transportationin our country. This is particularly important both for sectoral and academic development.The data envelopment analysis (DEA), which is the method of this study, is amulti-criteria decision-making method that measures efficiency by evaluatingthe data set handled by using common inputs and outputs for enterprises orperiods covered.Thisstudy was conducted in order to measure the efficiency of activities of theairline companies. In addition, this was done in order to measure theshortcomings of the literature and the efficiency of the airline companies.Within the scope of this study, the activity effectiveness of the two companieswhich are Turkish Airlines and Pegasus Airlines, operating in our countrybetween 2012 to 2015 was measured by using VZA. As a result of the analysis, informationabout the activity efficiency of the companies in the relevant years isprovided by evaluating the obtained results.
CR  - Ata, H. A. & Seyrek, H. İ. (2010). Veri zarflama analizi ve veri madenciliği ile mevduat bankalarında etkinlik ölçümü. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 2(4), 67-84.
CR  - Azadeh, A., Saberi, M., Moghaddam, R. T. & Javanmardi, L. (2011). An integrated data envelopment analysis–artificial neural network–rough set algorithm for assessment of personnel efficiency. Expert Systems with Applications, 38(3), 1364-1373.
CR  - Baysal, M. E., Alçılar, B., Çerçioğlu, H. & Toklu, B. (2005). Türkiye’deki devlet üniversitelerinin 2004 yılı performanslarının, veri zarflama analizi yöntemiyle belirlenip buna göre 2005 yılı bütçe tahsislerinin yapılması. Sakarya Üniversitesi, 1(9), 67-73.
CR  - Beasley, J. E. (1995). Determining teaching and research efficiencies. Journal of the operational research society, 46(4), 441-452.
CR  - Chanas, S. (1989). Fuzzy programming in multi objective linear programming - a parametric approach. Fuzzy Sets and Systems, 29(3), 303-313.
CR  - Charnes, A., Cooper, W. & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision - making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429 – 444.
CR  - Dinç, M. & Haynes, K. E. (1999). Sources of regionalin efficiency: an integrated shift-share, data envelopment analysis and input-output 
approach. The Annals of Regional Science, 33, 469-489.
CR  - Ersöz, F., & Kabak, M. (2010). Savunma sanayi uygulamalarında çok kriterli karar verme yöntemlerinin literatür araştırması. Savunma Bilimleri Dergisi, 9(1), 97-125.
CR  - Kasnakoğlu, H. (1980). Etkinlik Ölçümü. Verimlilik Dergisi, 2, 137-158.
CR  - Kıyıldı, R., & Karaşahin, M. (2006). Türkiye'deki hava alanlarının veri zarflama analizi ile altyapı performansının değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(3), 391-397.
CR  - Kutlar, A., & Kartal, M. (2004). Cumhuriyet üniversitesinin verimlilik analizi: fakülteler düzeyinde veri zarflama yöntemiyle bir uygulama. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (8), 49-79.
CR  - Levy, J. K. (2005). Multiple criteria decision making and decision support systems for flood risk management. Stochastic Environmental Research and Risk Assessment, 19(6), 438-447.
CR  - McMillan, M. L. & Datta, D. (1998). The relative efficiencies of Canadian universities: a DEA perspective. Canadian Public Policy/Analyse de Politiques, 485-511.
CR  - Mesiha, S. A. A. T. (2000). Çok amaçlı karar vermede bir yaklaşım: analitik hiyerarşi yöntemi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 149-162.
CR  - Okursoy, A & Tezsürücü, D. (2004). VZA ile göreli etkinliklerin karşılaştırılması: Türkiye’deki illerin kültürel göstergelerine ilişkin bir uygulama. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 21(2), 1-18.
CR  - Oruç, K. O. (2008). Veri zarflama analizi ile bulanık ortamda etkinlik ölçümleri ve üniversitelerde bir uygulama (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
CR  - Özcan, G. (2007). Veri zarflama analizi ve bankacılık sektöründe bir uygulama (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tez). Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
CR  - Özden, Ü. H. (2008). Veri zarflama analizi ile Türkiye’deki vakıf üniversitelerinin etkinliğinin ölçülmesi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 2(37), 167-185.
CR  - Peker, İ. & Birdoğan, B. (2009). Veri zarflama analizi ile Türkiye havalimanlarında bir etkinlik ölçümü uygulaması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(2).
CR  - Pohekar, S. D. & Ramachandran, M. (2004). Application of multi-criteria decision making to sustainable energy planning - a review. Renewable and Sustainable Energy Reviews. 365-381.
CR  - Ramanathan, K., Contreras, M. A., Perkins, C. L., Asher, S., Hasoon, F. S., Keane, J. & Ward, J. (2003). Properties of 19.2% efficiency ZnO/CdS/CuInGaSe2 thin‐film solar cells. Progress in Photovoltaics: research and applications, 11(4), 225-230.
CR  - Taşköprü, V. (2014). Klasik VZA ile Kategorik VZA modellerinin enerji verimliliği üzerinde karşılaştırmalı incelenmesi. 15. Uluslararası Ekonometri, Yöneylem Araştırması ve İstatistik Sempozyumu, Isparta, Türkiye.
CR  - Tepe, M, (2006), Kıyaslama çalışmasında veri zarflama analizi kullanımı (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
CR  - Tosunoğlu, B. & Uysal, M. (2012). İSO 500’de yer alan imalat sektöründeki yabancı sermaye payına sahip şirketlerin etkinliklerinin veri zarflama analizi ile ölçülmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26, (3-4).
CR  - TÜİK. (2016). Havayolu istatistikleri.
CR  - Yaşa, A. (2008). Bankacılık sektöründe etkinlik ve veri zarflama analizi yöntemi ile ölçülmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
CR  - Yazıcı, Z. (2015). İş yüküne göre performans ölçümünde veri zarflama analizi ve bir uygulama örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir.
CR  - Yoon, K. P. & Hwang, C. L. (1995). Multiple attribute decision making: an introduction (Vol. 104), Sage publications.
UR  - https://doi.org/10.16953/deusosbil.489000
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/884797
ER  -